Hoàn thiện thể chế để mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp

Chiều 11/3 tại Hà Nội, Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật, đã tổ chức phiên họp quý I/2026 nhằm rà soát tiến độ xây dựng hệ thống pháp luật và đề ra các định hướng lớn cho giai đoạn tới. Phiên họp do Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo, chủ trì, với sự tham dự của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo và Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo; các đồng chí thành viên Ban Chỉ đạo và đại diện lãnh đạo một số ban, bộ, ngành Trung ương.

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu chỉ đạo tại Phiên họp - Ảnh: VGP/Đỗ Cường

Một trong những trọng tâm được thảo luận tại phiên họp là xây dựng khung pháp lý và cơ chế chính sách nhằm thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và biến hệ thống pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh của nền kinh tế.

Thể chế phải trở thành động lực phát triển

Tại phiên họp, các đại biểu đã cho ý kiến đối với nhiều nội dung quan trọng như dự thảo định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI; chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật trong kỷ nguyên mới; các cơ chế, chính sách lớn để thể chế hóa chủ trương phát triển kinh tế tư nhân; cùng các giải pháp về an toàn thực phẩm.

Theo Thủ tướng Phạm Minh Chính, định hướng xây dựng pháp luật giai đoạn 2026–2031, tầm nhìn đến năm 2045 đã đặt ra 8 định hướng lớn với 159 nhiệm vụ. Tuy nhiên, trong bối cảnh nền kinh tế đối mặt nhiều thách thức, cần xác định rõ các ưu tiên, đặc biệt là việc triển khai các nội dung của Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và những chỉ đạo mới về hoàn thiện thể chế.

Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý liên quan đến mô hình chính quyền ba cấp, đồng thời xây dựng hệ thống thể chế phù hợp với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong những năm tới.

Một điểm đáng chú ý là quan điểm xây dựng pháp luật không chỉ phục vụ quản lý nhà nước mà còn phải kiến tạo phát triển. Điều này đồng nghĩa với việc hệ thống pháp luật cần chuyển từ vai trò “rào cản hành chính” sang “động lực cạnh tranh”, giúp doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính phát biểu tại Phiên họp - Ảnh: VGP/Đỗ Cường

Thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân

Phiên họp cũng tập trung thảo luận các cơ chế, chính sách nhằm cụ thể hóa định hướng phát triển kinh tế tư nhân theo Nghị quyết 68-NQ/TW.

Theo định hướng này, Nhà nước sẽ tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương, đi kèm với việc phân bổ nguồn lực và tăng cường giám sát. Đồng thời, các thủ tục hành chính không cần thiết, các loại “giấy phép con” gây cản trở hoạt động kinh doanh sẽ được rà soát và cắt giảm mạnh.

Kết luận phiên họp, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách nhằm tạo môi trường đầu tư thuận lợi cho khu vực tư nhân. Trong đó, các doanh nghiệp cần được tiếp cận hiệu quả hơn với các nguồn lực như đất đai, vốn, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Mục tiêu dài hạn là hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp phát triển theo chuỗi, trong đó cá nhân và hộ kinh doanh có điều kiện chuyển đổi thành doanh nghiệp nhỏ và vừa; các doanh nghiệp nhỏ phát triển thành doanh nghiệp lớn; và các doanh nghiệp lớn vươn lên thành những tập đoàn có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế.

Hoàn thiện khung pháp lý cho các lĩnh vực then chốt

Ngoài các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, phiên họp cũng thảo luận việc hoàn thiện hệ thống pháp luật trong những lĩnh vực có tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất – kinh doanh, trong đó có an toàn thực phẩm.

Theo định hướng được thống nhất, việc sửa đổi hệ thống quy định về an toàn thực phẩm sẽ chuyển từ phương thức quản lý từng khâu riêng lẻ sang quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm. Cách tiếp cận này nhằm tăng hiệu quả kiểm soát chất lượng sản phẩm, đồng thời tạo môi trường kinh doanh minh bạch và công bằng cho các doanh nghiệp tuân thủ quy định.

Song song với đó, các bộ ngành sẽ tập trung nguồn lực sửa đổi, bổ sung Luật An toàn thực phẩm theo hướng hiện đại, đồng bộ và dễ thực thi, bảo đảm sự tham gia của các hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình xây dựng chính sách.

Đánh giá kết quả hoàn thiện thể chế thời gian qua, Tổng Bí thư ghi nhận những nỗ lực đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, qua đó từng bước tháo gỡ các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư kinh doanh.

Các đại biểu tham dự Phiên họp - Ảnh: VGP/Đỗ Cường

Tuy nhiên, khối lượng công việc trong giai đoạn tới vẫn rất lớn khi việc xây dựng đồng bộ thể chế phát triển đã được xác định là nhiệm vụ trọng tâm của nhiệm kỳ.

Theo đó, quá trình xây dựng pháp luật cần dựa trên tổng kết thực tiễn, tham vấn rộng rãi các chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước. Đồng thời, việc đánh giá hiệu quả pháp luật phải chuyển từ tiêu chí “pháp luật tốt trên văn bản” sang “pháp luật phát huy hiệu quả trong thực tiễn”.

Với định hướng này, hệ thống pháp luật không chỉ đóng vai trò công cụ quản lý mà còn trở thành nền tảng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp phát triển bền vững trong giai đoạn mới của nền kinh tế.

Mai Thoa