Hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả thực thi phúc lợi động vật

Hội thảo “Phúc lợi động vật - Đề xuất thể chế, chính sách và thực thi”, ngày 23/9.

Phúc lợi động vật ngày càng gắn với sức khỏe vật nuôi, an toàn thực phẩm, hiệu quả sản xuất và yêu cầu của thị trường. Tuy nhiên, hệ thống chính sách, tiêu chuẩn và tổ chức thực thi tại Việt Nam vẫn còn những khoảng trống cần tiếp tục hoàn thiện.

Ngày 23/9, tại Hà Nội, Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Hiệp hội Trang trại và Doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam tổ chức Hội thảo “Phúc lợi động vật - Đề xuất thể chế, chính sách và thực thi”.

Còn khoảng trống trong chính sách

Theo Tiến sĩ Hà Thúy Hạnh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Trang trại và Doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam, phúc lợi động vật đã được đưa vào hệ thống pháp luật Việt Nam, đặc biệt thông qua Luật Thú y năm 2015 và Luật Chăn nuôi năm 2018.

Tiến sĩ Hà Thúy Hạnh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Trang trại và Doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam chia sẻ tại hội thảo.

Điều 21 Luật Thú y quy định trách nhiệm quản lý, chăm sóc, nuôi dưỡng, vận chuyển phù hợp với từng loài; giảm thiểu đau đớn, sợ hãi và đối xử nhân đạo với động vật trong chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, vận chuyển, giết mổ, tiêu hủy, phòng bệnh, chữa bệnh và nghiên cứu khoa học.

Luật Chăn nuôi năm 2018 dành Mục 2, Chương V quy định về đối xử nhân đạo với vật nuôi, bao gồm chăn nuôi, vận chuyển, giết mổ và sử dụng trong nghiên cứu khoa học. Các yêu cầu đáng chú ý là cung cấp đủ thức ăn, nước uống; chuồng trại phù hợp; hạn chế chấn thương, sợ hãi; không đánh đập, hành hạ; gây ngất trước khi giết mổ và không để vật nuôi chứng kiến đồng loại bị giết mổ.

Theo các ý kiến tại Hội thảo, một trong những vấn đề cần được quan tâm là Việt Nam chưa có một khung pháp lý thống nhất về phúc lợi động vật. Các quy định hiện nay nằm rải rác trong Luật Thú y, Luật Chăn nuôi, pháp luật về lâm nghiệp và động vật hoang dã, khoa học và công nghệ, an toàn thực phẩm, xử lý vi phạm cùng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.

Do đó, phúc lợi động vật chưa được quản trị như một lĩnh vực chính sách độc lập và liên ngành. Một số đánh giá quốc tế trước đây cũng cho rằng các quy định về phúc lợi động vật tại Việt Nam còn phân tán, trong khi một số thuật ngữ chưa đủ cụ thể.

Một khoảng trống khác được đặt ra là khái niệm “phúc lợi động vật” chưa được quy định đầy đủ ở cấp luật. Pháp luật hiện hành sử dụng nhiều thuật ngữ như “đối xử nhân đạo”, “giảm đau đớn”, “giảm sợ hãi”, “không đánh đập”, “chăm sóc”, “nuôi dưỡng”, nhưng chưa hình thành một định nghĩa pháp lý thống nhất về phúc lợi động vật theo cách tiếp cận khoa học hiện đại.

Từ thực tế này, các ý kiến tại Hội thảo đề xuất nghiên cứu bổ sung khái niệm “phúc lợi động vật”, thay cho cách tiếp cận chủ yếu thông qua cụm từ “đối xử nhân đạo với vật nuôi”.

Theo đề xuất được đưa ra, phúc lợi động vật có thể được hiểu là trạng thái thể chất và tinh thần của động vật liên quan đến điều kiện sống, sử dụng, chăm sóc, vận chuyển và chết của động vật, được đánh giá trên cơ sở bằng chứng khoa học và đặc điểm sinh học của từng loài.

Bên cạnh đó, hệ thống hiện hành còn hạn chế về tiêu chí phúc lợi theo từng loài và từng giai đoạn của chuỗi sản xuất; cơ chế giám sát, thực thi còn hạn chế; dữ liệu quốc gia về phúc lợi động vật còn thiếu. Việc áp dụng các nguyên tắc khoa học hiện đại chưa đồng đều.

