Hoàn thiện đồng bộ khuôn khổ pháp lý về tiền tệ, ngân hàng, ngoại hối và phòng, chống rửa tiền

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành phiên họp (Ảnh: VPQH)

Hoàn thiện thể chế, xử lý những vấn đề cấp thiết của lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng

Báo cáo tại phiên họp, Thống đốc cho biết, đa số đại biểu Quốc hội tán thành sự cần thiết ban hành Luật nhằm kịp thời thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng về hoàn thiện đồng bộ thể chế, đổi mới tư duy xây dựng và thi hành pháp luật, phục vụ mục tiêu tăng trưởng “2 con số”; đồng thời bảo đảm phù hợp với việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và mô hình tổ chức mới của Ngân hàng Nhà nước.

Dự án Luật cũng nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, thanh tra, giám sát trong lĩnh vực ngân hàng; việc ban hành Luật góp phần hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về tiền tệ, ngân hàng, cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước, quản lý ngoại hối, trạng thái đầu tư quốc tế và các tỷ lệ bảo đảm an toàn.

Một mục tiêu khác được đặt ra là tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, tạo điều kiện phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp, qua đó giảm áp lực cung ứng vốn trung và dài hạn cho hệ thống ngân hàng.

Đối với phòng, chống rửa tiền, dự án Luật hướng tới khắc phục các khoảng trống pháp lý về chủ sở hữu hưởng lợi, tài sản mã hóa và các loại giao dịch mới; đáp ứng các chuẩn mực, khuyến nghị của Lực lượng đặc nhiệm tài chính quốc tế (FATF), góp phần đưa Việt Nam ra khỏi Danh sách xám, nâng cao tính an toàn, minh bạch và uy tín của hệ thống tài chính, thúc đẩy hội nhập quốc tế và khả năng tiếp cận các nguồn lực tài chính quốc tế.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn báo cáo tại phiên họp (Ảnh: VPQH)

Thống đốc khẳng định dự án Luật đã tuân thủ trình tự, thủ tục rút gọn theo quy định tại Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; được chuẩn bị công phu, nghiêm túc, kỹ lưỡng, cơ bản đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước và xử lý các vấn đề cấp thiết trong lĩnh vực tiền tệ, ngoại hối, phòng, chống rửa tiền và hoạt động ngân hàng.

Trên cơ sở ý kiến của các đại biểu Quốc hội và ý kiến thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, Chính phủ đã tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật trên một loạt nội dung.

Trước hết, đối với quy định về nguyên tắc sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam, để bảo đảm bao quát các trường hợp sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam đã được quy định tại Luật, Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ điều chỉnh khoản 3 Điều 1 dự thảo Luật theo hướng bổ sung các trường hợp ngoại lệ được phép sử dụng ngoại hối “theo quy định của Luật, Nghị quyết của Quốc hội”.

Cùng với đó, Chính phủ bổ sung quy định để bãi bỏ Điều 22 Pháp lệnh Ngoại hối tại Điều 4 dự thảo Luật do nội dung này đã được luật hóa tại dự thảo Luật.

Đối với quy định về thu, chi tài chính của Ngân hàng Nhà nước, Chính phủ bổ sung nội dung giao Chính phủ quy định cơ chế trích lập dự phòng rủi ro của Ngân hàng Nhà nước tại khoản 6 Điều 1 dự thảo Luật.

Về quy định áp dụng tỷ lệ bảo đảm an toàn khác, Chính phủ tách nội dung quy định tại điểm h khoản 2 Điều 59 thành một khoản riêng tại Điều 59 Luật Ngân hàng Nhà nước và chỉnh lý kỹ thuật điểm g khoản 2 Điều 59 Luật Ngân hàng Nhà nước nhằm bảo đảm thống nhất với Luật Các tổ chức tín dụng.

Đối với Luật Phòng, chống rửa tiền, Thống đốc cho biết, ngày 24/7/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 66.23/2026/NQ-CP về các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm xử lý khó khăn, vướng mắc trong pháp luật về phòng, chống rửa tiền, đáp ứng yêu cầu cấp bách trong thực hiện cam kết quốc tế về trao đổi thông tin theo yêu cầu về thuế.

Để bảo đảm tính thống nhất, liên tục sau khi Nghị quyết số 66.23/2026/NQ-CP hết hiệu lực thi hành và bảo đảm phù hợp với khuyến nghị của các chuyên gia, Chính phủ điều chỉnh một số nội dung tại khoản 7 và khoản 11 Điều 2 dự thảo Luật.

Ngoài các nội dung trên, Chính phủ chỉnh lý kỹ thuật tại khoản 8 Điều 1; khoản 1, khoản 4, khoản 5 và khoản 8 Điều 2 dự thảo Luật.

Toàn cảnh phiên họp (Ảnh VPQH)

Làm rõ cơ chế tài chính của NHNN, phân cấp, giám sát và yêu cầu phòng, chống rửa tiền

Để các đại biểu Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội có thêm thông tin, Thống đốc NHNN cũng giải trình, làm rõ năm nhóm vấn đề liên quan đến dự thảo Luật.

Thứ nhất, về việc thu thập thông tin để lập, theo dõi và phân tích trạng thái đầu tư của Việt Nam, Thống đốc cho biết, việc này bảo đảm không gia tăng chi phí, khai thác tối đa thông tin có sẵn, không thu thập thông tin cụ thể của các cá nhân, tổ chức và không chồng chéo chức năng về đầu tư của Bộ Tài chính.

Thứ hai, việc phân cấp, phân quyền tại dự thảo Luật được thực hiện trên nguyên tắc phù hợp với chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước; đồng thời thể chế hóa tinh thần của Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Thứ ba, nội dung về cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước được sửa đổi, bổ sung tại Luật bảo đảm phù hợp với chức năng quản lý nhà nước và tài chính đặc thù của Ngân hàng Nhà nước, cũng như phù hợp với thông lệ quốc tế về hoạt động của Ngân hàng Trung ương.

Thứ tư, việc bãi bỏ quy định về chức năng kiểm tra của Bộ Tài chính tại Luật Ngân hàng Nhà nước không ảnh hưởng đến việc thực hiện chức năng kiểm tra chuyên ngành của Bộ Tài chính, đồng thời nêu rõ pháp luật hiện hành đã có các cơ chế giám sát khác thay thế, gồm Kiểm toán Nhà nước, Thanh tra Chính phủ, kiểm toán nội bộ và kiểm soát nội bộ của Ngân hàng Nhà nước.

Các đại biểu tham dự phiên họp

Thứ năm, các quy định về phòng, chống rửa tiền được thiết kế theo hướng cho phép các đối tượng báo cáo khai thác các dữ liệu chuyên ngành, không yêu cầu khách hàng cung cấp những thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu. Đồng thời, các biện pháp thực hiện tương ứng với mức độ rủi ro rửa tiền, về cơ bản không tạo thêm trách nhiệm vượt quá khả năng thực hiện của đối tượng báo cáo.

Thống đốc cũng nêu rõ, trong quá trình hoàn thiện dự thảo Luật, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp với các Ủy ban của Quốc hội và các cơ quan liên quan rà soát, bảo đảm tuân thủ quy định về ngôn ngữ, thể thức, kỹ thuật trình bày văn bản, qua đó bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của dự thảo Luật.