Hoàn thiện pháp luật hình sự, tạo hành lang pháp lý cho tố tụng điện tử

Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH thành phố Trần Thị Diệu Thuý phát biểu. Ảnh: Hoa Lê

Phát biểu định hướng hội nghị, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH thành phố Trần Thị Diệu Thuý nhấn mạnh, khi sửa đổi một dự án luật lớn, trước hết cần nhìn vào cách quy định mới thay đổi phương thức Nhà nước xử lý một vấn đề, từ đó xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm, quyền của người dân và cơ chế bảo đảm thực hiện.

Quang cảnh hội nghị. Ảnh: Hoa Lê

Theo đó, các đại biểu cần tập trung trao đổi ở tầng chính sách, làm rõ ranh giới và mức độ can thiệp của pháp luật; bảo đảm sự tương xứng giữa hành vi, hậu quả và chế tài, đồng thời phân định rõ quyền hạn, trách nhiệm giữa các cơ quan. Đặc biệt, việc góp ý cần xuất phát từ thực tiễn, nhận diện những điểm dễ phát sinh giao thoa, bỏ sót trách nhiệm, qua đó bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Hoàn thiện hành lang pháp lý cho tố tụng điện tử

Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: Hoa Lê

Góp ý dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), đại diện Sở Tư pháp TP. Hồ Chí Minh Lê Thị Hồng Nhung đánh giá cao việc bổ sung các quy định giải thích về tố tụng điện tử và phiên tòa trực tuyến. Việc luật hóa các khái niệm này sẽ tạo cơ sở để thống nhất cách hiểu và tổ chức thực hiện các quy trình tố tụng mới trên thực tế.

Tuy nhiên, đại diện Sở Tư pháp thành phố đề nghị rà soát thuật ngữ “môi trường số” trong dự thảo để bảo đảm thống nhất với Luật Giao dịch điện tử, trong đó sử dụng thuật ngữ “môi trường điện tử”. Đồng thời, cần nghiên cứu bổ sung khái niệm “chứng cứ điện tử” theo hướng luật hóa quy định đã được hướng dẫn tại Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về tố tụng điện tử và phiên tòa trực tuyến.

Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: Hoa Lê

Một nội dung khác được quan tâm là thủ tục đăng ký bào chữa và đăng ký người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp. Đại diện Sở Tư pháp thành phố đề nghị quy định rõ hình thức thực hiện, trong đó có thể thực hiện qua dịch vụ bưu chính hoặc trực tuyến nếu đáp ứng điều kiện. Quy định này sẽ phù hợp với yêu cầu cải cách thủ tục hành chính và định hướng đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân TP. Hồ Chí Minh Lê Hoàng Dương cũng đề nghị đẩy mạnh ứng dụng phương tiện điện tử trong hoạt động tố tụng. Đối với việc triệu tập bị can, thay vì chủ yếu thực hiện bằng văn bản giấy như hiện nay, có thể nghiên cứu thực hiện thông qua VNeID hoặc các phương tiện điện tử phù hợp, qua đó nâng cao tính kịp thời, hiệu quả của hoạt động tố tụng.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân TP. Hồ Chí Minh Lê Hoàng Dương phát biểu. Ảnh: Hoa Lê

Bên cạnh yêu cầu số hóa hoạt động tố tụng, các ý kiến cũng lưu ý phải bảo đảm an ninh, an toàn dữ liệu trong quá trình triển khai. Đại diện Hội Luật gia TP. Hồ Chí Minh Phạm Thanh Tuyền cho rằng, cùng với những thuận lợi của tố tụng điện tử, cần tính đến nguy cơ về bảo mật thông tin, dữ liệu cá nhân và quy trình xử lý khi các phương tiện, nền tảng điện tử ngày càng đa dạng.

Bảo đảm thống nhất, phân hóa trong xử lý hình sự

Đề nghị tiếp tục rà soát tính thống nhất và phân hóa trong quy định về tội phạm, hình phạt, đại diện Hội Luật gia thành phố Phạm Thanh Tuyền cho rằng cần làm rõ việc xác định pháp nhân thương mại trong khái niệm tội phạm, khi dự thảo không còn thể hiện nội dung này nhưng vẫn quy định hình phạt đối với pháp nhân thương mại.

Đại diện Đại học An ninh nhân dân, Công an thành phố Phạm Xuân Thuỵ phát biểu. Ảnh: Hoa Lê

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân thành phố cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định nhằm bảo đảm phân hóa trách nhiệm hình sự. Đồng thời, cần rà soát cách thiết kế các khung hình phạt để bảo đảm tính thống nhất, tránh tình trạng mức hình phạt giữa các khung chưa hợp lý, gây khó khăn cho việc phân hóa và áp dụng pháp luật.

Đối với quy định về hạ khung hình phạt, đại diện Viện kiểm sát nhân dân thành phố đề nghị điều chỉnh theo hướng phân định rõ hơn các trường hợp không được áp dụng, tập trung vào tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, tội xâm phạm an ninh quốc gia và trường hợp phạm tội rất nghiêm trọng với vai trò chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy. Cách thiết kế này nhằm hạn chế cách hiểu không thống nhất trong thực tiễn.

Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: Hoa Lê

Các ý kiến cũng đề nghị rà soát quy định đối với một số nhóm tội phạm như ma túy, mua bán, chiếm đoạt mô hoặc bộ phận cơ thể người, xâm phạm quyền tác giả và tội phạm về tham nhũng, chức vụ. Trong đó, cần bảo đảm tương quan giữa tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi và mức hình phạt; đồng thời thống nhất cách xác định tình tiết định khung giữa các nhóm tội.