Hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo cơ sở cho động lực tăng trưởng mới
Với khối lượng lập pháp lớn, nhiều chính sách được quyết định kịp thời, Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, tháo gỡ vướng mắc từ thực tiễn, khơi thông nguồn lực và tạo cơ sở pháp lý cho những động lực phát triển mới.
Tập trung vào những vấn đề thiết thực và cấp bách
Sau 17 ngày làm việc khẩn trương, nghiêm túc, dân chủ, trách nhiệm và hiệu quả, Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã hoàn thành toàn bộ chương trình đề ra, thông qua 15 luật, 6 nghị quyết quy phạm pháp luật, cho ý kiến lần đầu đối với 7 dự án luật và quyết định nhiều nội dung quan trọng khác.
Một kỳ họp không thường lệ nhưng khối lượng công việc đặc biệt lớn, gồm nhiều nội dung cấp bách, tác động trực tiếp đến đời sống người dân, hoạt động của doanh nghiệp và triển vọng phát triển của đất nước.
Công nhân làm việc tại Công ty may Thái An - Hải Phòng. Ảnh: Đức Thanh
Theo Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh, các chính sách được thông qua đều tập trung vào những vấn đề “rất thiết thực, cấp bách của đất nước”, khơi thông nguồn lực và tạo cơ sở pháp lý triển khai kịp thời các chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước.
Điều này được thể hiện rõ trong nhiều dự án luật liên quan trực tiếp đến hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Đó là cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh; chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; đồng thời xử lý ngay những vấn đề đặc thù, cấp bách đang cản trở nguồn lực phát triển.
Đưa quyết sách nhanh chóng đi vào cuộc sống
Việc luật và nghị quyết được thông qua tại Kỳ họp mới là điểm khởi đầu. Để các quyết sách của Quốc hội sớm đi vào cuộc sống, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã yêu cầu công tác tổ chức thực hiện phải được triển khai đồng bộ, khẩn trương, bài bản; Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương chủ động ban hành đầy đủ văn bản theo thẩm quyền và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để thi hành các luật, nghị quyết ngay từ thời điểm có hiệu lực.
Cùng với đó, các cấp, các ngành phải tiếp tục đổi mới nếp nghĩ, cách làm; nội dung thuộc thẩm quyền của cấp nào thì cấp đó phải “chủ động quyết định, quyết làm, không trông chờ, đùn đẩy; không được để người dân, doanh nghiệp phải chờ đợi”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.
Trong đó, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư đã cắt giảm 62 ngành, nghề trong danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.
Theo Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phạm Thị Hồng Yến, đây không chỉ là cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, mà quan trọng hơn là hoàn thiện phương thức quản trị hiện đại theo hướng Nhà nước tập trung kiểm soát những rủi ro thực sự cần thiết, đồng thời tạo dư địa thuận lợi cho hoạt động đầu tư, kinh doanh.
Cùng với Luật Đầu tư, việc sửa đổi Luật Hải quan, các luật về ngân hàng, phòng, chống rửa tiền, tổ chức tín dụng và nhiều luật liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh tiếp tục hoàn thiện môi trường pháp lý, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao hiệu quả vận hành của nền kinh tế.
Chuẩn bị từ sớm cho những cải cách lớn
Một kết quả quan trọng khác của kỳ họp là Quốc hội đã cho ý kiến bước đầu đối với 7 dự án luật lớn, trong đó có định hướng sửa đổi Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản và xây dựng Luật Ngân sách nhà nước hợp nhất.
Theo bà Phạm Thị Hồng Yến, cách làm này nhằm bảo đảm mỗi quy định trong các dự thảo luật tương lai phải làm rõ được sẽ tháo gỡ điểm nghẽn cụ thể nào, tạo dư địa phát triển mới nào và có đủ điều kiện để tổ chức thực hiện hay không. Qua đó, hạn chế tình trạng chính sách được sửa đổi, bổ sung riêng lẻ, thiếu đồng bộ, mang tính tình huống hoặc chuyển vướng mắc từ luật này sang luật khác.
