Hoàn thiện Luật Thủ đô để phát triển xanh và bền vững

Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển nhanh, bền vững và sự thay đổi mạnh mẽ của hệ thống pháp luật, nhiều ý kiến cho rằng cần sớm sửa đổi Luật Thủ đô theo hướng phân quyền mạnh hơn, ổn định lâu dài và có tầm nhìn chiến lược, đáp ứng yêu cầu phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới.

Tạo hành lang pháp lý cho nông nghiệp, môi trường và sử dụng đất hiệu quả

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Vũ Xuân Tùng, Luật Thủ đô 2024 đã dành nhiều quy định quan trọng cho lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn và môi trường, tập trung tại các Điều 28, 32 và 33. Đây được coi là những quy định mang tính nền tảng, tạo hành lang pháp lý vững chắc, mở ra động lực mới để Hà Nội hiện thực hóa các mục tiêu phát triển trong giai đoạn mới.

Triển khai Luật Thủ đô 2024, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu UBND Thành phố trình HĐND Thành phố ban hành 9 nghị quyết chuyên đề. Trong đó có các nghị quyết quan trọng liên quan đến việc thực hiện vùng phát thải thấp; xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường và đất đai; cơ chế sử dụng, khai thác quỹ đất nông nghiệp tại bãi sông, bãi nổi; các biện pháp giảm phát thải nhựa; chính sách hỗ trợ tái chế rác thải; quy định về xây dựng công trình phục vụ sản xuất nông nghiệp; chính sách bảo tồn, phát triển làng nghề và cơ chế khuyến khích phát triển nông nghiệp trên địa bàn Thành phố.

Một góc Hồ Hoàn Kiếm. Ảnh: Phạm Hùng

Dù thời gian triển khai còn ngắn, song theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường, các nghị quyết đã từng bước đi vào thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Từ thực tiễn, Sở Nông nghiệp và Môi trường nhận định, dù Luật Thủ đô 2024 có nhiều nội dung đặc thù, vượt trội, song vẫn cần tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn, bổ sung cơ chế thuận lợi hơn để phát huy hiệu quả sử dụng đất đai, tiềm năng nông nghiệp và công tác bảo vệ môi trường của Thủ đô.

Thực hiện chỉ đạo của Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã chủ động rà soát, đề xuất nội dung tham gia xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW của Bộ Chính trị và Luật Thủ đô (sửa đổi).

Theo đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề xuất giữ nguyên các ưu đãi đã được cụ thể hóa tại các nghị quyết của HĐND Thành phố, đồng thời bổ sung cơ chế nhằm giải quyết vướng mắc đối với các dự án đầu tư có sử dụng đất thực hiện theo các quyết định pháp luật trước ngày 11/8/2024. Các đề xuất hướng tới tạo sự chủ động cho nhà đầu tư, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và sớm luân chuyển nguồn lực đất đai vào phát triển kinh tế - xã hội.

Đáng chú ý, Sở Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị giao thêm thẩm quyền cho chính quyền Thành phố trong việc ban hành quy định chi tiết, chính sách về quản lý đất đai, tài nguyên; lựa chọn nhà đầu tư; quyết định cơ chế thu hút nhà đầu tư chiến lược; ban hành quy chuẩn, tiêu chuẩn riêng phù hợp với điều kiện Thủ đô.

Trong lĩnh vực môi trường, các đề xuất tập trung kế thừa và bổ sung quy định về vùng phát thải thấp, tín chỉ carbon, chuyển đổi phương tiện giao thông sử dụng năng lượng sạch, chuyển đổi xanh, xử lý ô nhiễm không khí và nguồn nước; đồng thời tăng cường cơ chế phối hợp xử lý ô nhiễm môi trường vùng Thủ đô, bảo đảm phát triển bền vững.

