Hoạt động M&A thượng nguồn dầu khí sẽ 'hạ nhiệt'?

Hoạt động M&A thượng nguồn dầu khí có thể hạ nhiệt năm 2026. (Ảnh: AFP)

“Rystad Energy kỳ vọng Bắc Mỹ sẽ tiếp tục là trụ cột rõ rệt của hoạt động M&A thượng nguồn trong năm 2026, với dòng giao dịch ngày càng được định hình bởi một giai đoạn mới của quá trình hợp nhất kiểu “sáp nhập ngang bằng” giữa các nhà khai thác dầu đá phiến quy mô nhỏ và trung bình niêm yết tại Mỹ”, ông Atul Raina, Phó Chủ tịch phụ trách M&A dầu khí, cho biết trong báo cáo.

Nhận định này còn được củng cố bởi lượng vốn tư nhân dành cho thăm dò - khai thác (E&P) vẫn còn dồi dào, quá trình hợp nhất đang diễn ra tại khu vực đá phiến Montney ở Canada, cùng với sự quan tâm ngày càng tăng đối với các tài sản liên quan đến khí đốt và LNG - đặc biệt từ các nhà đầu tư châu Á tìm kiếm an ninh nguồn cung dài hạn.

Trái lại, bức tranh M&A quốc tế vẫn thiếu ổn định.

Dù có nhiều thương vụ tiềm năng, nhưng đà chung bị hạn chế vì hoạt động chủ yếu tập trung vào một số ít giao dịch giá trị lớn và thường rất phức tạp.

Các công ty dầu khí quốc gia (NOC) từ Trung Đông, châu Á và Nam Mỹ được kỳ vọng sẽ tham gia tích cực hơn vào thị trường.

Theo ông Raina, điều này xuất phát từ mong muốn mở rộng quy mô và tăng hiện diện quốc tế của họ, trong bối cảnh nhiều tập đoàn dầu khí quốc tế (IOC) vẫn giữ cách tiếp cận chọn lọc.

Tổng kết thị trường năm 2025 và các thương vụ tiêu biểu

Năm 2025, hoạt động M&A thượng nguồn toàn cầu giảm 17% so với cùng kỳ năm trước, với tổng giá trị khoảng 170 tỷ USD. Số lượng thương vụ cũng giảm 12%, còn 466.

Năm qua, một số xu hướng lớn đã định hình ngành năng lượng, gồm làn sóng hợp nhất mạnh mẽ giữa các nhà khai thác đá phiến Bắc Mỹ, đầu tư lớn vào các dự án LNG tại Mỹ và Argentina, cùng việc nhiều tập đoàn thoái vốn tại châu Á và Anh để hình thành các liên doanh khu vực mới.

Những thương vụ tiêu biểu phản ánh các xu hướng này gồm: Sáp nhập SM Energy và Civitas, Cenovus Energy mua lại MEG Energy, liên danh do Blackstone dẫn đầu mua 49,9% cổ phần giai đoạn 2 dự án Port Arthur LNG từ Sempra Infrastructure Partners (SIP), Eni và Petronas sáp nhập tài sản tại Indonesia và Malaysia, và TotalEnergies hợp nhất hoạt động tại Anh với NeoNext Energy để thành lập NeoNext+.

Đầu năm nay, ngành năng lượng cũng ghi nhận những diễn biến đáng chú ý như khả năng đàm phán sáp nhập giữa Coterra Energy và Devon Energy, cùng việc Mitsubishi công bố thương vụ mua lại Aethon Energy trị giá 7,5 tỷ USD.

Triển vọng hoạt động toàn cầu vẫn còn nhiều bất định. Danh mục các cơ hội đầu tư hiện vào khoảng 55 tỷ USD.

Theo Rystad Energy, con số này bao gồm khả năng bán Santos trị giá 23,5 tỷ USD khi công ty này sẵn sàng tiếp nhận đề nghị, cùng khoảng 17 tỷ USD từ các tài sản thượng nguồn quốc tế của Lukoil.

