Hoàn thiện cơ chế khai, nộp thuế hộ kinh doanh

Nghị định số 68/2026 của Chính phủ quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh có nhiều điểm mới. Phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa đã phỏng vấn ông Trịnh Lê Nin - Phó Trưởng phòng Thuế cá nhân, hộ kinh doanh và thu khác (Thuế tỉnh) xung quanh vấn đề này.

- Xin ông cho biết Nghị định số 68/2026 có những điểm mới nào đáng chú ý?

Ông Trịnh Lê Nin.

- Nghị định số 68/2026 nhằm hoàn thiện cơ chế khai và nộp thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh. Theo đó, hộ, cá nhân kinh doanh tự xác định doanh thu và thực hiện nghĩa vụ khai, nộp thuế theo các ngưỡng doanh thu khác nhau. Nghị định cũng quy định rõ việc sử dụng hóa đơn điện tử (HĐĐT). Theo đó, hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu tính thuế giá trị gia tăng (GTGT) hằng năm từ 1 tỷ đồng trở lên phải áp dụng HĐĐT có mã của cơ quan thuế, HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế theo quy định tại Nghị định số 70/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 123/2020 của Chính phủ quy định về hóa đơn, chứng từ.

Để tạo thuận lợi trong giai đoạn đầu chuyển sang phương thức kê khai, Điều 18 Nghị định số 68/2026 quy định điều khoản chuyển tiếp. Trường hợp khai thuế theo tháng thì hồ sơ khai thuế các tháng 1, 2 và 3-2026 gửi cơ quan thuế chậm nhất ngày 20-4-2026. Đối với các hợp đồng cho thuê bất động sản phát sinh trước ngày 1-1-2026 và còn thời hạn trên 6 tháng, nếu đã nộp thuế GTGT và thuế thu nhập cá nhân (TNCN) thì được điều chỉnh mức doanh thu không chịu thuế theo quy định của nghị định. Trường hợp doanh thu còn lại trên 500 triệu đồng thì thực hiện nộp thuế theo quy định và xử lý số tiền thuế đã nộp theo Điều 12 của Nghị định số 68/2026.

Ngoài ra, hộ kinh doanh trong năm 2025 nộp thuế theo phương pháp khoán hoặc kê khai, có doanh thu từ 3 tỷ đồng trở lên hoặc từ năm 2026 lựa chọn nộp thuế TNCN theo phương pháp thu nhập tính thuế nhân (x) thuế suất, phải xác định và ghi nhận giá trị hàng tồn kho, máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất, kinh doanh tại thời điểm ngày 31-12-2025 để làm căn cứ xác định chi phí được trừ khi tính thuế năm 2026. Đồng thời, lập bảng kê theo mẫu quy định của Bộ Công Thương, lưu giữ tại cơ sở và gửi 1 bản cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp bằng phương thức điện tử cùng hồ sơ khai thuế quý I/2026 (khai theo quý) hoặc chậm nhất ngày 20-4-2026 (khai theo tháng).

- Mức doanh thu và nghĩa vụ thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh được quy định như thế nào, thưa ông?

- Hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm dưới 500 triệu đồng thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT và không phải nộp thuế TNCN. Hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 500 triệu đồng (gồm cả doanh thu đã được tổ chức, cá nhân khấu trừ, khai thay, nộp thay) phải nộp thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu.

Thuế TNCN được xác định theo 2 phương pháp: Áp dụng thuế suất x doanh thu tính thuế đối với cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 500 triệu đồng đến 3 tỷ đồng, thuế suất quy định tại khoản 3 Điều 7 Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15; áp dụng thu nhập tính thuế x thuế suất đối với cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 3 tỷ đồng hoặc trường hợp có doanh thu trên 500 triệu đồng đến 3 tỷ đồng nhưng lựa chọn phương pháp này. Thu nhập tính thuế được xác định bằng doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ trừ chi phí liên quan trong kỳ tính thuế; thuế suất áp dụng theo khoản 2 Điều 7 Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15.

Trường hợp đã áp dụng phương pháp thu nhập tính thuế x thuế suất thì thực hiện ổn định trong 2 năm liên tục kể từ năm đầu tiên áp dụng. Nếu hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 500 triệu đồng đến 3 tỷ đồng đang áp dụng phương pháp thuế suất x doanh thu, nhưng doanh thu thực tế vượt 3 tỷ đồng thì từ năm sau phải chuyển sang phương pháp thu nhập tính thuế x thuế suất.

Cán bộ thuế hướng dẫn trực tiếp cho các hộ, cá nhân kinh doanh.