Ở góc độ điều hành chung, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn cho rằng, việc sửa đổi Luật Thủ đô là yêu cầu cấp thiết nhằm xây dựng một khuôn khổ thể chế đặc thù, vượt trội và ổn định lâu dài cho Thủ đô. Thực tiễn triển khai Luật Thủ đô 2024 cho thấy, dù có nhiều cơ chế đặc thù tại thời điểm ban hành, song sự thay đổi nhanh của hệ thống pháp luật chung và mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp đã làm giảm tính ổn định và khác biệt của các quy định riêng cho Hà Nội.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Dương Đức Tuấn, Luật Thủ đô hiện hành chưa được thiết kế như một “luật khung đặc thù” đủ sức “neo giữ” các cơ chế vượt trội, khiến nhiều quy định nhanh chóng bị phổ quát hóa, gây khó khăn trong áp dụng, nhất là trong các lĩnh vực đất đai, tài nguyên, môi trường và phát triển nông nghiệp đô thị.

Trên cơ sở đó, Luật Thủ đô (sửa đổi) được định hướng trao quyền mạnh mẽ hơn cho chính quyền Thành phố trong quản lý, sử dụng tài nguyên rừng, tài nguyên nước, cơ cấu sử dụng đất, chuyển đổi đất nông nghiệp, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giao đất và cho thuê đất; đồng thời thể chế hóa các quan điểm phát triển đô thị xanh, bền vững, gắn kết phát triển nông nghiệp, nông thôn với quản trị đô thị hiện đại.

Tài chính - ngân sách: nền tảng để Luật Thủ đô đi vào cuộc sống

Theo Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Đỗ Thu Hằng, trong suốt quá trình xây dựng và triển khai Luật Thủ đô, Sở Tài chính đã trực tiếp tham mưu các cơ chế, chính sách về tài chính - ngân sách và huy động nguồn lực cho phát triển Thủ đô. Các ý kiến đóng góp của Sở đã được tiếp thu đầy đủ trong Luật Thủ đô 2024.

Triển khai Luật, Sở Tài chính đã tham mưu UBND Thành phố trình HĐND Thành phố ban hành 6 nghị quyết quy phạm pháp luật quy định chi tiết thi hành, có hiệu lực từ năm 2025, bao gồm các nghị quyết về nhượng quyền khai thác công trình kiến trúc, sử dụng tài sản công, thu hút nhà đầu tư chiến lược, trình tự thủ tục quyết định chủ trương đầu tư, thẩm định dự án tại bãi sông, bãi nổi và thí điểm thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm Thành phố Hà Nội.

Song song với đó, Sở tiếp tục tham mưu xây dựng các nghị quyết, quyết định quan trọng liên quan đến danh mục công trình hạ tầng được nhượng quyền khai thác, danh mục dự án trọng điểm, thu hút nhà đầu tư chiến lược và tổ chức vận hành Quỹ đầu tư mạo hiểm.

Đáng chú ý, Sở Tài chính đã tham mưu Thành phố bố trí kinh phí triển khai các chính sách lớn của Luật Thủ đô, như chi thu nhập tăng thêm cho cán bộ, công chức, viên chức; bố trí kinh phí thực hiện ủy quyền giải quyết thủ tục hành chính cấp xã; sử dụng nguồn cải cách tiền lương còn dư để thực hiện các chính sách an sinh xã hội theo quy định của Luật.

Cùng với đó, công tác tuyên truyền, tập huấn Luật Thủ đô và các văn bản triển khai được Sở Tài chính đặc biệt chú trọng, với nhiều lớp tập huấn chuyên sâu, giúp đội ngũ cán bộ nắm vững cơ chế quản lý tài chính - ngân sách và tài sản công.

Từ thực tiễn triển khai, Sở Tài chính cho rằng cần tiếp tục sửa đổi, bổ sung Luật Thủ đô theo tầm nhìn dài hạn, đáp ứng yêu cầu phát triển mới, trong đó nhấn mạnh việc tăng tỷ lệ phân bổ ngân sách, mở rộng cơ chế xã hội hóa, hợp tác công - tư và trao quyền chủ động hơn cho Thành phố trong đầu tư, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Trong khi đó, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu cho biết, Thành phố Hà Nội tiếp tục kiến nghị Trung ương ủng hộ sửa đổi Luật Thủ đô theo hướng phân quyền, phân cấp mạnh mẽ, cơ chế đặc thù vượt trội về tài chính công, đất đai và đầu tư, tạo nền tảng để Thủ đô phát triển đúng vai trò, vị thế trung tâm của cả nước.

Hồng Thái