Từ nâng hạng đến nâng chất: Định hình diện mạo mới cho thị trường chứng khoán Việt Nam

Việc nâng hạng thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam sẽ chính thức có hiệu lực trong năm 2026, đi kèm yêu cầu nâng cao chất lượng thị trường. Nhân dịp Tết Bính Ngọ 2026, KTSG Online có cuộc trò chuyện ngắn với bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), xung quanh chủ đề này.

- KTSG Online: Năm 2025 diễn ra nhiều sự kiện mang tính lịch sử với TTCK Việt Nam, điều gì khiến bà thấy ấn tượng nhất?

- Bà Vũ Thị Chân Phương: Điểm nhấn đầu tiên là việc vận hành thành công hệ thống công nghệ thông tin mới (hệ thống KRX), bao trùm toàn thị trường. Điều này không chỉ mở ra cơ hội để hỗ trợ thị trường tăng trưởng về quy mô và hoạt động an toàn, ổn định hơn, mà còn là cơ sở để phát triển các dịch vụ, sản phẩm mới theo lộ trình đã đề ra, nhằm gia tăng tính đa dạng, hấp dẫn cho thị trường.

Một điểm nổi bật khác là việc FTSE Russell công bố TTCK Việt Nam đáp ứng toàn bộ tiêu chí nâng hạng từ thị trường cận biên lên mới nổi thứ cấp, là kết quả sau quá trình cải cách đồng bộ về khung pháp lý, hạ tầng công nghệ, tăng mức độ tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài…

Việc được nâng hạng vừa tạo ra cơ hội thu hút dòng vốn lớn từ nhà đầu tư trong và ngoài nước, vừa khẳng định vị thế mới của Việt Nam trong bản đồ tài chính toàn cầu sau 25 năm hoạt động dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng và Nhà nước.

Nâng hạng thị trường đòi hỏi các bên liên quan phải “tự nâng chuẩn”, từ cơ quan quản lý đến nhà đầu tư. Ảnh: An Thư.

Bên cạnh đó, công tác hoàn thiện pháp lý cũng để lại nhiều dấu ấn. Cụ thể, trên nền Luật Chứng khoán sửa đổi, nhiều nghị định, thông tư, đề án và văn bản quan trọng khác đã được sửa đổi, bổ sung kịp thời, chất lượng, hỗ trợ tích cực cho tiến trình nâng hạng, vận hành hệ thống mới, tăng cung hàng hóa cho thị trường…

Kết quả, TTCK Việt Nam có một năm tăng trưởng ấn tượng, trong bối cảnh kinh tế - tài chính quốc tế nhiều biến động.

- Nói về việc TTCK Việt Nam chính thức nâng hạng từ cận biên lên mới nổi thứ cấp, bên cạnh những kỳ vọng, liệu có áp lực nào khi phải vận hành theo chuẩn mực cao hơn, thưa bà?

- Nâng hạng là khởi đầu cho việc hội nhập sâu hơn của TTCK nói riêng, thị trường vốn Việt Nam nói chung, vào những “sân chơi” có chuẩn mực cao hơn trên toàn cầu. Theo đó, cả hai không chỉ đón nhận dòng vốn ngoại chất lượng cao, mà còn là yêu cầu cao hơn về quản trị doanh nghiệp, tính công khai, minh bạch.

Điều này tạo áp lực rất lớn, khiến các bên liên quan phải “tự nâng chuẩn chính mình”, từ cơ quan quản lý, thành viên thị trường, doanh nghiệp niêm yết/đăng ký giao dịch và nhà đầu tư.

Về kỹ thuật, thị trường bước vào “sân chơi mới nổi” sẽ đi kèm những đòi hỏi cao hơn về quản trị công ty, năng lực tài chính, hạ tầng, sản phẩm dịch vụ, nhất là tuân thủ công bố thông tin và minh bạch. Đây là điều các tổ chức trung gian kinh doanh chứng khoán và doanh nghiệp niêm yết/đăng ký giao dịch cần tập trung thay đổi.

