Khơi thông nguồn lực, đưa du lịch Việt Nam bứt tốc

Hình ảnh nghệ nhân điêu khắc tác phẩm từ rễ tre trên phố cổ Hội An, thu hút nhiều du khách đến chiêm ngưỡng, tìm hiểu. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Bước đệm đưa du lịch tăng trưởng trong kỷ nguyên mới

Với các cơ chế, chính sách thuận lợi được các cấp có thẩm quyền ban hành, ngành du lịch đã có những bước tăng trưởng đột phá suốt thời gian qua. Nhìn lại năm 2025, Việt Nam đã đón 21,2 triệu lượt khách quốc tế, vượt xa 18 triệu vào năm 2019 - thời điểm trước dịch Covid-19. Con số này cũng tăng 20,4% so với năm 2024 và cao gấp 5 lần mức tăng trưởng bình quân toàn cầu.

Xét về vị thế của điểm đến trên bản đồ du lịch thế giới, Việt Nam đang nằm trong nhóm các quốc gia có tốc độ phục hồi và tăng trưởng cao nhất của khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Sự tăng trưởng mạnh mẽ này của ngành du lịch đã tác động lan tỏa đến nhiều ngành, lĩnh vực khác. Nhờ đó, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đẩy mạnh xuất khẩu, xóa đói, giảm nghèo, nâng cao đời sống, cải thiện diện mạo đô thị và nông thôn, đồng thời, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc.

Năm 2026, ngành du lịch đang hướng đến mục tiêu đón 25 triệu lượt khách quốc tế, 150 triệu lượt khách nội địa với tổng thu đạt 1,125 triệu tỷ đồng.

Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam nhận thấy, trong bối cảnh này, Nghị quyết mới của Bộ Chính trị về "Phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới" (Nghị quyết số 26-NQ/TW) đã mở ra một tầm nhìn phát triển mới với những mục tiêu cao hơn, cách tiếp cận toàn diện hơn và các giải pháp mang tính đột phá.

Nghị quyết xác định phát triển du lịch theo hệ sinh thái kinh tế tổng hợp và có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Đây không chỉ là định hướng cho một chặng đường mới của ngành du lịch, mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ về vai trò của du lịch trong mô hình tăng trưởng mới của đất nước.

Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, tại Nghị quyết số 26-NQ/TW, vấn đề đổi mới tư duy, nhận thức và hoàn thiện thể chế, chính sách được xác định là những nhiệm vụ đặc biệt quan trọng nhằm tạo đột phá cho du lịch phát triển.

Bộ Chính trị đã yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên và Nhân dân cần quán triệt, nhận thức đầy đủ, sâu sắc và toàn diện về vị trí, vai trò của du lịch. Du lịch là ngành kinh tế tổng hợp, là động lực quan trọng trong chuyển đổi, xây dựng mô hình tăng trưởng mới của đất nước dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm.

Việc đổi mới tư duy phát triển du lịch từ diện rộng, dựa vào số lượng, khai thác tài nguyên đơn thuần sang chú trọng mô hình phát triển theo chiều sâu, chất lượng, hiệu quả, bền vững và giá trị gia tăng cao, gắn với các sản phẩm giàu sáng tạo, trải nghiệm đặc sắc. Đồng thời, cần đổi mới tư duy về quản trị du lịch theo hướng quản trị hệ sinh thái kinh tế dịch vụ tổng hợp, đồng bộ trong chuỗi giá trị.

Bên cạnh đó, xác định rõ trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và người đứng đầu trong phát triển du lịch; lồng ghép mục tiêu du lịch vào chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế-văn hóa-xã hội; gắn phát triển du lịch với phát triển văn hóa, bảo đảm môi trường, quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội, đối ngoại và hội nhập quốc tế.

