Hòa nhịp hành động 'Làm và làm đúng, làm quyết liệt, hiệu quả' - Bài 2: Thoát khỏi 'tròn vai', đo bằng 'được việc'
Từ cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy đến hình ảnh cán bộ làm việc ngoài giờ ở cơ sở với phương châm “làm hết việc chứ không hết giờ”… đang khắc họa sinh động một nền công vụ kiến tạo, nơi sản phẩm thực tế và sự hài lòng của người dân trở thành mệnh lệnh hành động.
Việc của dân thì bám đến cùng
“Chú ơi, con nhận được bằng rồi. Con cảm ơn chú rất nhiều ạ!” - tin nhắn ngắn nhưng đong đầy niềm vui của em Kim Thị Anh Thoa gửi ông Nguyễn Đức Minh, chuyên viên Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Đông Hòa (TPHCM) là minh chứng sống động cho sự chuyển biến của người thi hành công vụ.
Chuyên viên Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Châu Đức (TPHCM) đến tận nhà hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính cho người dân. Ảnh: ĐỨC CHÂU
Trước đó, khi chuẩn bị hồ sơ đi du học, em Thoa bất ngờ phát hiện bằng tốt nghiệp THCS bị sai thông tin. Chiếu theo quy định, nếu chọn cách làm “đúng quy trình”, cán bộ tiếp nhận ở cấp phường hoàn toàn có quyền từ chối vì phường không có thẩm quyền.
Nhưng ông Minh chọn cách xử lý khác, để cơ hội học tập của em Thoa không bị lỡ dở. Ông chủ động liên hệ với Sở GD-ĐT để tìm hiểu cặn kẽ quy trình, sau đó kiên nhẫn hướng dẫn em từng bước hoàn thiện hồ sơ. Sau gần 3 tuần theo sát hỗ trợ, thông tin trên văn bằng được điều chỉnh chuẩn xác - một việc mà cách đây vài năm, người dân phải vất vả “gõ cửa” nhiều cơ quan mới giải quyết xong.
Lý giải cho lựa chọn của mình, ông Nguyễn Đức Minh bộc bạch: “Tôi không chọn đúng việc của mình, mà chọn làm sao để được việc cho người dân”.
Sự tận tâm, xông xáo ấy không phải là cá biệt, mà đã trở thành tinh thần chung được quán triệt sâu sắc tại phường Đông Hòa.
Ngoài lịch tiếp công dân định kỳ, ông Võ Trọng Tài, Chủ tịch UBND phường, còn chủ động dành riêng 4 ngày thứ ba trong tháng để trực tiếp gặp gỡ, lắng nghe và tháo gỡ từng vướng mắc cụ thể cho bà con, từ việc tách thửa, chuyển nhượng cho đến những khúc mắc về bồi thường giải phóng mặt bằng…
Nguyên tắc điều hành được ông đặt ra là: mỗi cán bộ phải nắm được việc để chủ động xử lý ngay phần việc thuộc thẩm quyền; trường hợp vượt thẩm quyền phải kịp thời báo cáo, chủ động phối hợp với cơ quan liên quan để tháo gỡ, tuyệt đối không để người dân tự mình đi tìm nơi giải quyết.
Tinh thần “bám việc đến cùng” còn được thể hiện rõ nét qua tốc độ phản ứng của chính quyền cơ sở trước các sự cố bức xúc của người dân.
Cuối tháng 7-2026, khi dự án chung cư Bình An Đông Tây (Bcons Center City) thi công gây lún nứt nhiều nhà dân, thay vì “chờ văn bản báo cáo” hay đẩy lên cấp trên, ngay khi tiếp nhận thông tin, Chủ tịch UBND phường Đông Hòa chỉ đạo cán bộ đến hiện trường kiểm tra và làm việc với chủ đầu tư; đồng thời một Phó Chủ tịch UBND phường được phân công theo sát vụ việc và chủ trì tổ chức đối thoại ba bên.
