Toàn cảnh kết quả kinh doanh ngành chứng khoán 9 tháng đầu năm 2026

Ngành chứng khoán đang đối mặt với nghịch lý doanh thu tăng nhưng lợi nhuận suy giảm. Trong khi cho vay ký quỹ tiếp tục mở rộng, hai mảng kinh doanh truyền thống là môi giới và tự doanh lại chịu sức ép từ thanh khoản thị trường cũng như diễn biến giá cổ phiếu.

Theo SHS Research, triển vọng năm 2027 vẫn có những động lực hỗ trợ, song khả năng tận dụng cơ hội sẽ phụ thuộc đáng kể vào năng lực tài chính và hiệu quả hoạt động của từng công ty.

LỢI NHUẬN CHỊU SỨC ÉP TỪ NHIỀU PHÍA

Theo báo cáo cập nhật triển vọng ngành chứng khoán của SHS Research, tổng doanh thu hoạt động trong 9 tháng đầu năm 2026 của 78 công ty chứng khoán niêm yết được phân tích đạt 101.665 tỷ đồng, tăng 22,9% so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế hợp nhất sau khi trừ lợi ích cổ đông không kiểm soát chỉ đạt 28.638 tỷ đồng, giảm 3%. Biên lợi nhuận sau thuế thu hẹp từ 35,7% xuống 28,2%, tương đương giảm 7,5 điểm phần trăm.

Kết quả này cho thấy doanh thu tăng chưa đủ bù đắp áp lực chi phí và sự suy giảm hiệu quả ở một số mảng kinh doanh. Riêng quý 3/2026, doanh thu hoạt động đạt 35.100 tỷ đồng, giảm 5,3% so với cùng kỳ và gần như đi ngang so với quý trước.

Lợi nhuận sau thuế giảm 42,9% so với cùng kỳ, xuống còn 8.600 tỷ đồng, thấp hơn 30,4% so với quý 2; biên lợi nhuận sau thuế chỉ còn 24%, mức thấp nhất trong bảy quý.

Nguồn: SHS Research

Diễn biến trên cũng phản ánh vào giá cổ phiếu. Từ đầu năm 2026, nhóm cổ phiếu chứng khoán giảm khoảng 13%, trong khi VN-Index giảm khoảng 1%. Thanh khoản thị trường suy yếu gây sức ép lên doanh thu môi giới, còn dư nợ cho vay ký quỹ ở mức cao khiến rủi ro gia tăng nếu thị trường điều chỉnh.

Thanh khoản là một trong những yếu tố tác động trực tiếp đến hoạt động môi giới. Trong 9 tháng đầu năm 2026, giá trị giao dịch cổ phiếu bình quân đạt khoảng 2,8 triệu tỷ đồng, thấp hơn 13% so với năm 2025.

Khi dòng tiền giao dịch suy giảm, các công ty chứng khoán phải đối mặt với nguồn thu môi giới thấp hơn, trong khi cạnh tranh về thị phần và phí giao dịch tiếp tục gia tăng.

Lợi nhuận gộp mảng môi giới trong 9 tháng giảm 43,6% so với cùng kỳ, xuống còn 1.700 tỷ đồng. Biên lợi nhuận gộp đạt 14%, thấp hơn mức 19% của năm 2025; riêng quý 3, lợi nhuận gộp môi giới giảm tới 91,3%.

Nguồn: SHS Research

Cạnh tranh thị phần cũng có sự dịch chuyển đáng chú ý. Dù vẫn dẫn đầu thị trường, VCK ghi nhận thị phần giảm từ 17,8% trong năm 2025 xuống 14,9% trong 9 tháng đầu năm 2026. Ngược lại, thị phần của TCX tăng từ 8,8% lên 13,9%, cho thấy áp lực cạnh tranh ngày càng lớn giữa các doanh nghiệp.

Hoạt động tự doanh cũng không tránh khỏi xu hướng suy giảm. Lợi nhuận gộp tự doanh toàn ngành trong 9 tháng giảm 21,4% so với cùng kỳ, xuống còn 20.700 tỷ đồng; riêng quý 3 giảm 49,1%.

Tuy nhiên, kết quả giữa các công ty có sự phân hóa: SSI và VCK ghi nhận lợi nhuận gộp tự doanh tăng, trong khi VIX chuyển từ lãi 4.556 tỷ đồng cùng kỳ năm trước sang lỗ 304 tỷ đồng. Lợi nhuận gộp tự doanh của VPX cũng giảm 876 tỷ đồng.

Trong khi môi giới và tự doanh gặp khó, cho vay ký quỹ tiếp tục đóng góp lớn vào kết quả kinh doanh của ngành. Doanh thu cho vay trong 9 tháng đầu năm đạt 36.200 tỷ đồng, tăng 54,1% so với cùng kỳ; lợi nhuận gộp tăng 45%, lên 23.400 tỷ đồng. Mảng này chiếm khoảng 45% tổng lợi nhuận gộp toàn ngành.

Nguồn: SHS Research

Tại ngày 30/9/2026, dư nợ cho vay ký quỹ đạt khoảng 447.900 tỷ đồng, tăng 21,9% so với cùng kỳ và thiết lập mức cao kỷ lục. Dù vậy, tốc độ tăng trưởng đã chậm lại khi dư nợ chỉ tăng 1,2% so với quý trước, trong khi giá trị giao dịch bình quân giảm xuống khoảng 15.200 tỷ đồng mỗi phiên.

