Hoàn thiện pháp luật về bồi thường nhà nước, đáp ứng yêu cầu thực tiễn

Chiều 2/7, Đoàn công tác của Bộ Tư pháp phối hợp Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội khảo sát tại TP Cần Thơ phục vụ việc xây dựng dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Mai Thị Phương Hoa phát biểu tại buổi làm việc.

Tham gia Đoàn công tác có bà Mai Thị Phương Hoa, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội; ông Nguyễn Mạnh Cường, Trợ lý Phó Chủ tịch Quốc hội; ông Lê Vệ Quốc, Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước, Bộ Tư pháp, bà Trương Thị Diệu Thúy cùng một số Lãnh đạo, công chức của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội và Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước.

Tiếp và làm việc với đoàn có bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ; bà Lê Thị Thanh Lam, Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TP Cần Thơ; ông Nguyễn Văn Quân, Giám đốc Sở Tư pháp TP Cần Thơ; ông Hồ Hùng Anh, Phó Trưởng THADS TP Cần Thơ; cùng đại diện các sở, ngành, địa phương trên địa bàn thành phố.

Nhiều vướng mắc, bất cập phát sinh từ thực tiễn

Báo cáo với Đoàn công tác, ông Nguyễn Xuân Đoan, Phó Giám đốc Sở Tư pháp TP Cần Thơ cho biết, từ năm 2018 đến nay, công tác bồi thường nhà nước trên địa bàn được triển khai đồng bộ, bám sát các quy định pháp luật hiện hành. UBND thành phố đã ban hành nhiều kế hoạch triển khai, duy trì cơ chế quản lý liên ngành từ cấp thành phố đến cơ sở.

Trong đó, Sở Tư pháp giữ vai trò nòng cốt trong công tác tham mưu, hướng dẫn và theo dõi việc thực hiện trách nhiệm bồi thường Nhà nước. Thành phố cũng đã tổ chức lấy ý kiến rộng rãi đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, tập trung vào các nội dung như cơ chế phối hợp liên ngành, công tác quyết toán kinh phí, trách nhiệm bồi thường trong môi trường số và sự phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền mới.

Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Nguyễn Thị Ngọc Điệp phát biểu tại buổi làm việc.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cũng cho thấy nhiều khó khăn, vướng mắc như: thiếu nhân sự chuyên trách, áp lực trách nhiệm đối với cán bộ thực thi công vụ, bất cập trong cơ chế cấp phát và quyết toán kinh phí, khó khăn trong xác định thiệt hại đối với lao động tự do, doanh nghiệp và việc thu thập hồ sơ trong các vụ việc kéo dài nhiều năm. Từ đó, TP Cần Thơ kiến nghị sửa đổi Luật theo hướng phù hợp hơn với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; hoàn thiện cơ chế tài chính; quy định rõ thời hạn giám định thiệt hại; xây dựng tiêu chí xác định thiệt hại và bổ sung quy định về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong môi trường số.

Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước Lê Vệ Quốc phát biểu tại buổi làm việc.

Từ thực tiễn triển khai công tác bồi thường nhà nước, ông Nguyễn Văn Quân, Giám đốc Sở Tư pháp TP Cần Thơ đề xuất nghiên cứu sửa đổi Luật theo hướng hoàn thiện các thủ tục cấp phát, quyết toán kinh phí bồi thường đồng bộ với Luật Ngân sách nhà nước, quy định cơ chế để xác định minh thiệt hại được thuận lợi hơn. Đồng thời ông Quân cũng kiến nghị một số giải pháp để tổ chức thi hành hơn nữa hiệu quả công tác bồi thường nhà nước trên địa bàn.

Sửa đổi luật, nâng cao hiệu quả công tác bồi thường nhà nước

Tại buổi làm việc, Đoàn công tác đã được lắng nghe nhiều ý kiến phát biểu chia sẻ thẳng thắn, trách nhiệm về những khó khăn, vướng mắc trong triển khai thi hành các quy định về bồi thường nhà nước cũng như những đề xuất kiến nghị hoàn thiện hệ thống pháp luật đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Các đại biểu tham gia ý kiến tại buổi làm việc.

Phát biểu tại buổi làm việc, Ủy viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Trương Thị Diệu Thúy cho biết, phạm vi điều chỉnh của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước qua các lần sửa đổi đã từng bước được mở rộng.

Nếu trước đây trách nhiệm bồi thường chủ yếu phát sinh trong hoạt động tố tụng thì hiện nay đã mở rộng sang lĩnh vực thi hành án và quản lý hành chính. Việc mở rộng phạm vi điều chỉnh góp phần bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, tổ chức khi bị thiệt hại do hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ gây ra. Theo bà Thúy, trong quá trình hoàn thiện dự án Luật để trình Quốc hội xem xét, các ý kiến từ địa phương có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi đây là lực lượng trực tiếp tổ chức thực hiện khi Luật đi vào cuộc sống.

Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước Lê Vệ Quốc cũng cho biết, trong thời gian tới Cục sẽ tiếp tục phối hợp với TP Cần Thơ tăng cường công tác tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ nhằm nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ thực hiện công tác bồi thường Nhà nước. Đối với đề xuất giao Sở Tư pháp làm đầu mối giải quyết công tác bồi thường cho các xã, ông Quốc đánh giá đây là ý tưởng đáng quan tâm nhưng cần cân nhắc kỹ về nguồn lực, nhất là trong bối cảnh toàn thành phố có 103 xã, phường và số vụ việc có thể phát sinh cùng thời điểm. Đồng thời, ông Quốc cũng nhấn mạnh, bản chất của công tác bồi thường nhà nước không phải chỉ để giải quyết hậu quả mà quan trọng hơn là cơ chế phòng ngừa, góp phần nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức trong quá trình thực thi công vụ.

Kết luận buổi khảo sát, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Mai Thị Phương Hoa ghi nhận và đánh giá cao kết quả TP Cần Thơ đã đạt được. Những ý kiến trao đổi thẳng thắn, sát với thực tế từ các cơ quan, đơn vị và địa phương là nguồn thông tin hết sức quý báu đối với quá trình xây dựng và hoàn thiện dự án Luật.

Theo bà Mai Thị Phương Hoa, nhìn chung các cơ quan trên địa bàn TP Cần Thơ đã rất nỗ lực trong việc giải quyết các vụ việc theo đúng quy định của pháp luật, kể cả đối với những vụ việc phát sinh từ nhiều năm trước. Bà Hoa cũng đánh giá cao tinh thần trách nhiệm của địa phương và cho rằng nhiều kiến nghị, đề xuất của TP Cần Thơ rất đáng quan tâm, đặc biệt là các kiến nghị liên quan đến trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong môi trường số cũng như việc xây dựng các quy định theo hướng linh hoạt, phù hợp hơn với thực tiễn.

Phát biểu tại buổi làm việc, bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ cho biết, địa phương luôn xem các buổi khảo sát, làm việc của Đoàn công tác như một đợt tập huấn thiết thực và hiệu quả. Thông qua những trao đổi trực tiếp với Đoàn công tác, địa phương đã rút ra nhiều kinh nghiệm, cách làm hay để tiếp tục triển khai tốt hơn công tác bồi thường nhà nước trong thời gian tới. Theo bà Điệp, trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiệm vụ và thẩm quyền của cấp xã ngày càng lớn trong khi nguồn nhân lực còn hạn chế, do đó địa phương mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, hướng dẫn của các cơ quan Trung ương để bảo đảm việc thực hiện pháp luật về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước được đồng bộ, hiệu quả và đúng quy định.