Chỉ đúng 1 tuần quyết liệt vào cuộc, vụ việc được giải quyết dứt điểm. Người dân đồng thuận với phương án phường đưa ra, phía chủ đầu tư bồi thường thỏa đáng. Sâu sát hơn, phường còn chủ động hỗ trợ những hộ khó khăn, hộ neo đơn không có người di chuyển tài sản hoặc gia đình cần chỗ ở tạm thời…
“Một cuộc họp có thể kết thúc trong vài giờ, nhưng công việc chỉ được xem là hoàn thành khi người dân nhận được kết quả”, ông Võ Trọng Tài đúc kết.
Chính sự tận tụy đó là nền tảng để chính quyền cơ sở tại TPHCM nâng tầm chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Điển hình như phường Đức Nhuận luôn duy trì 100% hồ sơ giải quyết đúng hạn, tỷ lệ hài lòng đạt khoảng 99%; mọi đơn thư đều được giải quyết đúng quy định.
Đối với công tác chăm lo an sinh xã hội, Đảng ủy phường còn phân công cụ thể các tổ công tác phụ trách cơ sở; mỗi đảng viên được giao phụ trách hộ nghèo, hộ cận nghèo phải đi từng ngõ, gõ từng nhà, tìm hiểu cụ thể hoàn cảnh để có giải pháp hỗ trợ căn cơ, thiết thực nhất.
Quyết liệt thực thi để không lỡ nhịp an sinh
Nhìn lại thời điểm triển khai cuộc cách mạng sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy hệ thống chính trị, từng có ý kiến băn khoăn, lo ngại. Thế nhưng, những thành quả sau hơn một năm vận hành là câu trả lời thuyết phục nhất.
Việc tinh gọn, sắp xếp bộ máy bên cạnh hiệu quả thu gọn đầu mối còn tạo dư địa nguồn lực tài chính lớn để đầu tư thực hiện các chính sách an sinh xã hội. Cụ thể, việc cả nước tinh giản 145.000 biên chế giúp tiết kiệm khoảng 39.000 tỷ đồng/năm chi thường xuyên để đầu tư cho an sinh xã hội.
Nhờ đó, hàng loạt chính sách nhân văn được kích hoạt: miễn học phí từ mầm non đến hết THPT công lập (với tổng kinh phí ước khoảng 30.000 tỷ đồng từ năm học 2025-2026); cho mượn sách giáo khoa...
Đặc biệt, Quốc hội cho phép sử dụng nguồn tiết kiệm chi thường xuyên năm 2025 để xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền.
Ngoài ra, sự phân bổ nguồn lực công khoa học hơn, hợp lý hơn đã trao cho các địa phương khả năng thực hiện nhiều dự án an sinh. Điển hình như tại TPHCM, từ nguồn tiết kiệm ngân sách, thành phố chủ động bố trí kinh phí triển khai chương trình khám sức khỏe miễn phí cho toàn bộ người dân, miễn phí cho người dân đi xe buýt công cộng, cùng nhiều chính sách an sinh xã hội thiết thực khác.
Câu chuyện TPHCM thực thi Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị (về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân) là một điển hình tiêu biểu cho bản lĩnh hành động “không bàn lùi”.
Là đô thị đông dân nhất cả nước, có biến động nhập cư lớn là những yếu tố khách quan dễ tạo rủi ro cho mục tiêu 100%, nhưng TPHCM lại là địa phương đầu tiên trên cả nước tập trung thực hiện khám sức khỏe miễn phí cho toàn dân.
Nhớ lại tại Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Đảng bộ TPHCM nhiệm kỳ 2025-2030 (ngày 1-4), trước khối lượng công việc khổng lồ, lãnh đạo ngành y tế bày tỏ e ngại về tính khả thi của mục tiêu
“100% người dân thành phố được khám trong năm 2026” và đề xuất thực hiện theo giai đoạn. Tuy nhiên, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang kết luận: “Với tiềm lực, cơ sở y tế của ngành y tế thành phố mà không làm được việc này là chưa ổn. Phải làm bằng được, vướng gì, cần gì thì đồng chí báo để tháo gỡ”.