Về phía cơ quan quán lý, căn cứ vào chủ trương, chiến lược của Đảng và Nhà nước, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Tài chính, UBCKNN và các đơn vị liên quan sẽ tiếp tục bám sát, triển khai quyết liệt các giải pháp đã đề ra, tạo thuận lợi tối đa cho nhà đầu tư trong và ngoài nước tiếp cận thị trường. Đồng thời, hoàn thiện khung khổ pháp lý, đồng thời thúc đẩy hiện đại hóa, số hóa cơ sở hạ tầng, nhằm xây dựng một TTCK ngày càng minh bạch, hiệu quả, hiện đại, theo chuẩn mực hàng đầu quốc tế.

Trong quá trình đó, chúng tôi mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, sự phối hợp hiệu quả của các bộ, ngành liên quan, các tổ chức quốc tế và thành viên thị trường… để TTCK Việt Nam không những duy trì được thứ hạng, mà còn hướng tới các chuẩn mực cao hơn.

- 2026 không chỉ là năm đầu thị trường Việt Nam bước vào “sân chơi mới nổi”, mà cũng năm với những yêu cầu về vai trò quan trọng hơn của TTCK trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Vậy đâu là giải pháp giúp ngành chứng khoán đạt được mục tiêu?

- Năm 2026 là dấu mốc kỷ niệm 30 năm hình thành và phát triển ngành Chứng khoán Việt Nam, yêu cầu đặt ra với công tác quản lý, điều hành thị trường không chỉ là duy trì đà tăng trưởng, mà phải nâng cao chiều sâu và tính bền vững của thị trường, hướng tới đóng góp hiệu quả hơn cho nền kinh tế.

Nhiệm vụ trọng tâm với cơ quan quản lý thời gian tới là tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý cho TTCK, bảo đảm đồng bộ, minh bạch và phù hợp với thông lệ quốc tế. Ngoài ra, yêu cầu nâng cao chất lượng các tiêu chí nâng hạng thị trường sẽ là nhiệm vụ xuyên suốt, gắn với cải thiện môi trường đầu tư và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư.

Để hướng tới các mục tiêu cao hơn của FTSE Russell, hay vào danh sách xem xét nâng hạng của MSCI, UBCKNN sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp tại Quyết định số 2014/QĐ-TTg ngày 12-9-2025 của Thủ tướng về việc phê duyệt Đề án nâng hạng TTCK Việt Nam và Kế hoạch triển khai đề án này của Bộ trưởng Bộ Tài chính.

Vị trí của CCP trên thị trường chứng khoán. Nguồn: SSC.

Ngoài ra, trên nền tảng hệ thống KRX, chúng tôi sẽ tiếp tục đổi mới, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin, gắn với chuyển đổi số toàn diện trong công tác quản lý, giám sát và vận hành thị trường. Đặc biệt, việc triển khai cơ chế Đối tác bù trừ trung tâm (CCP) được xác định là bước đi quan trọng nhằm tăng cường an toàn hệ thống và tiệm cận chuẩn mực của các thị trường chứng khoán phát triển, dự kiến vận hành vào đầu năm 2027.

Bên cạnh đó, chúng tôi sẽ tập trung phân loại và tổ chức lại thị trường cổ phiếu niêm yết. Đồng thời, đẩy mạnh IPO gắn với niêm yết, nhằm thúc đẩy doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tham gia TTCK Việt Nam.

Cũng trong năm 2026, ngành Chứng khoán sẽ xây dựng và vận hành hiệu quả ba thị trường, gồm: giao dịch carbon, giao dịch tài sản mã hóa, giao dịch chuyên biệt cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, nhằm mở không gian phát triển mới, đáp ứng xu hướng kinh tế số, kinh tế xanh và đổi mới sáng tạo.

Với sản phẩm trái phiếu, chúng tôi sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan, xây dựng cơ chế chào bán trái phiếu ra công chúng cho các doanh nghiệp dự án theo mô hình đối tác công - tư, bên cạnh sản phẩm trái phiếu hạ tầng, hướng tới huy động hiệu quả nguồn vốn trung - dài hạn cho các dự án trọng điểm.

Việc đa dạng hóa và tái cơ cấu cơ sở nhà đầu tư theo hướng cân bằng, bền vững cũng tiếp tục được đẩy mạnh, với trọng tâm là phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán, khuyến khích sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức, nhà đầu tư dài hạn trong và ngoài nước.

Đặc biệt, công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát tiếp tục được tăng cường nhằm giữ vững kỷ cương, kỷ luật thị trường.

Xin trân trọng cảm ơn bà!

Vân Phong