Hoàn thiện thể chế, kiến tạo hệ sinh thái kinh tế bạc đồng bộ, bền vững

Già hóa dân số đang đặt ra những thách thức ngày càng lớn đối với tăng trưởng kinh tế và hệ thống an sinh xã hội. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội hình thành những thị trường, ngành nghề và mô hình kinh doanh mới. Để chuyển hóa tiềm năng thành động lực phát triển, yêu cầu cấp thiết hiện nay là hoàn thiện thể chế, tháo gỡ những “điểm nghẽn” về chính sách, nguồn lực nhằm từng bước kiến tạo một hệ sinh thái kinh tế bạc đồng bộ, bền vững.

Đây là vấn đề được đặt ra tại Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc, do Ban Chính sách, chiến lược Trung ương (T.Ư), Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận T.Ư, Tạp chí Cộng sản, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội và Hội Người cao tuổi Việt Nam tổ chức ngày 16/11.

Biến thách thức già hóa thành cơ hội phát triển

Theo số liệu được nêu tại Hội nghị, Việt Nam hiện có khoảng 16,5 triệu người từ 60 tuổi trở lên, trong đó hơn 9 triệu người cao tuổi vẫn tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh. Dự báo đến năm 2034, số người từ 60 tuổi trở lên có thể đạt gần 21 triệu người. Do đó, kinh tế bạc là một hướng đi rất cần thiết nhưng còn nhiều vấn đề mới, chưa có sẵn mô hình hay cách làm hoàn chỉnh.

Nhiều ý kiến tham luận tại Hội nghị khẳng định, người cao tuổi không chỉ là nhóm đối tượng cần được chăm sóc, bảo vệ mà còn là một bộ phận dân cư có nhu cầu tiêu dùng, tích lũy và khả năng đóng góp đáng kể cho nền kinh tế. Điều đáng chú ý là sự phát triển của kinh tế bạc còn có khả năng thúc đẩy sự ra đời của những ngành nghề, sản phẩm và dịch vụ mới, tạo việc làm, thu hút đầu tư và gia tăng giá trị cho nền kinh tế.

Phát biểu chỉ đạo Hội nghị, ông Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư T.Ư Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương đã nêu ra 3 yêu cầu chiến lược hiện nay. Thứ nhất, kinh tế bạc phải được đặt trong tổng thể đổi mới mô hình phát triển của đất nước. Thứ hai, tốc độ già hóa dân số đòi hỏi phải hành động sớm và có tầm nhìn dài hạn. Thứ ba, phát triển kinh tế bạc theo hướng vừa tạo giá trị kinh tế, vừa bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội. Không thể chỉ nhìn kinh tế bạc từ góc độ quy mô thị trường hay khả năng thương mại hóa các dịch vụ dành cho người cao tuổi. Điều cốt lõi là phát huy tiềm năng, trí tuệ, kinh nghiệm và đóng góp của người cao tuổi, đồng thời bảo đảm mọi người cao tuổi, nhất là nhóm yếu thế, được tiếp cận các dịch vụ thiết yếu và thụ hưởng thành quả phát triển.

Theo Trưởng Ban Chính sách, chiến lược T.Ư, vấn đề hiện nay không phải là tiếp tục dừng lại ở nhận thức mà phải chuyển mạnh sang hành động. Xác định đúng trọng tâm, lựa chọn đúng khâu đột phá, phân công rõ trách nhiệm, bảo đảm nguồn lực và tổ chức thực hiện quyết liệt, hiệu quả.

Khơi thông các nguồn lực

Tiềm năng của kinh tế bạc đã được nhận diện, song để hình thành một hệ sinh thái có khả năng vận hành và phát triển bền vững, Việt Nam vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết.

Phát biểu tại Hội nghị, ông Dương Trung Ý, Ủy viên T.Ư Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản khẳng định, Việt Nam có những tiềm năng lớn để phát triển kinh tế bạc, tuy nhiên, hệ sinh thái kinh tế bạc ở Việt Nam mới trong giai đoạn hình thành, chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Theo ông, “điểm nghẽn” lớn nhất hiện nay là thể chế, cơ chế và chính sách phát triển chưa đồng bộ, chưa đủ sức kết nối thị trường và khơi thông nguồn lực. Vì vậy, vấn đề cốt lõi không chỉ là phát hiện thêm tiềm năng, mà phải kiến tạo điều kiện để giải phóng, kết nối và chuyển hóa tiềm năng thành nguồn lực phát triển thực chất. Đồng thời, cần tạo đột phá về thể chế, chính sách kiến tạo thị trường, huy động nguồn lực và phát triển đồng bộ hệ sinh thái kinh tế bạc.

Theo GS.TS Tạ Ngọc Tấn, nguyên Ủy viên T.Ư Đảng, nguyên Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận T.Ư, đã đến lúc phải xây dựng cho bằng được một khung chính sách quốc gia về phát triển kinh tế bạc. Trong đó xác định rõ mục tiêu, lĩnh vực ưu tiên, trách nhiệm của các chủ thể và các cơ chế, điều kiện để phối hợp. Thể chế là vấn đề sống còn. Đặc biệt, không chỉ nhận thức thể chế kinh tế bạc độc lập, mà thể chế kinh tế bạc phải gắn với thể chế phát triển kinh tế - xã hội của cả đất nước. Khi xã hội phát triển lên, toàn bộ những gì người cao tuổi được hưởng cũng như đóng góp đều nằm trong quan hệ hài hòa của nền kinh tế - xã hội.

Bên cạnh đó, các tham luận tại Hội nghị cũng chỉ ra rằng, với hơn 9 triệu người cao tuổi vẫn tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh, nhiều người có chuyên môn, kinh nghiệm vẫn có nhu cầu tiếp tục làm việc, tư vấn, đào tạo, truyền nghề hoặc tham gia các hoạt động kinh tế, xã hội phù hợp với sức khỏe. Vì vậy, cần phát triển các hình thức làm việc linh hoạt, phù hợp với khả năng của từng nhóm đối tượng; đồng thời hoàn thiện chính sách để doanh nghiệp có điều kiện sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực giàu kinh nghiệm này…

Tháo gỡ “điểm nghẽn” thể chế không chỉ nhằm tạo điều kiện cho một thị trường mới phát triển mà còn là cách khơi thông nguồn lực con người, mở rộng không gian tăng trưởng và nâng cao chất lượng an sinh xã hội. Khi người cao tuổi được chăm sóc tốt hơn, có cơ hội tiếp tục cống hiến và được thụ hưởng thành quả phát triển một cách công bằng, kinh tế bạc mới thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới, góp phần xây dựng một nền kinh tế năng động, bao trùm và phát triển bền vững.

Khánh Chi

Nguồn Pháp Luật VN: https://baophapluat.vn/hoan-thien-the-che-kien-tao-he-sinh-thai-kinh-te-bac-dong-bo-ben-vung.html