Hoàn thiện hệ thống pháp luật tạo động lực mạnh mẽ cho tăng trưởng kinh tế

Động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

Chiều 2/4, tiếp tục phiên họp thứ 56, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã xem xét, quyết định việc tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.

Tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh đã trình bày tờ trình Chính phủ gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội về Đề án “Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới” (gọi tắt Đề án) và dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đã nhấn mạnh đến sự cần thiết của đề án và nghị quyết trong bối cảnh hiện nay (dự thảo Nghị quyết).

Theo đó, văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã xác định một trong những định hướng phát triển đất nước giai đoạn 2026 - 2030 đó là “có hệ thống pháp luật hoàn chính, được thực hiện nghiêm minh; đảm bảo và bảo vệ công lý, quyền con người, quyền công dân”.

Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 9/11/2022 Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới cũng xác định nhiệm vụ, giải pháp: “Xây dựng hệ thống pháp luật dân chủ, công bằng, nhân đạo, đầy đủ, kịp thời, đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, ổn định, khả thi, dễ tiếp cận, đủ khả năng điều chỉnh các quan hệ xã hội; lấy quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân, tổ chức, doanh nghiệp làm trung tâm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo”.

Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới; Kết luận số 119-KL/TW ngày 20/1/2025 của Bộ Chính trị về định hướng đổi mới, hoàn thiện quy trình xây dựng pháp luật; Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; các văn bản của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư cũng xác định mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp liên quan đến rà soát, hoàn hiện cơ chế, chính sách pháp luật trong các lĩnh vực.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh cho biết, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật đã tạo động lực mạnh mẽ cho phát triển, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Cũng theo tờ trình của Chính phủ, trong những năm qua, công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm và đạt được nhiều thành tựu. Hệ thống pháp luật không ngừng được hoàn thiện cả về nội dung và hình thức, bảo đảm cơ sở pháp lý để tiến hành công cuộc đổi mới, góp phần đưa đất nước đạt được những thành tựu to lớn về phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế.

Đặc biệt, trình bày tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho rằng, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đặc biệt quan tâm, thường xuyên chỉ đạo các Bộ, ngành, địa phương tập trung rà soát, tháo gỡ ngay các khó khăn, vướng mắc, hoàn thiện thể chế, pháp luật, cơ chế, chính sách, coi đây là một trong những giải pháp trọng tâm để thúc đẩy tăng trưởng, kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô, giải phóng nguồn lực, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

“Thủ tướng Chính phủ đã thành lập các Tổ công tác, Ban Chỉ đạo để chỉ đạo và trực tiếp tham mưu, thực hiện các nhiệm vụ rà soát, tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, "điểm nghẽn" trong các quy định pháp luật”, Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh thông tin.

Năm 2025, kết quả rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật đã góp phần trực tiếp trong xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, tạo động lực mạnh mẽ cho phát triển, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân, bảo đảm quốc phòng an ninh, đối ngoại của đất nước.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, trước yêu cầu phát triển bứt phá của đất nước từ nay tới năm 2045, tác động của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư và chuyển đổi số toàn cầu, thực hiện cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy của hệ thống chính trị, thực hiện mô hình chính quyền 3 cấp, Nghị quyết Đại hội Đảng XIV và các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, hệ thống pháp luật hiện hành đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập cả về cấu trúc hình thức, nội dung và cơ chế vận hành như: Hệ thống pháp luật hiện hành còn cồng kềnh, nhiều tầng nấc; tính thống nhất nội tại có phần còn hạn chế; trật tự thứ bậc hiệu lực pháp lý có trường hợp chưa thực sự rõ ràng; một số văn bản quy phạm pháp luật có quy định còn chồng chéo, mâu thuẫn, không còn phù hợp thực tiễn chậm được rà soát, sửa đổi, bổ sung dẫn đến khó khăn, vướng mắc trong xây dựng và tổ chức thực thi pháp luật...

