Hoàn thiện thể chế để huy động, sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính
Ngành Tài chính tiếp tục đổi mới tư duy, cách làm, hành động quyết liệt hơn nữa trong xây dựng và hoàn thiện thể chế để huy động, sử dụng ngày càng hiệu quả nguồn lực tài chính, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững.
Chiều 21/1, tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng trình bày tham luận về "Hoàn thiện thể chế, pháp luật về huy động, sử dụng nguồn lực tài chính đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững".
Tham luận làm rõ hơn về các giải pháp đột phá chiến lược trong hoàn thiện thể chế nhằm giải phóng mọi nguồn lực để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, Đại hội XIII của Đảng tiếp tục xác định đột phá về thể chế là một trong ba đột phá chiến lược, đồng thời nhấn mạnh vai trò của hoàn thiện thể chế trong định hướng phát triển đất nước.
“Quán triệt các chỉ đạo này, Đảng ủy Bộ Tài chính đã lãnh đạo toàn ngành tập trung nguồn lực cao nhất, đổi mới tư duy, tạo chuyển biến mạnh mẽ và toàn diện trong xây dựng và hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các điểm nghẽn, đáp ứng yêu cầu phát triển mới, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế, tập trung vào 3 lĩnh vực chính”, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cho hay.
Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng. Ảnh: TTXVN
Một là, kiến tạo môi trường đầu tư kinh doanh, giải phóng mọi nguồn lực xã hội, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn thông qua sửa đổi đồng bộ căn bản pháp luật về đầu tư, doanh nghiệp quản lý vốn nhà nước về quy hoạch; cắt giảm tối đa điều kiện kinh doanh, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, trao quyền chủ động cho địa phương và doanh nghiệp, đảm bảo nguyên tắc doanh nghiệp được làm những gì pháp luật không cấm. Cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính, hiện đại hóa công tác quản lý.
Hai là, huy động, sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính quốc gia: Tham mưu hoàn thiện hệ thống pháp luật về thuế theo hướng đơn giản, hiện đại, phù hợp với thông lệ quốc tế; đổi mới tư duy từ "quản lý" sang "phục vụ", gắn với chuyển đổi số toàn diện, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).
Ba là, phát triển thị trường vốn và kiến tạo khuôn khổ cho các mô hình kinh tế mới, chủ động xây dựng khung khổ pháp lý đồng bộ gắn với xu thế phát triển của thời đại.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh: Dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị cùng sự ủng hộ của người dân, cộng đồng doanh nghiệp, thể chế về tài chính và ngân sách đã góp phần giúp đất nước đạt được các kết quả thắng lợi. Nổi bật là quy mô vốn đăng ký của doanh nghiệp tăng 37,6% so với năm 2020; thu ngân sách nhà nước cả giai đoạn ước đạt gần 9,9 triệu tỷ đồng, vượt mục tiêu và gấp 1,4 lần nhiệm kỳ trước. Tổng vốn đầu tư công đạt khoảng 3,4 triệu tỷ đồng, tăng gần 55% so với nhiệm kỳ trước. Thị trường chứng khoán được nâng hạng, quy mô vốn hóa thị trường tăng 1,9 lần so với năm 2020. Thành lập và đưa vào vận hành Trung tâm tài chính quốc tế, các khu thương mại tự do thế hệ mới.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng thẳng thắn nhìn nhận: Bên cạnh kết quả đạt được, còn một số "điểm nghẽn" cần phải tiếp tục được hoàn thiện trong thời gian tới. Thứ nhất, làm thế nào để pháp luật về tài chính ngân sách theo kịp yêu cầu thực tế của cuộc cách mạng khoa học công nghệ. Thứ hai, năng lực thực thi chính sách chưa đồng đều, một số vấn đề còn chậm được giải quyết, hiệu quả sử dụng vốn chưa cao. Thứ ba, quy mô thị trường vốn chưa tương xứng với tiềm năng thực sự, chưa thực sự trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn chính của nền kinh tế.
Để hiện thực hóa những mục tiêu, tầm nhìn, định hướng và nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn 2026 - 2030 được nêu tại dự thảo Nghị quyết, đặc biệt là mục tiêu tốc độ tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên, bảo đảm mục tiêu phát triển bền vững; GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt khoảng 8.500USD; tổng vốn đầu tư toàn xã hội bình quân khoảng 40% GDP, dự thảo Nghị quyết xác định nhiệm vụ tập trung hoàn thiện toàn diện, đồng bộ thể chế, phát triển nhanh, bền vững đất nước, trong đó thể chế kinh tế là trọng tâm.