Biên sinh lời của hoạt động cho vay cũng chịu sức ép từ chi phí vốn. Lãi suất cho vay bình quân ở mức 11,3%, trong khi chi phí vốn bình quân lên tới 7,2%, khiến chênh lệch lãi còn 4,1%. Điều này cho thấy quy mô cho vay tăng chưa đồng nghĩa với hiệu quả sinh lời được cải thiện tương ứng.

Bên cạnh đó, dư nợ ký quỹ tương đương khoảng 30 phiên giao dịch, gấp hơn ba lần mức khoảng 9 phiên trong quý 3/2025. Nếu thị trường điều chỉnh mạnh, áp lực bán giải chấp có thể gia tăng, tạo thêm sức ép lên giá cổ phiếu và hoạt động cho vay của các công ty chứng khoán.

Một điểm sáng trong bức tranh kinh doanh là hoạt động ngân hàng đầu tư. Doanh thu mảng này trong 9 tháng đầu năm đạt 6.200 tỷ đồng, tăng 74,7% so với cùng kỳ, trong khi lợi nhuận gộp tăng 80,7%, lên 5.600 tỷ đồng. Giá trị giao dịch trái phiếu qua các công ty chứng khoán cũng tăng 39%.

Tuy nhiên, nguồn thu vẫn tập trung chủ yếu ở một số doanh nghiệp. Ba đơn vị TCX, VPX và HDBS chiếm khoảng 78% doanh thu ngân hàng đầu tư toàn ngành trong 9 tháng. Điều này cho thấy cơ hội từ hoạt động tư vấn và thị trường vốn đang mở rộng, nhưng không phải công ty chứng khoán nào cũng có đủ nguồn lực và vị thế để khai thác.

CUỘC ĐUA VỐN TĂNG NHIỆT, KỲ VỌNG ĐỘNG LỰC MỚI TRONG NĂM 2027

Trước sự phân hóa về kết quả kinh doanh, năng lực tài chính trở thành yếu tố quan trọng quyết định khả năng cạnh tranh của các công ty chứng khoán. Tăng vốn không chỉ giúp doanh nghiệp mở rộng hoạt động cho vay ký quỹ mà còn tạo dư địa phát triển các mảng kinh doanh đòi hỏi nguồn lực lớn như ngân hàng đầu tư.

Đến cuối quý 3/2026, vốn chủ sở hữu toàn ngành đạt khoảng 460.000 tỷ đồng. Tỷ lệ dư nợ ký quỹ trên vốn chủ sở hữu ở mức khoảng một lần, thấp hơn đáng kể so với giới hạn hai lần. Theo SHS Research, dư địa cho vay ký quỹ của toàn ngành còn khoảng 456.000 tỷ đồng.

Nguồn: SHS Research

Trong năm 2026, có 17 công ty chứng khoán lên kế hoạch tăng vốn với tổng quy mô khoảng 74.000 tỷ đồng. Đến quý 3, TCX, SSI, VIX, MBS và VCI đã cơ bản hoàn tất kế hoạch, trong khi một số doanh nghiệp khác vẫn đang triển khai hoặc chưa thực hiện.

Dù vậy, khả năng huy động vốn trong năm 2027 sẽ phụ thuộc vào thanh khoản thị trường và định giá cổ phiếu. Những công ty có quy mô vốn lớn, cùng sự hậu thuẫn từ cổ đông chiến lược như ngân hàng hoặc tập đoàn kinh tế, được đánh giá có lợi thế hơn trong việc bổ sung nguồn lực. Ngược lại, các doanh nghiệp nhỏ hơn có thể phải thu hẹp hoạt động cho vay hoặc tìm kiếm đối tác chiến lược để duy trì sức cạnh tranh.

Bước sang năm 2027, SHS Research đưa ra kịch bản cơ sở VN-Index có thể đạt 1.900–2.000 điểm, với tăng trưởng lợi nhuận toàn thị trường ở mức 15–20% và hệ số giá trên lợi nhuận dự phóng khoảng 10,6 lần.

Thanh khoản bình quân được dự báo duy trì trong khoảng 18.000–22.000 tỷ đồng mỗi phiên. Lãi suất huy động có thể giảm thêm 0,25–0,5%, qua đó hỗ trợ chi phí vốn và cải thiện sức hấp dẫn tương đối của thị trường cổ phiếu.

Một động lực đáng chú ý là dòng vốn thụ động theo lộ trình nâng tỷ trọng Việt Nam của FTSE, dự kiến diễn ra tại các mốc tháng 3, tháng 6 và tháng 9/2027. Báo cáo ước tính dòng vốn giải ngân từ các quỹ thụ động có thể đạt khoảng 1,8–2 tỷ USD.

Bên cạnh dòng vốn ngoại, việc triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm, khả năng cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, niêm yết doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và hoạt động phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng có thể mở rộng cơ hội kinh doanh cho các công ty chứng khoán.

Tuy nhiên, triển vọng tích cực vẫn đi kèm những thách thức. SHS Research dự báo lãi suất huy động cuối năm 2026 ở mức khoảng 7,25% đối với kỳ hạn 6–12 tháng, trong khi thanh khoản thị trường chưa chắc phục hồi nhanh và tăng trưởng lợi nhuận giữa các doanh nghiệp có thể tiếp tục phân hóa. Rủi ro từ thị trường bất động sản, bất ổn địa chính trị và biến động trên thị trường toàn cầu cũng là những yếu tố cần theo dõi.