Để khắc phục căn bản các hạn chế nêu trên, trên cơ sở tiếp nối, kế thừa kết quả đã đạt được trong công tác rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật thời gian qua và kết quả nghiên cứu của Đề án "Hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới", việc tiến hành tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật tại thời điểm hiện nay với mục tiêu nhận diện chính xác, đầy đủ, toàn diện thực trạng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; đề xuất giải pháp tổng thể để thể chế hóa các đường lối, chủ trương của Đảng về xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, nhất là Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới là rất cần thiết.

Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh nhấn mạnh, tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật là nhiệm vụ có khối lượng công việc rất lớn, nội dung phức tạp, tác động đến toàn bộ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành, chưa có tiền lệ thực hiện.

Do đó, việc xây dựng Đề án là cần thiết, phù hợp để kịp thời đề xuất, xác định cụ thể mục tiêu, tiêu chí, nhiệm vụ, giải pháp, kế hoạch, nguồn lực và điều kiện bảo đảm đề triển khai thực hiện hiệu quả, thống nhất nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, làm cơ sở quan trọng, trực tiếp để Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định ban hành Nghị quyết về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng triển khai thực hiện nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thống nhất trong cả nước theo Chương trình công tác năm 2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương, Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị.

Với những ý nghĩa đó, Đề án được bố cục gồm 2 phần: Phần 1 là sự cần thiết xây dựng Đề án và khái quát chung về thực trạng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; phần 2 là quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp triển khai thực hiện tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.

Căn cứ mục đích, yêu cầu của việc tổ chức triển khai nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và trên cơ sở nội dung của Đề án, dự thảo Nghị quyết được bố cục gồm 5 điều: Điều 1 quy định tổ chức tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và mục tiêu tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; điều 2 quy định đối tượng, phạm vi tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; điều 3 quy định việc thành lập Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và nhiệm vụ, quyền hạn của Ban Chỉ đạo; điều 4 quy định trách nhiệm của Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, các cơ quan có trách nhiệm và các cơ quan liên quan; điều 5 quy định hiệu lực thi hành của Nghị quyết.

Khẩn trương thành lập Ban Chỉ đạo

Cho ý kiến về Đề án và dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, ông Hoàng Thanh Tùng, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cho biết, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và các cơ quan của Quốc hội tán thành với sự cần thiết xây dựng Đề án và Nghị quyết. Việc Chính phủ xây dựng Đề án, trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định ban hành Nghị quyết về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật là phù hợp với quy định pháp luật, tạo cơ sở pháp lý đồng bộ để triển khai thực hiện nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thống nhất trong cả nước.

Ông Hoàng Thanh Tùng, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội phát biểu tại phiên họp.

Về mục tiêu tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị bổ sung làm rõ thêm một số mục tiêu về: tính khoa học, tính hiện đại, tính hợp lý, tính tinh gọn, tính ổn định, tính dễ tiếp cận của hệ thống pháp luật để bảo đảm nâng cao chất lượng công tác hoàn thiện thể chế và tổ chức thi hành pháp luật.

Về đối tượng và phạm vi tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành với đề xuất của Chính phủ; đồng thời đề nghị, theo Kết luận số 09 đặt ra, dự thảo Nghị quyết được ban hành cũng như kế hoạch chi tiết về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Ban Chỉ đạo được xây dựng phải hết sức rõ ràng, minh bạch về tiến độ, trách nhiệm, phân công nhiệm vụ, tiêu chí, định hướng rà soát và kết quả đầu ra của quá trình tổng rà soát, bảo đảm đáp ứng đúng yêu cầu mà Kết luận của Bộ Chính trị đã nêu.

Ngoài ra, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng tán thành với đề xuất của Chính phủ về việc thành lập Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và tán thành việc khẩn trương thành lập Ban Chỉ đạo để kịp thời triển khai các nhiệm vụ theo tiến độ đề ra trong dự thảo Nghị quyết.

Hoàng Hòa