- Từ những nội dung nêu trên, xin ông cho biết cụ thể hơn về thời hạn nộp hồ sơ khai thuế?

- Hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm dưới 500 triệu đồng chậm nhất ngày 31-1 của năm dương lịch tiếp theo phải thông báo doanh thu thực tế phát sinh trong năm với cơ quan thuế. Hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 500 triệu đồng thực hiện khai, nộp thuế GTGT và TNCN. Trường hợp doanh thu năm từ 50 tỷ đồng trở xuống khai theo quý, trên 50 tỷ đồng khai theo tháng. Trường hợp lựa chọn nộp thuế TNCN theo phương pháp thuế suất x doanh thu tính thuế thì khai, nộp theo quý cùng thời hạn khai thuế GTGT. Trường hợp nộp thuế theo phương pháp thu nhập tính thuế x thuế suất thì khai tạm nộp theo tháng hoặc quý trên cùng hồ sơ khai thuế GTGT và quyết toán theo năm. Nếu số thuế tạm nộp thấp hơn số phải nộp khi quyết toán thì nộp bổ sung, không tính tiền chậm nộp; nếu nộp thừa thì xử lý theo Điều 12 Nghị định số 68/2026.

Riêng hộ, cá nhân kinh doanh mới ra kinh doanh hoạt động trong 6 tháng đầu năm và có doanh thu từ 500 triệu đồng trở xuống thì thông báo doanh thu phát sinh từ khi bắt đầu kinh doanh đến ngày 30-6 chậm nhất ngày 31-7; doanh thu 6 tháng cuối năm thông báo chậm nhất ngày 31-1 năm sau. Nếu bắt đầu kinh doanh trong 6 tháng cuối năm và có doanh thu từ 500 triệu đồng trở xuống thì thông báo doanh thu chậm nhất ngày 31-1 của năm tiếp theo.

Trường hợp hộ, cá nhân kinh doanh mới kinh doanh khi có doanh thu lũy kế trên 500 triệu đồng thì thực hiện khai thuế theo quý (kể từ quý phát sinh doanh thu vượt mức này). Từ năm tiếp theo, nếu doanh thu thực tế từ 500 triệu đồng trở xuống, thực hiện thông báo doanh thu theo Điều 8; nếu trên 500 triệu đồng thì khai thuế theo quy định tại Điều 10 Nghị định số 68/2026.

- Ngành Thuế tỉnh sẽ triển khai những giải pháp gì để tuyên truyền, hỗ trợ hộ, cá nhân kinh doanh thực hiện đúng quy định, thưa ông?

- Để các quy định mới nhanh chóng đi vào thực tiễn, Thuế tỉnh đã triển khai kế hoạch “15 ngày cao điểm” tuyên truyền, hỗ trợ hộ, cá nhân kinh doanh trên toàn địa bàn. Trên cơ sở đó, các thuế cơ sở xây dựng kế hoạch cụ thể, phân công nhiệm vụ đến từng bộ phận, công chức, bảo đảm triển khai đồng bộ, phù hợp. Trong đó, cơ quan thuế tổ chức các hội nghị đối thoại, hướng dẫn và giải đáp vướng mắc theo từng nhóm hộ, cá nhân kinh doanh, phân loại theo ngành nghề, quy mô và đặc thù hoạt động. Qua đó kịp thời nắm bắt, tháo gỡ khó khăn, giúp người nộp thuế dễ hiểu, dễ thực hiện.

Cùng với đó, các tổ hỗ trợ được duy trì trực tiếp tại địa bàn, khu vực kinh doanh để hướng dẫn ngay từ đầu; tổ chức “Ngày hỗ trợ kê khai thuế”; hướng dẫn lập hồ sơ, sử dụng HĐĐT và nộp thuế điện tử... Công tác tuyên truyền cũng được đẩy mạnh qua các kênh điện tử với tài liệu hướng dẫn dễ tiếp cận. Các thuế cơ sở thành lập nhóm Zalo theo địa bàn để kịp thời thông tin, hướng dẫn người nộp thuế.

Ngoài ra, Thuế tỉnh thiết lập đường dây nóng, bố trí bộ phận hỗ trợ trực tiếp và trực tuyến để tiếp nhận, giải đáp vướng mắc; phối hợp với các nhà cung cấp giải pháp và ngân hàng hỗ trợ hộ, cá nhân kinh doanh mở tài khoản, ghi sổ kế toán, thực hiện kê khai và nộp thuế đúng quy định.

- Xin cảm ơn ông!

C.VÂN (Thực hiện)