Nghị quyết số 26-NQ/TW cũng tập trung phát triển các ngành, lĩnh vực tạo tiền đề cho ngành du lịch, song song đó, phát huy vai trò của du lịch là động lực lan tỏa phát triển các ngành, lĩnh vực liên quan. Việc tăng cường điều phối, kết nối vùng, liên vùng hay phát huy các thiết chế văn hóa, thể thao, các giá trị thương hiệu quốc gia cũng trở thành nguồn lực cho thúc đẩy du lịch phát triển.

Bộ Chính trị cũng yêu cầu tuyên truyền, vận động, duy trì các phong trào, chương trình hành động nâng cao văn hóa du lịch. Ngoài ra, phát huy vai trò của doanh nghiệp, hiệp hội nghề nghiệp và cộng đồng dân cư trong xây dựng môi trường du lịch văn minh, thân thiện, an toàn, sạch đẹp.

Chuyển hóa giá trị tài nguyên du lịch thành nguồn lực phát triển

Từ đổi mới nhận thức, nâng cao trách nhiệm của các cấp, các ngành và toàn xã hội đến hoàn thiện thể chế, chính sách, khơi thông nguồn lực và tạo không gian thử nghiệm cho những mô hình mới, Nghị quyết số 26-NQ/TW đang đặt nền móng cho phát triển một hệ sinh thái du lịch năng động, hiện đại và có sức cạnh tranh quốc tế.

Nghị quyết số 26-NQ/TW đã yêu cầu thể chế hóa đầy đủ, đồng bộ và tổ chức thực hiện hiệu quả chủ trương, đường lối của Đảng về du lịch. Cụ thể, tiến hành tập trung xây dựng cơ chế, chính sách đột phá đối với các mô hình du lịch mới như: kinh tế chia sẻ, kinh doanh trên nền tảng số, kinh tế đêm, kinh tế ven sông, ven biển, tổ hợp du lịch-giải trí-văn hóa-thể thao.

Bên cạnh đó, giải quyết các vấn đề liên quan đến hoàn thuế giá trị gia tăng tại các trung tâm thương mại, trung tâm du lịch lớn và các điểm mua sắm đủ điều kiện nhằm phát triển du lịch mua sắm, gia tăng chi tiêu của khách du lịch.

Ra đời trong bối cảnh công nghệ số ảnh hưởng bao trùm khắp các lĩnh vực, Nghị quyết số 26-NQ/TW cũng đưa ra yêu cầu về hoàn thiện cơ chế, chính sách đối với các nền tảng du lịch trực tuyến xuyên biên giới. Nghị quyết khuyến khích việc đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển du lịch thông minh, du lịch xanh và các mô hình kinh doanh số.

Nghị quyết đã đặt ra yêu cầu có cơ chế, chính sách hợp tác công-tư trong quản lý, bảo tồn, phát triển, khai thác các điểm đến du lịch có giá trị sinh thái đặc biệt hoặc cần bảo tồn đặc biệt, cần đầu tư nguồn lực lớn; thu hút các nhà đầu tư chiến lược tham gia phát triển hạ tầng du lịch, hạ tầng tiếp cận điểm đến, hạ tầng phi lợi nhuận và hạ tầng xã hội gắn với các dự án du lịch trọng điểm.

Du khách trải nghiệm xích-lô, tham quan phố cổ Hội An. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cho rằng, điểm đặc biệt trong việc hoàn thiện về cơ chế, chính sách của Nghị quyết mới là du lịch được bổ sung vào danh mục ngành, nghề ưu đãi đầu tư đối với các dự án động lực, có sức lan tỏa cao gắn với cực tăng trưởng, hành lang du lịch, khu du lịch quốc gia, vùng di sản, trung tâm du lịch chiến lược, dự án hạ tầng quy mô lớn, chuyển đổi xanh, kinh tế đêm, tổ hợp văn hóa-thể thao-du lịch-giải trí-mua sắm và địa bàn khó khăn có tiềm năng.

