Hoàn thiện Luật Phát triển công nghiệp văn hóa: Bảo đảm tự do sáng tạo, ngăn chặn xuyên tạc lịch sử, bóp méo bản sắc dân tộc

Quang cảnh phiên thảo luận tại Hội trường.

Thảo luận về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, các đại biểu Quốc hội cơ bản tán thành sự cần thiết ban hành Luật nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa, đồng thời tạo hành lang pháp lý thúc đẩy văn hóa trở thành ngành kinh tế có đóng góp ngày càng lớn cho tăng trưởng.

Các vị ĐBQH tỉnh dự phiên thảo luận tại Hội trường.

Để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả của chính sách, các đại biểu đề nghị rà soát, thống nhất đối tượng, lĩnh vực ưu tiên và điều kiện thụ hưởng các chính sách hỗ trợ; tránh quy định quá rộng, dàn trải nguồn lực. Chính phủ cần xác định các ngành công nghiệp văn hóa trọng điểm theo từng giai đoạn, tập trung vào những lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh, tiềm năng phát triển và khả năng tạo giá trị gia tăng. Các chính sách ưu đãi về thuế, đất đai, đầu tư, hỗ trợ chi phí sản xuất cần có tiêu chí cụ thể, gắn với kết quả đầu ra, hiệu quả sử dụng ngân sách và khả năng huy động nguồn lực xã hội.

Bên cạnh đó, các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu gắn phát triển công nghiệp văn hóa với bảo tồn, phát huy giá trị di sản, nhất là văn hóa các dân tộc thiểu số. Cần xác định cộng đồng chủ thể di sản, nghệ nhân dân gian là chủ thể sáng tạo, gìn giữ và có quyền được hưởng lợi công bằng từ việc khai thác giá trị văn hóa. Luật cần bổ sung cơ chế đồng thuận của cộng đồng, chia sẻ lợi ích khi thương mại hóa di sản; bảo vệ bản quyền, ngăn chặn việc sao chép, khai thác trái phép hoặc làm sai lệch các giá trị văn hóa truyền thống. Đồng thời, có chính sách hỗ trợ đào tạo, sáng tạo, thử nghiệm sản phẩm, truyền nghề, tạo sinh kế và khuyến khích thế hệ trẻ tham gia gìn giữ di sản.

Các đại biểu cũng đề nghị làm rõ cơ chế phối hợp giữa Trung ương và địa phương trong triển khai chính sách, phân định thẩm quyền quyết định hỗ trợ, bảo đảm công khai, minh bạch và không trùng lặp nguồn lực. Đặc biệt, cần xác định rõ ranh giới giữa tự do sáng tạo với hành vi xuyên tạc lịch sử, bóp méo bản sắc văn hóa dân tộc, qua đó vừa khuyến khích đổi mới sáng tạo, vừa bảo vệ những giá trị cốt lõi của văn hóa Việt Nam.

Đại biểu Phạm Anh Tuấn, Tỉnh ủy viên, Trưởng Ban Văn hóa Xã hội HĐND tỉnh Ninh Bình phát biểu thảo luận.

Đại biểu Phạm Anh Tuấn, Tỉnh ủy viên, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh Ninh Bình nhất trí cao với dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa khi đã có sự chuyển dịch căn bản về tư duy, xác định văn hóa là ngành kinh tế mũi nhọn trên cơ sở kết hợp hài hòa giữa sáng tạo văn hóa, công nghệ và quyền sở hữu trí tuệ.

Tuy nhiên, theo đại biểu, cần giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa tự do sáng tạo và yêu cầu bảo vệ các giá trị lịch sử, văn hóa dân tộc. “Làm sao giải phóng tối đa sức sáng tạo nhưng vẫn giữ vững ranh giới, ngăn ngừa nguy cơ xuyên tạc lịch sử, làm méo mó bản sắc dân tộc trong cơ chế thị trường. Nếu siết quá chặt sẽ bóp nghẹt sáng tạo, khiến sản phẩm trong nước thiếu đột phá. Ngược lại, nếu buông lỏng cho thị trường tự điều tiết, nguy cơ thương mại hóa, bóp méo lịch sử sẽ xâm hại đến an ninh tư tưởng và lòng tự tôn dân tộc”- đại biểu nêu rõ.

Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung trực tiếp vào Điều 7: Nghiêm cấm hành vi lợi dụng hoạt động công nghiệp văn hóa để xuyên tạc lịch sử dân tộc, phủ nhận truyền thống cách mạng, xúc phạm biểu tượng quốc gia, làm méo mó di sản văn hóa cốt lõi.

Đối với Điều 22, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc: Bảo đảm quyền hư cấu nghệ thuật trong khai thác, phát huy giá trị di sản văn hóa, lịch sử dân tộc; không đồng nhất việc hư cấu nghệ thuật phục vụ sáng tạo với hành vi cố ý xuyên tạc lịch sử, bóp méo văn hóa truyền thống.

Đồng thời, Điều 23 về xác định sản phẩm công nghiệp văn hóa trọng điểm cần luật hóa yêu cầu: Hội đồng chuyên gia đánh giá phải có tính liên ngành, gồm đại diện cơ quan quản lý nhà nước, nhà nghiên cứu lịch sử, chuyên gia văn hóa độc lập và các chuyên gia sáng tạo, nghệ thuật.

Về các chính sách ưu đãi tại Điều 30 và Thẻ văn hóa quốc gia tại Điều 28, đại biểu đề nghị luật hóa nguyên tắc sàng lọc: Kiên quyết không cấp vốn đầu tư mạo hiểm công, không miễn giảm thuế, không hỗ trợ mặt bằng và không đưa vào danh mục chi tiêu của Thẻ văn hóa quốc gia đối với các sản phẩm chạy theo thị hiếu tầm thường, thương mại hóa dung tục, làm lệch chuẩn văn hóa. Dành trọn vẹn gói ưu đãi cao nhất cho các dự án trân trọng vốn cổ dân tộc, có cố vấn khoa học nghiêm túc, kết hợp nhuần nhuyễn giữa lịch sử và hơi thở đương đại.

Qua đó, khuyến khích doanh nghiệp nâng cao trách nhiệm, chủ động tham vấn chuyên gia lịch sử ngay từ khâu xây dựng ý tưởng, góp phần phát triển công nghiệp văn hóa bền vững.

Cũng trong chương trình buổi sáng, đại biểu Quốc hội đã có nhiều ý kiến góp ý vào dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thể dục, thể thao, Luật Du lịch, Luật Thư viện, Luật Điện ảnh, Luật Di sản văn hóa, Luật Quảng cáo, Luật Báo chí.