Hoàn thiện cơ chế, phát triển nguồn nhân lực văn hóa, nghệ thuật

Tạo điều kiện thuận lợi để phát hiện, bồi dưỡng tài năng văn hóa nghệ thuật.

Theo đó, nội dung chính sách đề xuất trong dự thảo của Nghị quyết bao gồm:

Nhà nước đầu tư, phát triển hệ thống cơ sở đào tạo văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao theo hướng đồng bộ, hiện đại, gắn với phát triển văn hóa và công nghiệp văn hóa; có chính sách ưu tiên phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, thể dục thể thao thông qua đào tạo nâng cao, bồi dưỡng chuyên sâu trong nước và ở nước ngoài.

Cho phép áp dụng cơ chế linh hoạt trong việc thu hút chuyên gia, nghệ sĩ, huấn luyện viên trong nước, người Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế tham gia hoạt động đào tạo, bồi dưỡng và truyền nghề; được áp dụng cơ chế thỏa thuận về tiền lương, thu nhập và điều kiện làm việc phù hợp với tính chất đặc thù của hoạt động đào tạo trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, thể thao...

Nghệ sĩ hoạt động chuyên nghiệp tại các đơn vị sự nghiệp nghệ thuật biểu diễn công lập, đơn vị nghệ thuật biểu diễn thuộc lực lượng vũ trang được hưởng phụ cấp ưu đãi nghề, chế độ bồi dưỡng tập luyện và biểu diễn theo lộ trình cho đến khi có quy định mới về tiền lương (Mức 70% tính trên lương đối với nghệ sĩ hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật sân khấu truyền thống, xiếc, múa rối nước, opera, nhạc kịch (musical), vũ kịch (ballet), giao hưởng...; Mức tối thiểu 40% đối với viên chức chuyên ngành nghệ thuật biểu diễn không thuộc các loại hình khác; Được hưởng chế độ bồi dưỡng luyện tập từ 8% đến 15% mức lương cơ sở/buổi luyện tập; chế độ bồi dưỡng biểu diễn tối từ 30% đến 50% mức lương cơ sở/buổi biểu diễn).

Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố bố trí ngân sách, ban hành chính sách huy động nguồn lực xã hội để đãi ngộ, hỗ trợ nghệ nhân, nghệ sỹ sáng tạo, thực hành, truyền dạy văn hóa, nghệ thuật truyền thống tại địa phương.

Cần có chế độ, chính sách phù hợp hỗ trợ nghệ nhân thực hành, truyền dạy nghệ thuật truyền thống.

Chủ trương phát triển nguồn nhân lực văn hóa, nghệ thuật, thể thao đã được đặt ra trong nhiều văn bản quan trọng. Ngày 8/7/2016, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1341/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Đào tạo tài năng trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật giai đoạn 2016-2025, tầm nhìn đến năm 2030”, hướng tới phát hiện, bồi dưỡng học sinh, sinh viên có năng khiếu nổi trội, hình thành đội ngũ nghệ sĩ chất lượng cao phục vụ sáng tạo, biểu diễn và giảng dạy.

Tiếp đó, Chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2030 ban hành ngày 12/11/2021 nhấn mạnh yêu cầu cần có cơ chế đột phá thu hút, trọng dụng nhân tài, huy động nguồn lực để phát triển văn hóa, con người.

Ngày 31/7/2023, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược quốc gia về thu hút, trọng dụng nhân tài đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, đặt trọng tâm vào hoàn thiện hệ thống pháp luật, xây dựng cơ chế đồng bộ nhằm phát hiện, thu hút, sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực, trong đó có văn hóa, nghệ thuật và thể thao.

Cùng với đó, nhiều đề án được triển khai như “Tuyển chọn, đào tạo, bồi dưỡng tài năng thể thao và nhân lực thể thao thành tích cao đến năm 2035”; “Đào tạo, bồi dưỡng nhân lực văn hóa, nghệ thuật ở nước ngoài đến năm 2030”… góp phần từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý và định hướng phát triển nhân lực chuyên sâu, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, chất lượng nguồn nhân lực trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, thể thao vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển. Cơ sở vật chất, trang thiết bị đào tạo còn thiếu đồng bộ; chính sách hỗ trợ chưa đủ mạnh; tình trạng thiếu hụt nhân lực trình độ cao vẫn diễn ra. Sự gắn kết giữa đào tạo và thực tiễn chưa chặt chẽ, cơ chế phát hiện, bồi dưỡng, sử dụng tài năng còn hạn chế. Một số quy định chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn, chưa tạo động lực đủ mạnh cho hoạt động sáng tạo.

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, đổi mới công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực văn hóa, nghệ thuật cần được triển khai đồng bộ, hiệu quả. Đây là yếu tố quan trọng góp phần nâng cao chất lượng sáng tạo, củng cố vị thế và năng lực cạnh tranh của ngành trong tiến trình phát triển đất nước.

Dự thảo được xây dựng nhằm thể chế hóa các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp của Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Hiện, hồ sơ dự án Nghị quyết được đăng tải trên Cổng Thông tin điện tử của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch để lấy ý kiến đóng góp rộng rãi.