Chỉ đạo quyết liệt của người đứng đầu Đảng bộ TPHCM đã xóa đi sự chần chừ và truyền lửa cho toàn hệ thống. Từ UBND TPHCM, Sở Y tế đến 168 xã, phường, đặc khu lập tức bắt tay vào cuộc, triển khai đồng bộ các giải pháp sáng tạo để tăng tốc khám sức khỏe toàn dân, bao gồm huy động y tế tư nhân và tổ chức khám lưu động.
Kết quả rất ấn tượng: đến ngày 20-10 (chỉ sau 7 tháng triển khai), toàn thành phố đã có hơn 6,3 triệu người được khám sức khỏe, khám sàng lọc miễn phí. Trong đó, 86 địa phương đạt từ 50% trở lên, 47 địa phương đạt từ 60% trở lên, 22 địa phương đạt từ 70% trở lên, 7 địa phương đạt từ 80% trở lên và đặc biệt xã Thạnh An là địa phương đầu tiên cán đích khám sức khỏe cho 100% người dân.
Lan tỏa không khí hành động thực chất
Một luồng sinh khí hành động của nền công vụ lấy hiệu quả thực chất làm thước đo đang lan tỏa mạnh mẽ, đồng bộ tại khắp các tỉnh, thành trên cả nước. Một bộ máy cơ sở sau sắp xếp tuy phải đảm đương khối lượng nhiệm vụ lớn hơn rất nhiều, nhưng đã chuyển hẳn từ trạng thái “nghe phản ánh” sang chủ động “đi tìm việc để làm cho dân”.
Thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, khoảng 70% nhiệm vụ quản lý nhà nước từ Trung ương được phân cấp, phân quyền mạnh mẽ về cho chính quyền địa phương.
Trực tiếp nhận khối lượng lớn nhiệm vụ quản lý nhà nước, cung ứng dịch vụ công và giải quyết thủ tục hành chính, bộ máy cấp xã đã thực sự trở thành tuyến đầu trực tiếp giải quyết công việc của người dân, doanh nghiệp với tâm thế phục vụ.
Tại tỉnh Hưng Yên, sau khi thành lập, xã Vũ Thư ra mắt ngay mô hình “Đại biểu HĐND - uống trà nghe dân nói”. Thay vì chỉ chờ những cuộc tiếp xúc định kỳ tại hội trường, cán bộ xã chủ động xuống tận xóm, khu dân cư “gõ cửa” nhà dân vừa trò chuyện bên chén trà, vừa ghi nhận ý kiến, phân loại và chuyển cơ quan có thẩm quyền, bám sát tiến độ để phản hồi cho người dân.
Hay tại phường Bình Phước (TP Đồng Nai), từ mô hình “Buổi sáng với Nhân dân”, lãnh đạo phường trực tiếp xuống địa bàn, lắng nghe những ý kiến, đề xuất liên quan đến đời sống dân sinh, an ninh, trật tự và tình hình địa phương.
Từ đó, hàng loạt vấn đề người dân phản ánh như đường bị hư hỏng, ngập nước, mất vệ sinh… được chỉ đạo sửa chữa, khắc phục kịp thời. Trong khi đó, các mô hình cải cách hành chính như “Ngày không hẹn”, “Ngày không viết” cũng đang được hàng loạt xã, phường trên cả nước đồng loạt áp dụng, tiêu biểu như tại các tỉnh Gia Lai, Lâm Đồng, Quảng Ngãi, TP Hải Phòng…
Những sáng kiến sát thực tế này đã giúp người dân khi đến thực hiện thủ tục hành chính sẽ nhận kết quả ngay trong ngày đối với các thủ tục như chứng thực bản sao, chứng thực chữ ký, trích lục hộ tịch, đăng ký khai sinh, đăng ký kết hôn, xác nhận tình trạng hôn nhân, đăng ký kinh doanh, đất đai...