Nâng cao hiệu quả thực thi

Trong bối cảnh Việt Nam hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng nông sản, gia tăng sản xuất chăn nuôi quy mô lớn, phát triển thị trường thực phẩm có trách nhiệm và tăng cường hợp tác quốc tế, Hội thảo đặt vấn đề chuyển từ cách tiếp cận “đối xử nhân đạo” sang hệ thống quản trị phúc lợi động vật dựa trên cơ sở khoa học, chỉ số đánh giá và trách nhiệm giải trình.

Hội thảo tập trung trao đổi về thực trạng phúc lợi động vật tại Việt Nam; những vấn đề đặt ra trong xây dựng, hoàn thiện chính sách và tổ chức thực thi; yêu cầu về phúc lợi động vật trong chăn nuôi, thú y; kinh nghiệm triển khai tại địa phương và việc áp dụng các tiêu chuẩn tại các cơ sở chăn nuôi quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao.

Các đại biểu tham luận tại hội thảo.

Các ý kiến cho rằng cần từng bước đưa các tiêu chuẩn tối thiểu về phúc lợi động vật vào các trang trại chăn nuôi, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả trong thực tiễn sản xuất.

Một số nội dung cũng được đề xuất nghiên cứu trong quá trình xây dựng Luật Chăn nuôi và Luật Thú y sửa đổi, trong đó có quy định riêng về phúc lợi động vật; bổ sung quy định về phúc lợi đối với động vật thủy sản và thú cảnh. Đồng thời, cần quan tâm đánh giá và cải thiện Chỉ số Bảo vệ động vật (Animal Protection Index - API) của Việt Nam.

Bên cạnh hoàn thiện khung pháp lý, các quy định về trách nhiệm thực thi, kiểm tra, giám sát và chế tài xử lý vi phạm cần được xác định rõ. Hội thảo cũng đặt ra yêu cầu từng bước xây dựng khung chứng nhận, hệ thống tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) về phúc lợi động vật đối với từng nhóm vật nuôi, phù hợp điều kiện thực tiễn của Việt Nam và hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế.

Tại phiên thảo luận “Phúc lợi động vật - Từ chính sách đến thực thi”, đại diện cơ quan quản lý, cơ quan chuyên ngành tại địa phương, chuyên gia, nhà khoa học, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp, hợp tác xã và các đơn vị liên quan tập trung nhận diện những vướng mắc từ thực tiễn; làm rõ yêu cầu đối với cơ chế, chính sách và trách nhiệm của các bên trong chuỗi chăn nuôi-vận chuyển-giết mổ.

Các ý kiến cho rằng cần từng bước đưa các tiêu chuẩn tối thiểu về phúc lợi động vật vào các trang trại chăn nuôi, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả trong thực tiễn sản xuất.

Một số nội dung được đề xuất nghiên cứu trong quá trình xây dựng Luật Chăn nuôi và Luật Thú y sửa đổi, trong đó có quy định riêng về phúc lợi động vật; bổ sung quy định về phúc lợi đối với động vật thủy sản và thú cảnh. Đồng thời, cần quan tâm đánh giá và cải thiện Chỉ số Bảo vệ động vật (Animal Protection Index - API) của Việt Nam.

Bên cạnh hoàn thiện khung pháp lý, các quy định về trách nhiệm thực thi, kiểm tra, giám sát và chế tài xử lý vi phạm cần được xác định rõ. Hội thảo cũng đặt ra yêu cầu từng bước xây dựng khung chứng nhận, hệ thống tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) về phúc lợi động vật đối với từng nhóm vật nuôi, phù hợp điều kiện thực tiễn của Việt Nam và hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế.

Việc xây dựng và áp dụng các tiêu chuẩn phù hợp không chỉ góp phần cải thiện phúc lợi vật nuôi mà còn gắn với nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường, thúc đẩy ngành chăn nuôi phát triển theo hướng hiện đại, bền vững và có trách nhiệm.

Việc xây dựng và áp dụng các tiêu chuẩn phù hợp không chỉ góp phần cải thiện phúc lợi vật nuôi mà còn gắn với nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường, thúc đẩy ngành chăn nuôi phát triển theo hướng hiện đại, bền vững và có trách nhiệm.