Song song đó là có chính sách hỗ trợ về đầu tư, đất đai, tài chính, thủ tục, thuế, phí, mặt bằng, kinh doanh, gắn với các lĩnh vực như chăm sóc sức khỏe, hội nghị, hội thảo, triển lãm, sự kiện, thể thao, du lịch nông nghiệp, du lịch sinh thái, bảo tồn cảnh quan, trung tâm mua sắm và giải trí ban đêm tại các khu du lịch quốc gia, trung tâm du lịch; có chính sách tài chính phù hợp đối với phần diện tích đất cảnh quan, cây xanh, không gian công cộng không khai thác kinh doanh trực tiếp.

Đối với vấn đề thu hút khách quốc tế, Nghị quyết số 26-NQ/TW yêu cầu tiếp tục nghiên cứu chính sách thuận lợi về nhập cảnh, xuất cảnh; mở rộng miễn thị thực song phương, áp dụng chính sách thị thực linh hoạt đối với các thị trường trọng điểm trên cơ sở bảo đảm quốc phòng, an ninh và lợi ích quốc gia. Riêng với phân khúc khách có khả năng đóng góp cao cho phát triển du lịch, cần có chính sách thị thực ưu đãi. Ngoài ra, cải cách thủ tục lưu trú, tham quan tại khu vực biên giới, hải đảo; quy định bảo hiểm bắt buộc đối với khách du lịch quốc tế đến Việt Nam.

Nhằm phát huy và khơi thông nguồn lực, Nghị quyết đã định hướng nghiên cứu cơ chế chuyển hóa giá trị tài nguyên du lịch thành nguồn lực phát triển thông qua các công cụ, phương thức huy động vốn phù hợp trên thị trường vốn; bổ sung nguồn lực ngân sách nhà nước cho ngành du lịch phù hợp với yêu cầu phát triển.

Đồng thời, phát huy Quỹ hỗ trợ phát triển du lịch, bảo đảm vận hành linh hoạt, hiệu quả; sử dụng hiệu quả các quỹ đầu tư, quỹ bảo lãnh tín dụng và các công cụ tài chính hỗ trợ doanh nghiệp du lịch nhỏ và vừa; áp dụng cơ chế tín dụng đầu tư ưu đãi của Nhà nước, hỗ trợ khởi nghiệp, hỗ trợ lãi suất trực tiếp cho doanh nghiệp thực hiện dự án du lịch xanh, bền vững; nghiên cứu cơ chế bảo hiểm rủi ro ngành du lịch có hỗ trợ của Nhà nước để ứng phó với thiên tai, dịch bệnh và biến động lớn.

Nghị quyết số 26-NQ/TW cũng đặt ra yêu cầu trong nghiên cứu cơ chế thí điểm có kiểm soát để thu hút khách lưu trú dài ngày, người làm việc từ xa và nguồn vốn quốc tế vào lĩnh vực du lịch, nghỉ dưỡng. Cơ chế này phải bảo đảm phù hợp với pháp luật về đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản, quốc phòng, an ninh và lợi ích quốc gia.

Cùng với đó, nghiên cứu chính sách đặc thù đối với các khu du lịch quốc gia, trung tâm du lịch có quy mô lớn, khả năng cạnh tranh quốc tế; thực hiện thí điểm đối với những vấn đề cấp bách cần triển khai ngay để tạo đột phá cho du lịch phát triển trong trường hợp chưa có văn bản pháp luật quy định hoặc cần áp dụng khác với quy định hiện hành, kèm theo cơ chế kiểm soát, kiểm tra, giám sát, hậu kiểm.

Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam nhận định, những nhiệm vụ, giải pháp trên cho thấy quyết tâm tạo chuyển biến căn bản về tư duy và phương thức phát triển du lịch trong kỷ nguyên mới. Không chỉ tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, nguồn lực và môi trường kinh doanh, Nghị quyết số 26-NQ/TW còn mở ra dư địa để phát huy mạnh mẽ tiềm năng, lợi thế của du lịch Việt Nam.