Nhìn về phía trước, các bên mua chủ chốt được kỳ vọng sẽ xuất hiện gồm các công ty dầu khí quốc gia (NOC) như ADNOC, Saudi Aramco, Petronas, Petrobras, Pertamina và Ecopetrol.

Hoạt động theo khu vực và biến động giá dầu

Năm 2025, Bắc Mỹ là động lực chính của thị trường, tạo ra hơn 112 tỷ USD giá trị giao dịch, chiếm 66% tổng toàn cầu, theo dữ liệu của Rystad Energy.

Châu Phi ghi nhận mức giảm 57% so với cùng kỳ, còn 6 tỷ USD. Châu Âu giảm 24%, xuống khoảng 10 tỷ USD, theo cơ quan phân tích năng lượng có trụ sở tại Na Uy.

Trung Đông giảm mạnh 65%, còn gần 4 tỷ USD. Châu Đại Dương giảm sâu 96%, xuống khoảng 435 triệu USD, trong khi Nga giảm 25%, còn gần 750 triệu USD.

“Đà sụt giảm toàn cầu này chủ yếu do giá dầu thấp và biến động trong năm 2025, gây ảnh hưởng tiêu cực kéo dài đến chênh lệch kỳ vọng giữa bên mua và bên bán”, cơ quan này cho biết.

Giá dầu Brent biến động mạnh trong năm qua. Từ khoảng 79 USD/thùng vào tháng 1, giá giảm xuống khoảng 65 USD/thùng vào tháng 5.

Sau đó, giá phục hồi, vượt 70 USD/thùng trong tháng 6 và 7, trước khi kết thúc năm quanh mức 63 USD/thùng vào tháng 12.

Cùng thời điểm, giá dầu West Texas Intermediate (WTI) giảm xuống khoảng 58 USD/thùng vào tháng 12, từ mức 75 USD/thùng đầu năm.

Hoạt động tăng tại châu Á, Nam Mỹ

Hoạt động M&A chỉ tăng tại châu Á và Nam Mỹ. Châu Á ghi nhận giá trị giao dịch tăng hơn gấp ba lần, đạt 18 tỷ USD, chủ yếu nhờ liên doanh giữa Eni và Petronas.

Đồng thời, Nam Mỹ tăng 71% so với cùng kỳ, lên 18,3 tỷ USD, nhờ một loạt thương vụ liên quan đến LNG và khu vực Vaca Muerta tại Argentina.

Rystad cho biết, dù M&A toàn cầu trong lĩnh vực LNG được dự báo không đạt mức của năm ngoái, thị trường vẫn được kỳ vọng duy trì sức mạnh.

Hiện có hơn 8,6 tỷ USD tài sản hạ tầng LNG đang sẵn sàng cho việc mua lại.

Con số này chưa bao gồm khả năng bán Santos, sau khi liên danh do ADNOC dẫn đầu rút lại đề nghị trị giá 23,6 tỷ USD, theo cơ quan này.

Riêng các tài sản thượng nguồn cung cấp cho các nhà máy LNG, cũng có khoảng 2,5 tỷ USD đang chào bán.

Ngoài ra, Energy Transfer được cho là đang cân nhắc thoái 80% cổ phần tại dự án Lake Charles LNG, hiện chưa đạt Quyết định Đầu tư Cuối cùng (FID).

“Tại Argentina, YPF được cho là đang tìm đối tác cho dự án Argentina LNG. Về mặt địa lý, Mỹ nhiều khả năng sẽ tiếp tục dẫn đầu hoạt động giao dịch”, Rystad cho biết.

Trong khi đó, các NOC Trung Đông như Saudi Aramco và ADNOC được kỳ vọng vẫn sẽ hoạt động tích cực, khi đã mua các tài sản LNG trên toàn cầu và tiếp tục nổi lên như những bên mua tiềm năng cho các cơ hội lớn.

Nh.Thạch

AFP