Đối với đất đai, các định hướng sửa đổi tập trung tháo gỡ điểm nghẽn trong quy hoạch, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, tài chính đất đai và giá đất. Tư duy được đặt ra là chuyển mạnh từ bồi thường tài sản bị thu hồi sang tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất.
Cơ chế tài chính đất đai và giá đất cũng được định hướng đổi mới trên cơ sở dữ liệu, phương pháp khoa học, bảo đảm công bằng, công khai, minh bạch và hài hòa lợi ích của Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư. Đây là những vấn đề có ý nghĩa trực tiếp đối với việc đưa nguồn lực đất đai vào phát triển kinh tế - xã hội.
Để hoàn thành khối lượng công việc đặc biệt lớn trong 17 ngày, Quốc hội đã làm việc liên tục cả thứ Bảy, Chủ nhật và nhiều ngày ngoài giờ. Đằng sau kỳ họp là quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng, sự phối hợp chặt chẽ giữa Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan hữu quan, cùng tinh thần trách nhiệm của từng đại biểu Quốc hội.
Trong phát biểu bế mạc Kỳ họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định đây chính là sự “Linh hoạt - Nhanh chóng - Quyết liệt - Đồng hành” của Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan hữu quan trong việc tạo lập hành lang pháp lý, đáp ứng yêu cầu thực tiễn, tất cả vì sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước và nâng cao đời sống, hạnh phúc của nhân dân.
Thành công của kỳ họp, theo Chủ tịch Quốc hội, tiếp tục minh chứng sinh động cho sự đồng hành thực chất, quyết tâm chính trị rất cao của Quốc hội, Chính phủ, các cơ quan và địa phương trong việc chủ động xử lý ngay những vấn đề phát sinh từ thực tiễn, không để chậm trễ, ách tắc, với tinh thần: “Đã nói là làm, làm ngay, làm đúng, làm hiệu quả”.
Thông qua nhiều chính sách tài chính kịp thời và đúng hướng
Trong các quyết sách của kỳ họp, nhóm chính sách do ngành Tài chính tham mưu xây dựng chiếm số lượng đáng kể so với các bộ, ngành và có phạm vi tác động rộng, trực tiếp tới người dân, doanh nghiệp cũng như thúc đẩy tăng trưởng.
Trực tiếp nhất là Nghị quyết về giảm thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp. Chính sách giảm 30% số thuế phải nộp trong hai năm 2026 và 2027 được áp dụng đối với hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp, tổ chức có doanh thu không quá 10 tỷ đồng.
Mặc dù Quốc hội quyết định vào tháng 8/2026, chính sách được áp dụng cho toàn bộ năm 2026. Chính sách này bao phủ khoảng 2,7 triệu hộ, cá nhân kinh doanh, chiếm trên 99% tổng số hộ và cá nhân kinh doanh trên cả nước; đồng thời tác động tới khoảng 865.000 doanh nghiệp, tổ chức, chiếm hơn 81% tổng số doanh nghiệp.
Uỷ viên Thường trực Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Công Long đánh giá đây là biểu hiện của “sự phản ứng chính sách rất mau lẹ và rất kịp thời” trước những khó khăn, bất lợi trong sản xuất, kinh doanh và đời sống nhân dân; đồng thời kỳ vọng chính sách sẽ tạo ra một cú hích rất lớn cho môi trường đầu tư kinh doanh, nhất là đối với doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ.
Kỳ họp cũng hoàn thiện cơ sở pháp lý cho phát triển đô thị, trong đó có cơ chế, chính sách đối với các dự án xây dựng khu đô thị lấn biển. Việc luật hóa các cơ chế này mở thêm không gian phát triển, tạo điều kiện khai thác nguồn lực đất đai, thu hút vốn đầu tư và hình thành các động lực tăng trưởng mới.
Ở tầm dài hạn hơn, Quốc hội đã cho ý kiến bước đầu về định hướng xây dựng Luật Ngân sách nhà nước hợp nhất. Việc xem xét từ sớm các định hướng chính sách tạo cơ sở để tiếp tục đổi mới quản lý ngân sách và đầu tư công, khắc phục sự phân tán, chồng chéo, nâng cao hiệu quả phân bổ, sử dụng nguồn lực và hướng mạnh hơn tới kết quả đầu ra.