Hoàn tất dự thảo Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam với EFTA

EFTA cam kết xóa bỏ thuế ngay đối với toàn bộ hàng công nghiệp (bao gồm mặt hàng thủy sản). Ảnh minh họa: VGP.

Ngày 28/9, Bộ Công thương đã hoàn tất dự thảo tờ trình về ký Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam – Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA gồm 4 nước thành viên là Thụy Sĩ, Iceland và Liechtenstei). Hồ sơ được chuyển sang Bộ Tư pháp để thẩm định.

Hiệp định FTA giữa Việt Nam – EFTA được khởi động đàm phán từ năm 2012, trải qua hơn 14 năm đàm phán với 21 phiên đàm phán chính thức, hai bên đã kết thúc đàm phán toàn bộ nội dung Hiệp định (gọi tắt là Hiệp định VEFTA). Bộ Công thương đã hoàn tất dự thảo tờ trình để báo cáo Chính phủ về chủ trương ký hiệp định.

THỊ TRƯỜNG HAI BÊN CÒN NHIỀU TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN

Bộ Công thương cho biết số liệu của Tổng cục Hải quan ghi nhận tổng kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam và Khối EFTA đạt gần 2 tỷ USD. Cơ cấu xuất nhập khẩu hàng giữa Việt Nam giữa các nước EFTA không cạnh tranh trực tiếp mà mang tính bổ trợ.

Các mặt hàng có thế mạnh xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường khối EFTA có kim ngạch và tăng trưởng xuất khẩu tốt trong giai đoạn 2024-2025 bao gồm: thủy sản (đạt trên 52 triệu USD), giày dép (kim ngạch trên 49 triệu USD), máy móc thiết bị dụng cụ và phụ tùng/ phương tiện vận tải/máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện (đạt trên 40 triệu USD) và dệt may (kim ngạch xuất khẩu trên 26 triệu USD).

Ở chiều ngược lại, Việt Nam nhập khẩu chủ yếu các mặt hàng phục vụ cho ngành sản xuất trong nước như máy móc, thiết bị điện và cơ khí, hóa chất, nguyên liệu thủy sản, dược phẩm.

Về đầu tư, Thụy Sĩ và Na Uy là hai nước trong khối EFTA có nhiều hợp tác trong lĩnh vực đầu tư.

Tính đến hết năm 2025, Thụy Sĩ có 234 dự án với tổng vốn đăng ký khoảng hơn 2,4 tỷ USD, đứng thứ 20/153 quốc gia và vùng lãnh thổ có vốn đầu tư trực tiếp vào Việt Nam.

Về phía Na Uy, quốc gia này có 62 dự án đầu tư còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký 201,57 triệu USD, xếp thứ 40/153 nước và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam.

Theo Bộ Công thương, hiệp định được ký kết sẽ góp phần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu cho doanh nghiệp Việt Nam, tạo điều kiện để hàng hóa Việt Nam tiếp cận thuận lợi hơn với các thị trường có sức mua cao và yêu cầu chất lượng hàng đầu thế giới.

Bộ Công thương đánh giá tổng kim ngạch nhập khẩu hàng năm của khối EFTA đạt khoảng 630 tỷ USD, trong đó nhập khẩu từ Việt Nam mới chỉ chiếm khoảng 0,65%, do đó còn nhiều tiềm năng tăng trưởng.

Ngoài ra, Hiệp định được kỳ vọng sẽ thu hút các dòng vốn đầu tư chất lượng cao từ các nước EFTA vào những lĩnh vực mà Việt Nam đang ưu tiên như công nghệ cao, công nghiệp chế biến, năng lượng sạch, chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực.

NHIỀU MẶT HÀNG SẼ ĐƯỢC XÓA BỎ THUẾ QUAN

Trong tờ trình dự thảo, Bộ Công thương cho biết Hiệp định gồm Lời mở đầu, 14 Chương, 22 Phụ lục và 5 thư song phương.

Nội dung Hiệp định gồm thương mại hàng hóa, thương mại dịch vụ, đầu tư, quy tắc xuất xứ, thương mại và phát triển bền vững, hàng rào kỹ thuật đối với thương mại (TBT), các biện pháp vệ sinh dịch tễ và kiểm dịch động, thực vật (SPS), thuận lợi hóa thương mại, phòng vệ thương mại, cạnh tranh, mua sắm chính phủ, sở hữu trí tuệ, doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), hợp tác và nâng cao năng lực và pháp lý – thể chế.

Mức độ cam kết trong tất cả các lĩnh vực, về cơ bản, đều không vượt quá các FTA Việt Nam đang tham  gia.

Đáng chú ý về thương mại hàng hóa, đối với thuế nhập khẩu, các nước thành viên EFTA đều đã chào cho Việt Nam với tỷ lệ tự do hóa ngay khi Hiệp định có hiệu lực trung bình là hơn 90% số dòng thuế, tương đương với 99,5% kim ngạch xuất khẩu từ Việt Nam sang các nước này.

Đặc biệt, EFTA cam kết xóa bỏ thuế ngay đối với toàn bộ hàng công nghiệp (bao gồm mặt hàng thủy sản).

Như vậy, một số mặt hàng Việt Nam có thế mạnh như dệt may, da giày, thủy sản, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, máy móc, thiết bị đều được xóa bỏ thuế quan ngay khi Hiệp định có hiệu lực. Ngoài ra, EFTA cũng cam kết cắt giảm thuế đối với một số mặt hàng nông sản chủ lực của Việt Nam như gạo, mật ong, rau quả,...

Việt Nam đã chào xóa bỏ thuế quan (ngay khi Hiệp định có hiệu lực và có lộ trình sau 3-5-7-10-12-15 năm) cho hơn 86% số dòng thuế, tương đương 99,9% kim ngạch nhập khẩu từ khối EFTA.

Việt Nam cũng cam kết đối với 69 dòng thuế (duy trì thuế suất cơ sở hoặc cắt giảm có lộ trình sau 5-10-15 năm) với mức độ cắt giảm không vượt quá mức thuế suất thấp nhất quy định tại khung thuế suất thuế xuất khẩu đối với từng nhóm hàng chịu thuế ban hành kèm theo Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 2016 và áp dụng cơ chế “rà soát” trong tương lai (trong vòng 5 năm Hiệp định có hiệu lực) đối với những dòng thuế các nước thành viên EFTA đã thể hiện quan tâm…