Thực tiễn sinh động ấy cho thấy, việc bỏ đi tầng nấc trung gian trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đang phát huy hiệu quả, đặc biệt sự thụ động “chờ dân tìm đến” đã nhường chỗ cho tinh thần chủ động “gõ cửa nhà dân” để nhận diện việc cần làm và nỗ lực, sáng tạo giải quyết dứt điểm.
Cuộc chuyển mình toàn diện đó vừa trực tiếp tháo gỡ những điểm nghẽn trong hoạt động công vụ, vừa ngày ngày bồi đắp niềm tin vững chắc của nhân dân đối với bộ máy công quyền.
Một nền công vụ kiến tạo, tận tụy phụng sự nhân dân đang định hình nên những giá trị rất riêng. Song, trước những mục tiêu lớn hơn đưa đất nước trở thành nước công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, yêu cầu công tác quản trị mới được đặt ra, nơi kỷ luật và KPI được áp dụng như là “thước đo sinh mệnh chính trị của người cán bộ”.
Nói thật, làm thật và sản phẩm thật
Ngày 25-8-2025, trong ngày nhận trọng trách Bí thư Thành ủy TPHCM, đồng chí Trần Lưu Quang thẳng thắn chia sẻ, trách nhiệm phía trước vô cùng nặng nề, gắn liền với niềm tin và kỳ vọng của nhân dân cùng cộng đồng nhà đầu tư; đồng thời bày tỏ mong muốn cùng thành phố kiến tạo một cuộc sống tốt đẹp hơn cho hơn 14 triệu người dân.
Cách mà Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang chọn hiện thực hóa lời hứa là ưu tiên đặt vấn đề nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân vào trung tâm của các quyết sách, thể hiện bằng những công việc cụ thể, đo đếm bằng sản phẩm kiểm chứng được.
Người dân TPHCM khám sức khỏe tại Bệnh viện Nhân dân 115. Ảnh: HOÀNG HÙNG
Vì thế, với TPHCM năm 2026 không phải là năm “chạy thử”, mà toàn hệ thống đã vận hành theo nguyên tắc: “nghĩ thật, làm thật, chịu trách nhiệm thật, đo đếm thật để tạo ra kết quả thật”. Yêu cầu đặt ra đối với từng cấp, từng ngành là công tác lãnh đạo, điều hành phải hướng đến kết quả và sản phẩm cụ thể, bộ máy thực sự gần dân và giải quyết kịp thời những vấn đề từ cơ sở.
Minh chứng rõ nét cho phong cách “nói đi đôi với làm” là câu chuyện tại khu Mả Lạng và chợ Gà - Gạo. Tại cuộc tiếp xúc cử tri ngày 5-3-2026, Bí thư Thành ủy TPHCM trực tiếp đề cập những nỗi khổ kéo dài của người dân nơi đây và cam kết sẽ tập trung giải quyết.
Chỉ sau hơn 3 tháng, HĐND TPHCM đã thông qua chủ trương đầu tư dự án chỉnh trang hai khu vực này, với mục tiêu nhân văn là bố trí tái định cư tại chỗ, giúp bà con được an cư trong điều kiện sống văn minh, hiện đại hơn ngay trên mảnh đất mình đã gắn bó nhiều năm.
Một hướng hành động khác là chuyển quỹ đất bỏ trống thành không gian phục vụ cộng đồng; thúc đẩy những dự án tiềm năng hoặc bị “treo” nhiều năm như đường vượt biển Cần Giờ, dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm, khu bán đảo Thanh Đa… để tạo động lực phát triển cho thành phố.
Đồng bộ với các giải pháp giảm thiểu kẹt xe và ô nhiễm môi trường, người đứng đầu Đảng bộ TPHCM còn đặc biệt ưu tiên giải quyết vấn đề đi lại của người dân và doanh nghiệp.
