Mỹ - Israel bất đồng mục tiêu tấn công Iran

Những ngày đầu của cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran chứng kiến cường độ tấn công dồn dập vào hàng loạt mục tiêu quân sự và cơ sở hạ tầng của Tehran. Tuy nhiên, các quan chức và giới chuyên gia cho rằng chiến dịch quân sự này đang đi kèm với một vấn đề đáng chú ý: mục tiêu chiến lược cuối cùng của Washington dường như vẫn chưa được xác định rõ ràng.

Infographic: Bloomberg.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng các cộng sự đã đưa ra nhiều tuyên bố khác nhau về mục tiêu của chiến dịch. Ban đầu, các cuộc không kích được mô tả nhằm phá hủy năng lực hải quân, hệ thống tên lửa và mạng lưới máy bay không người lái của Iran. Song song đó, một số cuộc tấn công nhằm vào các cơ quan chính phủ và quan chức cấp cao được cho là nhằm làm suy yếu bộ máy cầm quyền tại Tehran.

Chiến dịch quân sự mở rộng nhưng mục tiêu còn mơ hồ

Trong những ngày đầu của chiến dịch, các cuộc tấn công bằng tên lửa và bom chính xác đã nhắm vào các trung tâm chỉ huy và hệ thống phòng không của Iran. Theo các quan chức Mỹ, lực lượng hải quân Iran đã bị tổn thất nặng nề sau loạt đòn tấn công ban đầu.

Dữ liệu vệ tinh và nguồn thông tin mở cho thấy mức độ tàn phá trên diện rộng. Nhiều mục tiêu quân sự và cơ sở hạ tầng đã bị đánh trúng, trong đó có cả bệnh viện, trụ sở cảnh sát, một khu phức hợp tòa án và các khu dân cư đông đúc tại phía bắc Tehran.

Infographic: Bloomberg.

Tuy nhiên, đáng chú ý, các cơ sở hạt nhân chủ chốt của Iran cho đến nay phần lớn vẫn chưa trở thành mục tiêu tấn công trực tiếp. Điều này làm dấy lên câu hỏi về ưu tiên chiến lược của chiến dịch, theo Bloomberg.

Richard Fontaine, Giám đốc điều hành Trung tâm An ninh Mỹ mới và cựu cố vấn của Thượng nghị sĩ John McCain, nhận định chiến lược hiện tại "thiếu nhất quán".

"Chiến lược hiện nay dường như rời rạc. Nếu không biết mình đang chiến đấu vì điều gì, thì cũng sẽ không biết khi nào đạt được mục tiêu và khi nào nên dừng lại", ông Fontaine nói.

Các tòa nhà bị phá hủy ở một căn cứ drone của Iran. Infographic: Bloomberg.

Sự bất định về mục tiêu chiến tranh cũng khiến thị trường tài chính toàn cầu biến động mạnh. Việc Eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa đã đẩy giá dầu lên mức cao nhất trong bốn năm, trong khi giá khí đốt tại châu Âu tăng vọt sau khi Qatar cắt giảm sản lượng.

Các tài sản trú ẩn như vàng và đồng USD tăng giá, trong khi trái phiếu chính phủ Mỹ giảm do lo ngại lạm phát gia tăng.

Infographic: Bloomberg.

Trong bối cảnh đó, Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết chiến dịch đang chuyển sang giai đoạn tấn công chính xác hơn vào các mục tiêu sâu trong lãnh thổ Iran, bao gồm những cơ sở có thể được sử dụng để tái thiết năng lực quân sự.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth tuyên bố chiến dịch mới chỉ ở giai đoạn đầu: "Những làn sóng tấn công lớn hơn và nhiều hơn đang đến. Chúng tôi mới chỉ bắt đầu".

Khác biệt chiến lược giữa Mỹ và Israel

Trong khi Washington vẫn tránh tuyên bố rõ ràng về việc thay đổi chế độ tại Iran, Israel được cho là theo đuổi mục tiêu mạnh mẽ hơn. Bloomberg dẫn lời hai quan chức châu Âu giấu tên cho biết Tel Aviv muốn "loại bỏ hoàn toàn mối đe dọa từ chính quyền Iran".

Ophir Falk, cố vấn chính sách đối ngoại của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, cho biết mục tiêu của Tel Aviv là "loại bỏ mối đe dọa sinh tồn từ chế độ giáo chủ đã khủng bố thế giới suốt 47 năm qua".

Theo Richard Clarke, cựu quan chức Nhà Trắng và Bộ Ngoại giao Mỹ, hai đồng minh Mỹ - Israel đang tập trung vào các mục tiêu khác nhau.

"Người Mỹ dường như tập trung vào không quân, hải quân và các cơ sở phóng máy bay không người lái, trong khi phía Israel nhắm vào các lãnh đạo cấp cao, trụ sở cảnh sát và trung tâm chỉ huy của Vệ binh Cách mạng", ông Clarke nói.

Infographic: Bloomberg.

Theo dữ liệu do Mỹ công bố, hơn 2.000 mục tiêu đã bị tấn công kể từ khi chiến dịch bắt đầu ngày 28/2, trong đó có hơn 20 tàu chiến Iran bị phá hủy.

Tuy nhiên, các cuộc không kích cũng gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho dân thường. Một vụ tấn công bằng tên lửa vào trường học tại thành phố Minab ở đông nam Iran được cho là đã khiến khoảng 180 nữ sinh và nhân viên thiệt mạng, theo Bộ Y tế Iran, và đã bị Liên Hợp Quốc lên án.

Tính đến ngày 4/3, hơn 1.000 người đã thiệt mạng trên khắp Iran, theo hãng tin bán chính thức Tasnim.

Infographic: Bloomberg.

Một số nhà phân tích cho rằng các cuộc tấn công không chỉ nhằm phá hủy năng lực quân sự mà còn làm suy yếu khả năng kiểm soát của chính quyền Iran.

"Mục tiêu không chỉ là tước bỏ năng lực chiến lược của họ, mà còn làm suy yếu khả năng kiểm soát đất nước của chế độ", Danny Citrinowicz, cựu chỉ huy tình báo quân đội Israel, nhận định.

Dù vậy, nhiều chuyên gia cảnh báo rằng sức mạnh không quân đơn thuần khó có thể xóa bỏ hoàn toàn kho tên lửa phân tán hoặc chương trình hạt nhân của Iran.

Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Grossi nhấn mạnh vấn đề này vẫn chưa thể giải quyết bằng các cuộc không kích.

"Iran sẽ không biến mất khỏi bề mặt Trái Đất", ông Grossi nói. "Chúng ta sẽ không thể tránh né vấn đề này".

Infographic: Bloomberg.

Trong khi đó, Tổng thống Trump cũng thừa nhận khả năng bất ổn sau chiến tranh. Ông cảnh báo rằng "kịch bản tồi tệ nhất" có thể là sau khi chiến dịch kết thúc, một lực lượng mới lên nắm quyền nhưng "cũng tệ như người tiền nhiệm".

Trong bối cảnh chiến dịch quân sự vẫn đang mở rộng, nhiều chuyên gia cho rằng việc thiếu mục tiêu chiến lược rõ ràng có thể khiến cuộc xung đột kéo dài và khó xác định điểm kết thúc.

Đại Hoàng