Hoàn thiện khung pháp lý bảo hiểm bắt buộc trong hoạt động xây dựng

Ngày 10/12/2025, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, cùng với đó, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Hệ thống pháp luật liên quan đến hoạt động xây dựng và kinh doanh bảo hiểm có nhiều thay đổi quan trọng đã đặt ra yêu cầu phải hoàn thiện các quy định dưới luật để bảo đảm tính thống nhất và khả thi trong triển khai.

Hoàn thiện khung pháp lý bảo hiểm bắt buộc trong hoạt động xây dựng. Ảnh: H.H.

Theo quy định tại khoản 3 Điều 10 Luật Xây dựng, Chính phủ được giao quy định chi tiết về điều kiện bảo hiểm, mức phí và số tiền bảo hiểm tối thiểu đối với bảo hiểm bắt buộc trong hoạt động xây dựng. Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính được giao chủ trì xây dựng Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 67/2023/NĐ-CP theo Quyết định số 2835/QĐ-TTg ngày 31/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ. Việc sửa đổi, bổ sung Nghị định không chỉ nhằm hoàn thiện khung khổ pháp lý cho hoạt động kinh doanh bảo hiểm mà còn bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, tránh khoảng trống khi các luật mới có hiệu lực, đồng thời góp phần tháo gỡ khó khăn, đáp ứng nhu cầu thực tiễn của thị trường.

Dự thảo Nghị định tập trung sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung quan trọng, trong đó đáng chú ý là việc điều chỉnh quy định về đối tượng bảo hiểm, mức phí và mức khấu trừ đối với các công trình xây dựng có giá trị dưới 1.000 tỷ đồng, bảo đảm phù hợp với quy định của Luật Xây dựng 2025; đồng thời bổ sung một số loại công trình đặc thù như nhà máy điện hạt nhân. Cùng với đó, một số thuật ngữ chuyên môn được sửa đổi để bảo đảm tính thống nhất, như thay thế “người thứ ba” bằng “bên thứ ba”, điều chỉnh cách gọi về hoạt động xây dựng và bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp tư vấn xây dựng.

Bên cạnh việc hoàn thiện các quy định hiện hành, dự thảo cũng sửa đổi, bổ sung các quy định về mức phí và mức khấu trừ bảo hiểm bắt buộc công trình trong thời gian xây dựng theo hướng nâng tiêu chí công trình phải mua bảo hiểm bắt buộc từ cấp III lên cấp II trở lên, phù hợp với định hướng quản lý đối với các công trình có ảnh hưởng lớn đến an toàn, lợi ích cộng đồng. Các mẫu biểu báo cáo được điều chỉnh theo hướng bổ sung thông tin về kết quả kinh doanh bảo hiểm bắt buộc trong hoạt động xây dựng, tạo cơ sở cho việc xem xét điều chỉnh mức phí phù hợp.

Đồng thời, dự thảo bổ sung nhiều quy định mới nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả thực thi, trong đó làm rõ trách nhiệm cung cấp thông tin giữa bên mua bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm khi có thay đổi về số tiền bảo hiểm tối thiểu; quy định cụ thể các yếu tố đánh giá rủi ro làm căn cứ điều chỉnh phí; đồng thời bổ sung trách nhiệm của chuyên gia tính toán và bộ phận kiểm toán nội bộ nhằm bảo đảm an toàn tài chính, nâng cao khả năng thanh toán của doanh nghiệp bảo hiểm.

Đáng chú ý, dự thảo cho phép chủ đầu tư được giao nhà thầu mua bảo hiểm nhưng vẫn phải chịu trách nhiệm cuối cùng, đồng thời quy định rõ trách nhiệm cung cấp thông tin của các bên liên quan như chủ đầu tư, nhà thầu tư vấn và nhà thầu thi công để xác định phí bảo hiểm chính xác. Một số nội dung mới khác cũng được bổ sung như quy định phí bảo hiểm cho thời gian kéo dài, bổ sung mức phí và mức khấu trừ đối với công trình đường tàu điện ngầm (metro), cũng như quy định mức khấu trừ tối thiểu đối với các công trình có giá trị từ 1.000 tỷ đồng trở lên.

Ngoài ra, dự thảo lược bỏ một số quy định chưa phù hợp và thống nhất áp dụng loại trừ đối với các tổn thất do mục rữa, han gỉ, đóng cặn trong điều kiện tự nhiên đối với cả công trình xây dựng và công trình lắp đặt. Trên cơ sở tiếp thu ý kiến thực tiễn, dự thảo cũng làm rõ các quy định về mức khấu trừ, kèm theo ví dụ minh họa cụ thể nhằm tránh cách hiểu khác nhau trong quá trình áp dụng. Việc hoàn thiện Nghị định được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo hiểm, tăng cường minh bạch, bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia và thúc đẩy thị trường bảo hiểm phát triển ổn định, bền vững.