Việc phát triển mạng lưới giao thông công cộng sức chở lớn được đặt lên hàng đầu. Bên cạnh giải pháp trước mắt là miễn phí vé xe buýt cho người dân, TPHCM khởi công hàng loạt dự án giao thông trọng điểm ngay trong năm 2026.
Theo lộ trình đột phá, TPHCM dự kiến đầu tư khoảng 27 tỷ USD để nâng mạng lưới đường sắt đô thị lên 255km vào năm 2030, gấp hơn 10 lần hiện nay.
Đặc biệt, Bí thư Thành ủy TPHCM thúc đẩy cách tiếp cận phân quyền gắn với trách nhiệm cá nhân và sản phẩm đầu ra. Ngay sau khi Quốc hội thông qua Luật Phát triển đô thị (ngày 24-8-2026), đồng chí đã yêu cầu khẩn trương cụ thể hóa 240 nội dung được trao quyền thành 105 văn bản, bảo đảm khi luật có hiệu lực (ngày 1-10-2026), thành phố có thể triển khai ngay.
Song song đó là yêu cầu đánh giá cán bộ toàn diện, kết hợp quá trình công tác với hệ thống chỉ số KPI, sản phẩm cụ thể và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.
Đồng chí đặc biệt nhấn mạnh thời gian tới, thành phố tiếp tục rà soát tổ chức bộ máy, đánh giá cán bộ thông qua hệ thống KPI để mạnh dạn điều chỉnh, thay thế những trường hợp bố trí chưa phù hợp.
Tất cả những chuyển động quyết liệt ấy đã định hình phương thức điều hành quản trị hiện đại tại đầu tàu kinh tế của cả nước. Ở đó, mọi cam kết chính trị phải được cụ thể hóa thành nhiệm vụ; mỗi nhiệm vụ phải tạo ra sản phẩm định lượng; sản phẩm cuối cùng phải vượt qua sự kiểm chứng của người dân, doanh nghiệp và thực tiễn cuộc sống.
* Đồng chí PHAN THỊ THANH PHƯƠNG, Bí thư Đảng ủy phường Đức Nhuận, TPHCM:
Người đứng đầu phải nhận việc khó
Để xây dựng nền công vụ hành động thực chất, trước hết phải thay đổi đồng bộ từ cách giao việc, kiểm tra cho đến khâu đánh giá cán bộ. Mỗi nhiệm vụ phải xác định rõ người chịu trách nhiệm, thời hạn hoàn thành, sản phẩm đầu ra và tiêu chí đánh giá cụ thể. Người đứng đầu phải nhận việc khó để nêu gương.
Cùng với giao việc rõ người, rõ trách nhiệm, công tác kiểm tra phải tập trung vào tiến độ thực tế chứ không chỉ kiểm tra việc đăng ký. Mỗi cuộc giao ban, mỗi đợt kiểm tra cần trả lời được ba câu hỏi lớn: Việc gì đã làm? Kết quả đến đâu? Và người dân được hưởng lợi gì? Khi trách nhiệm nêu gương được định lượng bằng kết quả thực tế, tinh thần hành động sẽ trở thành nếp làm việc hàng ngày của cả hệ thống chính trị cơ sở.
* Ông HOÀNG NAM, ngụ phường Bình Đông, TPHCM:
Người dân thấy được tôn trọng
Trước đây, mỗi lần đi làm giấy tờ, nếu chẳng may hồ sơ có thiếu sót hay sai thông tin, người dân thường bị trả hồ sơ lại để bổ sung, làm lại từ đầu rất vất vả.
Hiện nay, cách làm việc tại phường đã thay đổi. Bên cạnh giải thích cặn kẽ lý do, cán bộ còn chủ động gọi điện sang các sở, ngành liên quan để tra cứu, kiểm tra thông tin giúp người dân. Những thủ tục trước kia phải đi lại mấy tuần thì nay chỉ cần vài ngày là hoàn tất. Qua thái độ tận tình đó, người dân chúng tôi cảm nhận rõ mình đang được chính quyền phục vụ và tôn trọng chứ không phải đi “xin” giải quyết thủ tục.