Hóa thạch mới hé lộ bí mật về người Denisovan

Các nhà khảo cổ Trung Quốc phát hiện một tập hợp hóa thạch Denisovan đặc biệt phong phú tại hang Bianfu, một địa điểm nằm trong khu mỏ cũ ở tỉnh Vân Nam, tây nam Trung Quốc. Nghiên cứu về phát hiện này được công bố trên tạp chí Nature ngày 9/9.

Người Denisovan từng sinh sống trên hầu khắp châu Á khoảng từ giai đoạn sơ kỳ tới trung kỳ đá cũ.

Denisovan là một nhóm người cổ, có quan hệ họ hàng gần với người hiện đại và người Neanderthal. Họ từng sinh sống trên một khu vực rộng lớn ở châu Á, ước tính từ khoảng 400.000 đến 30.000 năm trước.

Nhóm người này được biết đến lần đầu vào năm 2010, sau khi các nhà khoa học phân tích DNA từ một chiếc răng và một mảnh xương ngón tay được tìm thấy trong hang Denisova ở Siberia, Nga. Kết quả cho thấy chúng thuộc về một nhóm người cổ hoàn toàn khác với những loài người đã được biết trước đó.

Điều đáng chú ý là dấu vết di truyền của Denisovan vẫn tồn tại ở người hiện đại. Một số cộng đồng tại Philippines, Tây Tạng, New Guinea và Australia mang DNA có nguồn gốc từ nhóm người cổ này, cho thấy Denisovan từng giao phối với tổ tiên của người hiện đại.

Tuy nhiên, hồ sơ hóa thạch của Denisovan lại rất nghèo nàn.

Hồ sơ hóa thạch của Denisovan so với các nhóm người cổ đại khác rất nghèo nàn.

Các nhà nghiên cứu tìm thấy 4 chiếc răng người, hai mảnh xương sọ và một mảnh xương cánh tay. Họ sử dụng phương pháp phân tích protein đặc trưng của từng loài để xác định nguồn gốc hóa thạch, đồng thời dùng ảnh micro-CT để nghiên cứu hình dạng răng.

Hình thái của những chiếc răng này tương đồng rõ rệt với răng Denisovan từng được tìm thấy tại Lào và Tây Tạng. Phân tích protein collagen sau đó phát hiện một biến thể đặc trưng của Denisovan trong toàn bộ mẫu, củng cố kết luận về danh tính của các hóa thạch.

Một mảnh xương sọ được khai quật từ hang Bianfu ở tây nam Trung Quốc .

Giá trị đặc biệt của hang Bianfu không chỉ nằm ở những mảnh xương người. Các nhà khảo cổ tìm thấy hơn 1.300 công cụ đá tại đây. Những công cụ này có niên đại từ khoảng 190.000 đến 70.000 năm trước, trong khoảng thời gian hang được con người cổ sử dụng.

Trong hang còn có hơn 1.600 mảnh xương động vật có thể xác định được, phần lớn thuộc về hươu và những loài động vật móng guốc ăn cỏ khác. Một số xương mang dấu răng của thú ăn thịt, nhưng nhiều mẫu khác có những vết cắt và cạo đặc trưng do con người tạo ra.

Những dấu vết này cho thấy Denisovan đã săn bắt hoặc xử lý xác động vật để lấy thịt và các bộ phận khác. Sau khi sử dụng, phần còn lại của con mồi được bỏ lại trong hang.

Tất cả chúng ta đều mang DNA của người Neanderthal và Denisovan.

Ở một số địa điểm Denisovan khác, các nhà nghiên cứu từng tìm thấy hài cốt của loài marmot, một loài động vật gặm nhấm sống ở vùng núi. Tại Bianfu, sự xuất hiện của nhiều xương hươu bị xử lý cho thấy Denisovan có thể đã khai thác những nguồn thức ăn khác nhau tùy môi trường.

Phát hiện cũng mở rộng đáng kể phạm vi địa lý được biết đến của Denisovan. Hang Bianfu nằm tại Vân Nam, gần biên giới Myanmar và Lào, trở thành một trong những địa điểm Denisovan nằm xa về phía nam nhất từng được phát hiện.

Từ những mảnh răng, xương và công cụ đá nằm lại trong hang động, các nhà khoa học giờ đây có thêm bằng chứng cho thấy Denisovan không chỉ là một nhóm người cổ được biết đến qua DNA. Họ từng sinh sống, săn bắt và chế biến thức ăn trong nhiều môi trường khác nhau trên khắp châu Á.

Bộ gen của người Denisovan vẫn còn tồ tại trong người hiện đại.