Đây là mệnh lệnh để ngành Tài chính tiếp tục đổi mới tư duy, cách làm, hành động quyết liệt hơn nữa trong xây dựng và hoàn thiện thể chế để huy động, sử dụng ngày càng hiệu quả nguồn lực tài chính, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững, tập trung vào 6 nhóm nhiệm vụ.
Thứ nhất, tham mưu ban hành toàn bộ các văn bản hướng dẫn, các Luật, Nghị quyết mới được Quốc hội thông qua ngay trong quý I/2026 theo đúng chỉ đạo của Tổng Bí thư để đưa các chủ trương, chính sách đột phá của Đảng vào cuộc sống nhanh nhất.
Hai là, tham mưu thể chế hóa, triển khai hiệu quả các Nghị quyết của Đảng về phát triển các thành phần kinh tế, hiện thực hóa khát vọng phát triển thành hành động và kết quả cụ thể, đẩy mạnh cơ cấu lại quản trị và vốn tại các doanh nghiệp nhà nước, nâng cao hiệu quả hoạt động, đặc biệt là đầu tư dự án để đảm bảo tính dẫn dắt, vừa đảm bảo hiệu quả tài chính. Khẳng định và phát huy vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước, phát triển kinh tế tư nhân thực sự trở thành một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, hỗ trợ phát triển, mở rộng thị trường cho kinh tế tập thể, hợp tác xã, thu hút và sử dụng hiệu quả vốn đầu tư nước ngoài.
Ba là, tiếp tục hoàn thiện và thực hiện chính sách tài khóa mở rộng, có trọng tâm, trọng điểm, phối hợp chặt chẽ, hài hòa với chính sách tiền tệ và các chính sách khác để đảm bảo mục tiêu tăng trưởng cao, vừa đảm bảo an ninh, an toàn tài chính quốc gia, ổn định kinh tế vĩ mô.
Tiếp tục tái cơ cấu, nâng cao hiệu quả đầu tư công, tập trung nguồn lực cho các dự án đột phá, chuyển đổi trạng thái xoay chuyển tình thế, quán triệt tư duy hạch toán kinh tế trong lựa chọn và thực hiện từng dự án, bảo đảm cả nước không quá 3.000 dự án sử dụng vốn ngân sách trung ương nhằm thu hút, dẫn dắt nguồn lực đầu tư của các thành phần kinh tế khác.
Bốn là, phát triển thị trường chứng khoán sâu rộng, hiện đại và hội nhập trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn, chủ yếu cho nền kinh tế, thu hút hiệu quả các quỹ đầu tư quốc tế. Tiếp tục hoàn thiện pháp lý cho các mô hình kinh tế, sản phẩm tài chính mới như kinh tế tri thức, kinh tế tuần hoàn, thị trường carbon, trái phiếu xanh, tài sản mã hóa.
Năm là, thường xuyên rà soát và đánh giá tổng thể hiệu quả của các chính sách đã ban hành để kịp thời hoàn thiện theo yêu cầu phát triển nhằm tháo gỡ dứt điểm các nút thắt, thực hiện hiệu quả quy hoạch với tầm nhìn dài hạn theo hướng tích cực. Tăng cường liên kết vùng, liên kết ngành, ứng dụng, số hóa toàn trình dịch vụ công trong lĩnh vực tài chính, giảm tối đa thủ tục hành chính, điều kiện kinh kinh doanh bất hợp lý, bảo đảm môi trường minh bạch, cạnh tranh lành mạnh để tạo động lực phát triển, hình thành các cực tăng trưởng, các vùng kinh tế trọng điểm, các đặc khu kinh tế thế hệ mới ngang tầm khu vực và toàn cầu.
Sáu là, tiếp tục tăng cường truyền thông chính sách, tuyên truyền, phổ biến và tổ chức thực thi pháp luật để đưa chính sách vào cuộc sống, tạo sự đồng thuận của người dân, cộng đồng doanh nghiệp, gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và thi hành pháp luật, tăng cường kỷ luật thực thi chính sách.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh: “Ngành tài chính không chỉ quản lý tốt những gì đang có mà sẽ chủ động sáng tạo, kiến tạo không gian cho những động lực tăng trưởng mới bứt phá, góp phần đưa đất nước tiến vào kỷ nguyên mới”.
