Hoàn thiện cơ chế báo cáo, công bố thông tin trên thị trường tài sản mã hóa

Xây dựng “hàng rào” thông tin cho thị trường mới

Theo dự thảo Tờ trình của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP của Chính phủ về triển khai thí điểm thị trường giao dịch tài sản mã hóa tại Việt Nam đã quy định những nội dung cơ bản về quản lý hoạt động thị trường, quyền và nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân tham gia, cũng như trách nhiệm của cơ quan quản lý, giám sát.

Trong đó, Chính phủ giao Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành thực hiện công tác quản lý, giám sát thị trường giao dịch tài sản mã hóa. Vì vậy, việc xây dựng Thông tư hướng dẫn về báo cáo, công bố thông tin được xác định là một trong những bước cần thiết để cụ thể hóa cơ chế quản lý thị trường trong giai đoạn thí điểm.

Theo cơ quan soạn thảo, yêu cầu đặt ra là thị trường phải vận hành an toàn, ổn định và minh bạch ngay khi chính thức đi vào hoạt động. Trong khi đó, tài sản mã hóa là một thị trường mới, phức tạp và liên tục biến đổi, đòi hỏi cơ quan quản lý có nguồn thông tin, dữ liệu đủ rộng để phục vụ công tác quản lý và giám sát.

Hoàn thiện cơ chế báo cáo, công bố thông tin trên thị trường tài sản mã hóa. Ảnh: T.L

Dự thảo vì vậy hướng đến thống nhất cách thức thực hiện nghĩa vụ báo cáo, công bố thông tin của các chủ thể tham gia thị trường, gồm tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, tổ chức phát hành và các tổ chức, cá nhân đầu tư. Các nội dung về hình thức, phương tiện và biểu mẫu báo cáo, công bố thông tin cũng sẽ được hướng dẫn thống nhất.

Đáng chú ý, hệ thống thông tin này không chỉ phục vụ yêu cầu minh bạch đối với nhà đầu tư mà còn là nguồn dữ liệu cho cơ quan quản lý theo dõi hoạt động của thị trường.

Theo dự thảo Tờ trình, công tác quản lý cần bao quát nhiều nội dung như phòng, chống rửa tiền; bảo đảm thị trường giao dịch công khai, an toàn, minh bạch; bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của nhà đầu tư và hỗ trợ hoạt động huy động vốn của doanh nghiệp có nhu cầu chính đáng.

Cùng với đó, các tổ chức cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa được xác định là tuyến đầu trong hệ thống giám sát. Các tổ chức này thực hiện giám sát giao dịch bất thường, giao dịch đáng ngờ liên quan đến phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố cũng như hoạt động phát hành của các tổ chức sử dụng nền tảng phát hành.

Theo UBCKNN, mục tiêu của thông tư là góp phần bảo đảm tính công khai, minh bạch và an toàn của thị trường giao dịch tài sản mã hóa khi chính thức đi vào vận hành thí điểm.

Tăng minh bạch từ giao dịch đến phát hành

Dự thảo Thông tư gồm 4 chương, 19 điều, quy định từ nguyên tắc, hình thức, phương tiện báo cáo, công bố thông tin đến nghĩa vụ cụ thể của từng nhóm chủ thể trên thị trường.

Một trong những nội dung đáng chú ý là yêu cầu công bố thông tin đối với tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa. Theo dự thảo, các nội dung công bố gồm thông tin về việc cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa; công bố thông tin định kỳ; công bố thông tin bất thường và công bố thông tin theo yêu cầu.

Riêng đối với hoạt động giao dịch, tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải công bố các thông tin cơ bản về hoạt động giao dịch trong giờ giao dịch, đồng thời công bố thông tin tổng hợp của ngày giao dịch.

Quy định này được xây dựng nhằm bảo đảm tính thống nhất, công khai, minh bạch và tạo thuận lợi để nhà đầu tư tiếp cận thông tin trước khi đưa ra quyết định đầu tư.

Một yêu cầu khác liên quan trực tiếp đến báo cáo tài chính của các tổ chức cung cấp dịch vụ. Theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP, báo cáo tài chính năm của tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải được kiểm toán. Trên cơ sở đó, dự thảo Thông tư quy định tổ chức thực hiện kiểm toán, soát xét báo cáo tài chính của tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải là tổ chức kiểm toán được chấp thuận kiểm toán cho đơn vị có lợi ích công chúng trong lĩnh vực chứng khoán theo quy định của pháp luật về kiểm toán.

Cơ quan soạn thảo lý giải yêu cầu này xuất phát từ đặc thù các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa thực hiện cung cấp dịch vụ và quản lý tài sản cho số lượng lớn nhà đầu tư.

Không chỉ tổ chức cung cấp dịch vụ, nghĩa vụ minh bạch của tổ chức phát hành tài sản mã hóa cũng được quy định cụ thể hơn. Bên cạnh công bố thông tin trước khi phát hành theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP, dự thảo hướng dẫn việc công bố thông tin khi thay đổi nội dung Bản cáo bạch; báo cáo kết quả chào bán; thay đổi điều kiện, đặc điểm của tài sản mã hóa và việc thực hiện các cam kết đã nêu trong Bản cáo bạch.

Các yêu cầu này hướng tới tăng tính công khai, minh bạch trong quá trình phát hành, qua đó bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư tham gia thị trường.

Song song với nghĩa vụ công bố thông tin ra thị trường, dự thảo xây dựng hệ thống báo cáo nhằm cung cấp dữ liệu cho hoạt động quản lý, giám sát.

Tổ chức cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa sẽ phải thực hiện báo cáo cụ thể về việc duy trì đáp ứng các điều kiện cung cấp dịch vụ; hoạt động tổ chức thị trường giao dịch; hoạt động lưu ký tài sản mã hóa; hoạt động tự doanh và hoạt động cung cấp nền tảng phát hành. Dự thảo còn quy định báo cáo theo Khung báo cáo tài sản mã hóa của OECD, báo cáo đánh giá tuân thủ, thay đổi sở hữu và giao dịch của một số người nội bộ./.