Hoàn thiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa

 Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề ĐBQH nêu. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Tại phiên thảo luận, nhiều đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tán thành sự cần thiết ban hành luật, đồng thời đề nghị hoàn thiện chính sách hỗ trợ theo hướng thiết thực, khả thi, tạo điều kiện phát triển kinh tế tư nhân.

Các đại biểu đề nghị làm rõ tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa, đánh giá tác động của việc mở rộng đối tượng thụ hưởng, nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp đối với doanh nghiệp vượt ngưỡng quy mô. Cùng với đó, cần lượng hóa tác động ngân sách, phân định trách nhiệm giữa trung ương và địa phương, bảo đảm tính khả thi khi triển khai.

Về cơ chế hỗ trợ, cần quy định rõ điều kiện thụ hưởng, quy trình thực hiện và trách nhiệm của các bên, bảo đảm công khai, minh bạch, tránh trục lợi. Đối với tín dụng, đại biểu đề nghị giảm sự phụ thuộc vào tài sản bảo đảm, khai thác dữ liệu về thuế, hải quan, bảo hiểm xã hội, dòng tiền và đơn hàng để hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn, đồng thời bảo đảm an toàn thông tin.

Liên quan đến thuế, kế toán, các đại biểu đề nghị giảm chi phí tuân thủ, có ưu đãi phù hợp với doanh nghiệp mới thành lập. Chính sách hỗ trợ mặt bằng sản xuất, mua sắm công cần sát điều kiện thực tế, làm rõ nguồn kinh phí, gắn ưu tiên với năng lực doanh nghiệp, bảo đảm chất lượng, tiến độ và cạnh tranh.

Các đại biểu cũng đề nghị tránh trùng lặp chính sách, chú trọng hỗ trợ chuyển đổi xanh, mở rộng thị trường và tham gia chuỗi giá trị. Với doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh, cần đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí về thuế, kế toán, hóa đơn, bảo hiểm xã hội; đồng thời quy định rõ tiêu chí ưu tiên đối với doanh nghiệp do phụ nữ, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số làm chủ và doanh nghiệp tại địa bàn khó khăn.

Chính sách hỗ trợ cần sát thực tiễn địa phương

Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách TP. Huế đề nghị hoàn thiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa theo hướng phù hợp điều kiện từng địa phương, đồng thời bảo đảm hiệu quả sử dụng ngân sách.

Về mặt bằng sản xuất, đại biểu Nguyễn Thị Sửu cho biết, đến ngày 31/12/2025, TP. Huế có 6.947 doanh nghiệp đang hoạt động, trong đó doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm 98%, phần lớn là doanh nghiệp siêu nhỏ. Các cơ sở sản xuất nón, gốm, kim hoàn, đúc đồng gặp khó khăn khi mở rộng sản xuất và đáp ứng yêu cầu về môi trường trong khu dân cư. Trong khi đó, chi phí thuê đất tại các khu công nghiệp như Phú Bài, Phong Điền có thể vượt khả năng tài chính của nhiều doanh nghiệp.

Đại biểu đề nghị quy định diện tích đất dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại các khu công nghiệp mới theo hướng linh hoạt, căn cứ quy hoạch, quỹ đất có hạ tầng, nhu cầu thực tế và khả năng cân đối của địa phương. Trường hợp không đáp ứng chỉ tiêu, địa phương cần công khai lý do và phương án thay thế, như bố trí khu sản xuất dùng chung hoặc hỗ trợ hạ tầng môi trường. Chính sách giảm tiền thuê đất cũng cần công khai mức giảm thực tế, giá thuê và nguồn kinh phí, tránh lợi dụng chính sách để trục lợi.

Đối với chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, đại biểu cho rằng, doanh nghiệp Huế tập trung nhiều ở các lĩnh vực du lịch, thủ công mỹ nghệ, nông nghiệp đặc sản và thương mại. Vì vậy, cần hỗ trợ thiết thực về thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc, chuẩn hóa chất lượng, tiết kiệm năng lượng và xử lý chất thải. Chính sách cần gắn với tư vấn thực hành, đào tạo và khả năng tiếp cận vốn để giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách TP. Huế tham gia thảo luận ở hội trường. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Liên quan đến chính sách ưu tiên mua sắm công, đại biểu đề nghị làm rõ căn cứ quy định ngưỡng 20 tỷ đồng, tỷ lệ 20% và phương án xử lý khi không có doanh nghiệp nhỏ và vừa đáp ứng yêu cầu. Đồng thời, cần có cơ chế ngăn tình trạng chia nhỏ gói thầu hoặc thành lập doanh nghiệp bình phong để hưởng ưu đãi.

Đại biểu cũng kiến nghị các chương trình hỗ trợ phải xác định rõ hiện trạng trước khi triển khai, mục tiêu, chỉ tiêu đầu ra và phương pháp đo lường kết quả. Việc đánh giá không nên chỉ dựa vào số hội nghị, lượt tư vấn hay kinh phí giải ngân, mà cần xem xét hiệu quả thực tế như khả năng duy trì sử dụng công cụ số, cải thiện chất lượng sản phẩm, tiết kiệm chi phí và mở rộng thị trường. Kết quả đánh giá cần được công khai, làm căn cứ điều chỉnh hoặc dừng các chương trình kém hiệu quả.

Theo đại biểu Nguyễn Thị Sửu, chính sách hỗ trợ cần giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển bền vững, chuyển hóa giá trị văn hóa, du lịch và nông nghiệp đặc sản thành sinh kế, đóng góp cho phát triển kinh tế địa phương.

Phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề ĐBQH nêu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, định hướng xuyên suốt của dự thảo luật là chuyển từ hỗ trợ doanh nghiệp dàn trải sang kiến tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu ý kiến của ĐBQH, phối hợp với cơ quan thẩm tra để hoàn thiện dự thảo luật.

Kết luận phiên thảo luận, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị Chính phủ và các cơ quan liên quan tiếp tục rà soát, tiếp thu, giải trình ý kiến ĐBQH, nhất là những nội dung còn có ý kiến khác nhau; khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự án luật, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp.