Học để làm chủ kỹ năng

Sản phẩm na của nông dân xã Chi Lăng được quảng bá qua livestream

Điện thoại thông minh, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt hay các ứng dụng số đang trở nên quen thuộc trong đời sống. Tuy nhiên, không phải ai cũng dễ dàng sử dụng những tiện ích này. Một bộ phận người dân còn lúng túng khi thực hiện các thao tác trên điện thoại thông minh, chưa khai thác hết các tiện ích số hoặc chưa nhận diện được những nguy cơ trên không gian mạng. Vì vậy, việc chủ động học tập, rèn luyện kỹ năng số là rất quan trọng để đáp ứng yêu cầu công việc và đời sống .

Khi kỹ năng số gắn với đời sống

Đầu tháng 9/2026, ông Hoàng Tiến Quang, thôn Nà Mò, xã Mẫu Sơn đến Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Lộc Bình làm thủ tục để con được hưởng chính sách hỗ trợ. Tại đây, ông được cán bộ hướng dẫn thực hiện thủ tục trên môi trường số. Ông Quang chia sẻ: Trước đây, những việc liên quan đến các ứng dụng trên điện thoại tôi thường phải nhờ con cháu. Sau khi được hướng dẫn từng bước, tôi đã có thể thực hiện một số thủ tục hành chính đơn giản.

Với chị Ma Thị Mây, khối 4, phường Đông Kinh, học kỹ năng số đã mở thêm cơ hội kinh doanh. Chị cho biết: Trước đây, tôi chủ yếu bán hàng trực tiếp. Khoảng 3 tháng trở lại đây, tôi chủ động livestream bán hàng trên TikTok, đồng thời xây dựng kênh quảng bá sản phẩm trên YouTube. Việc khai thác các nền tảng số giúp tôi mở rộng phạm vi tiếp cận khách hàng, trong đó có khách hàng ngoài tỉnh; số lượng đơn hàng bước đầu tăng khoảng 15%.

Thực tế cho thấy, kỹ năng số không phải là những kiến thức xa vời, mà bắt đầu từ những việc rất gần gũi, thiết thực với đời sống hằng ngày. Đó có thể là biết sử dụng ứng dụng VNeID, nộp hồ sơ trên cổng dịch vụ công trực tuyến; phản ánh kiến nghị với chính quyền; mua hàng trên các sàn thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt; tra cứu thông tin hoặc sử dụng các ứng dụng chăm sóc sức khỏe... Với những người kinh doanh đó là biết quảng bá sản phẩm, bán hàng, thanh toán và tiếp cận khách hàng thông qua nền tảng số.

Ông Nguyễn Quang Huy, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ cho biết: Phổ cập kỹ năng số phải bắt đầu từ nhu cầu của người dân, hướng dẫn người dân sử dụng các tiện ích số hiệu quả, an toàn trong đời sống. Vì vậy, sở chú trọng đa dạng hình thức tập huấn, học trực tuyến, đồng thời phát huy vai trò của tổ công nghệ số cộng đồng trong hướng dẫn người dân tại cơ sở. Mục tiêu là giúp người dân từng bước hình thành thói quen sử dụng công nghệ, chủ động giải quyết công việc và tự bảo vệ mình trên môi trường số.

Thanh niên xã Lộc Bình hướng dẫn người cao tuổi sử dụng ứng dụng số

Trên cơ sở đó, tỉnh triển khai phổ cập kỹ năng số theo từng nhóm đối tượng, tập trung vào những kỹ năng thiết yếu. Với cán bộ, công chức, trọng tâm là kỹ năng sử dụng các hệ thống thông tin, xử lý hồ sơ, trao đổi và giải quyết công việc trên môi trường số. Với người dân, trọng tâm là sử dụng ứng dụng công dân số VNeID, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, sổ sức khỏe điện tử và các tiện ích phục vụ đời sống. Với hộ kinh doanh, tiểu thương, kỹ năng số tập trung vào quảng bá sản phẩm, bán hàng, thanh toán và tiếp cận khách hàng trên nền tảng số.

Cách làm trên cũng đang được triển khai tại cơ sở, như: xã Hoàng Văn Thụ, mô hình “Đại sứ số” với lực lượng nòng cốt là hội viên phụ nữ hỗ trợ người dân sử dụng VNeID, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và các kỹ năng số cơ bản; xã Mẫu Sơn triển khai mô hình “Gia đình số”, trong đó các hộ gia đình là hạt nhân lan tỏa kỹ năng số; xã Thiện Thuật triển khai “Chợ số - Nông thôn số” nhằm hỗ trợ tiểu thương, hộ kinh doanh ứng dụng công nghệ trong quảng bá, bán hàng và tiêu thụ sản phẩm; xã Na Sầm thành lập Câu lạc bộ Sáng tạo nội dung số, hỗ trợ quảng bá sản phẩm OCOP, nông sản và hình ảnh địa phương trên nền tảng số; xã Chiến Thắng xây dựng “Thư viện số” tại 12/12 nhà văn hóa thôn, sử dụng mã QR để người dân tra cứu tài liệu, văn bản và thông tin. Không chỉ trang bị kiến thức, kỹ năng sử dụng công nghệ số, các cơ quan, đơn vị còn bổ sung kiến thức về an toàn thông tin, nhận diện tin giả, phòng tránh lừa đảo trên không gian mạng, bảo vệ tài khoản và dữ liệu cá nhân.

Chỉ tính từ đầu năm 2026 đến nay, Sở Khoa học và Công nghệ đã tổ chức, phối hợp tổ chức 37 lớp tập huấn, thu hút hơn 12.300 lượt người tham gia. Công an tỉnh cũng tổ chức các khóa học trực tuyến theo mô hình “Bình dân học vụ số” trên Nền tảng học trực tuyến (MOOCs) với trên 2.700 tài khoản cho cán bộ, công chức, viên chức cấp xã được mở. Bên cạnh triển khai các mô hình, mỗi xã, phường đều tổ chức 2 đến 3 hoạt động tập huấn cho trưởng thôn, khối phố cũng như người dân trên địa bàn. Qua những hoạt động trên, người dân từng bước hình thành thói quen học tập trên môi trường số, đưa những tiện ích số vào công việc và đời sống.

Biết công nghệ, thạo kỹ năng

Hiệu quả của việc nâng cao kỹ năng số được thể hiện qua mức độ người dân sử dụng các dịch vụ số trong đời sống hằng ngày. Từ đầu năm 2026 đến nay, tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh, 98,41% hồ sơ được tiếp nhận trực tuyến; ở cấp xã, tỷ lệ này đạt 99,88%. Trong lĩnh vực y tế, 84,5% người dân thực hiện khám, chữa bệnh bằng Căn cước công dân hoặc ứng dụng Công dân số (VNeID), tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt đạt 81%. Những con số trên cho thấy kỹ năng số đang dần được hình thành, trực tiếp phục vụ công việc và cuộc sống.

Thanh niên xã Mẫu Sơn sáng tạo nội dung số

Tinh thần học để làm chủ kỹ năng số được cụ thể hóa tại Ngày hội toàn dân học tập số diễn ra vào ngày 10/10 tại Trung tâm Hội nghị tỉnh. Thay vì chỉ giới thiệu, tuyên truyền về công nghệ, ngày hội tạo không gian để người dân trực tiếp trải nghiệm và thực hành những tiện ích số gắn với nhu cầu hằng ngày.

Tại Khu Công dân số - VNeID và an toàn số, người dân được hướng dẫn kích hoạt, đăng nhập, sử dụng VNeID, tích hợp giấy tờ và khai thác các tiện ích số trên ứng dụng. Cùng với đó, người dân được thực hành kỹ năng bảo vệ tài khoản, dữ liệu cá nhân, nhận diện tin giả, đường dẫn (link), tin nhắn bất thường và phòng tránh các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng. Tại khu trải nghiệm các dịch vụ công nghệ số, người dân, hộ kinh doanh, hợp tác xã và doanh nghiệp được hướng dẫn sử dụng chữ ký số cá nhân, các ứng dụng, nền tảng và giải pháp số phục vụ công việc, kinh doanh. Tại Trạm dịch vụ công số người dân được hướng dẫn tra cứu thủ tục hành chính, nộp hồ sơ trực tuyến, thanh toán trực tuyến.

“Phổ cập kỹ năng số phải bắt đầu từ nhu cầu của người dân, hướng dẫn người dân sử dụng các tiện ích số hiệu quả, an toàn trong đời sống. Vì vậy, sở chú trọng đa dạng hình thức tập huấn, học trực tuyến, đồng thời phát huy vai trò của tổ công nghệ số cộng đồng trong hướng dẫn người dân tại cơ sở. Mục tiêu là giúp người dân từng bước hình thành thói quen sử dụng công nghệ, chủ động giải quyết công việc và tự bảo vệ mình trên môi trường số.”
Ông Nguyễn Quang Huy, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ 

Bên cạnh các hoạt động thực hành, Ngày hội còn giới thiệu những công nghệ mới như: robot AI, internet wifi tốc độ cao và chia sẻ các mô hình, cách làm về chuyển đổi số từ cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, học sinh và người dân. Qua đó, giúp người dân hiểu rõ hơn về khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và khả năng ứng dụng vào sản xuất, kinh doanh, học tập, đời sống.

Mục tiêu của việc học kỹ năng số không phải là biết nhiều ứng dụng, mà là biết sử dụng công nghệ để giải quyết những công việc cụ thể trong cuộc sống. Từ thanh toán không dùng tiền mặt, thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến đến nhận diện nguy cơ lừa đảo trên môi trường mạng, mỗi thao tác được thực hành, trải nghiệm đều góp phần hình thành năng lực số cho người dân. Ngày hội toàn dân học tập số không chỉ giúp người dân tiếp cận, làm quen với các tiện ích số, mà còn tạo thói quen sử dụng công nghệ một cách an toàn, hiệu quả, từ đó khai thác công nghệ phục vụ công việc, lao động, sản xuất, kinh doanh, học tập và đời sống.