Những câu chuyện từ hành trình số

Bà Hứa Quỳnh Nga, Phó Chủ tịch UBND xã Hoàng Văn Thụ

“Đưa chuyển đổi số đến người dân”

Ở một xã miền núi, biên giới như Hoàng Văn Thụ, tôi cho rằng chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân biết sử dụng công nghệ để giải quyết những công việc cụ thể trong cuộc sống.

Thực tế cho thấy, nhiều người có điện thoại thông minh nhưng chưa biết sử dụng đầy đủ các tiện ích số, có tài khoản VNeID nhưng chưa thành thạo hoặc còn gặp khó khăn khi thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Từ đó, chúng tôi thay đổi cách tuyên truyền, tập trung hướng dẫn cụ thể, “cầm tay chỉ việc” để người dân có thể tự thực hiện.

Chúng tôi xác định chuyển đổi số phải tạo ra giá trị thực tế. Với sản phẩm hồng vành khuyên, xã tổ chức hướng dẫn người dân quay video, xây dựng nội dung trên các nền tảng số, livestream bán hàng và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để quảng bá sản phẩm. Thời gian tới, xã định hướng số hóa các vườn hồng, xây dựng bản đồ số, mã QR giới thiệu sản phẩm và điểm đến.

Tôi mong muốn người dân từ chỗ biết sử dụng công nghệ sẽ từng bước biết tạo ra giá trị từ công nghệ.

Ông Trần Thế Kiên, Giám đốc Công ty TNHH TM XD Thiên Phú Lạng Sơn

“Quản trị bằng dữ liệu”

Từ một doanh nghiệp thành lập năm 2015 với hơn 1 tỷ đồng vốn và 7 nhân viên, Công ty TNHH TM XD Thiên Phú Lạng Sơn từng bước mở rộng quy mô, doanh thu tăng từ 15 tỷ đồng năm đầu thành lập lên 100 tỷ đồng năm 2025. Quy mô ngày càng lớn đặt ra yêu cầu thay đổi phương thức quản trị, không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm, điện thoại hay những bảng tính rời rạc.

Chúng tôi bắt đầu chuyển đổi số từ những công việc cụ thể như: số hóa quy trình tiếp nhận, xử lý đơn hàng; quản lý khách hàng trên bản đồ số; theo dõi giao hàng và xây dựng hệ thống báo cáo phục vụ lãnh đạo. Qua thực tế triển khai, chúng tôi nhận thấy số hóa từng công việc mới chỉ là bước đầu; giá trị lớn hơn nằm ở việc kết nối dữ liệu để phục vụ quản trị.

Công ty hiện hợp tác với nhiều nhãn hàng, đối tác, mỗi đơn vị có quy trình và yêu cầu quản lý khác nhau. Từ thực tế đó, doanh nghiệp xây dựng nền tảng số dành riêng cho Thiên Phú, kết nối dữ liệu của 15 nhãn hàng và các đối tác trên một hệ thống chung, giúp thông tin được tập hợp, liên thông và quản lý thống nhất hơn. Mục tiêu là rút ngắn khoảng cách giữa dữ liệu và quyết định, đưa dữ liệu trở thành một bộ phận quan trọng trong năng lực quản trị của doanh nghiệp.

Đại úy Đặng Đức Kiên, cán bộ Phòng An ninh mạng, Công an tỉnh

"An toàn theo nguyên tắc  3 bước "

Thời gian qua, thủ đoạn lừa đảo trực tuyến ngày càng đa dạng, tinh vi, đòi hỏi mỗi người nâng cao kỹ năng nhận diện, phòng tránh và chủ động bảo vệ dữ liệu cá nhân. Bộ Công an đã đưa ra cảnh báo về 25 kịch bản lừa đảo phổ biến trong năm 2026, từ giả danh cơ quan chức năng, ngân hàng, người thân đến lừa đảo qua đầu tư, việc làm, đường link, mã QR và công nghệ giả mạo hình ảnh, giọng nói.

Tại Lạng Sơn, tháng 8/2026, Công an tỉnh phát hiện một nhóm thu thập dữ liệu của những người đặt mua hàng trực tuyến, sau đó giả danh nhân viên giao hàng để gọi điện lừa đảo. Vụ việc cho thấy, dữ liệu cá nhân bị lộ lọt không chỉ là vấn đề về quyền riêng tư mà còn có thể trở thành “nguyên liệu” để các đối tượng xây dựng những kịch bản lừa đảo tinh vi.

Do vậy, trở thành công dân số không chỉ là biết sử dụng điện thoại thông minh, VNeID hay dịch vụ công trực tuyến, mà còn phải biết sử dụng công nghệ an toàn và chủ động bảo vệ mình.

Trước những tình huống bất thường, nhất là yêu cầu chuyển tiền, cung cấp thông tin cá nhân, mật khẩu hoặc mã xác thực, người dân cần thực hiện nguyên tắc “3 bước: Dừng – Kiểm tra – Xác minh”. Dừng lại để không hành động vội; kiểm tra để xác thực thông tin; xác minh bằng một kênh độc lập trước khi thực hiện.

Cô Nguyễn Thị Lan Hương, Giáo viên Trường Tiểu học và THCS Bảo Lâm, xã Đồng Đăng

“Học kỹ năng số từ những việc  gần gũi”

Là giáo viên, công việc hằng ngày của tôi gắn với dạy và học. Trong thời đại số, tôi nhận thấy bản thân cũng phải thường xuyên cập nhật kiến thức, kỹ năng mới để thích ứng với công nghệ và vận dụng hiệu quả vào công việc.

Khi biết tỉnh tổ chức Cuộc thi Công dân số Xứ Lạng năm 2026, tôi đăng ký tham gia trước hết với mong muốn tự kiểm tra kiến thức, kỹ năng số của bản thân, đồng thời tìm hiểu thêm những tiện ích số đang ngày càng gắn với công việc và cuộc sống.

Điều tôi thấy thiết thực là cuộc thi không đơn thuần chỉ là trả lời câu hỏi. Người tham gia được tiếp cận nội dung học tập, tìm hiểu kiến thức rồi trực tiếp làm bài để kiểm tra mức độ hiểu của mình. Qua các nội dung về dịch vụ số, an toàn thông tin, nhận diện nguy cơ lừa đảo trên không gian mạng..., tôi nhận thấy chuyển đổi số thực ra rất gần gũi.

 Điều quan trọng hơn giải thưởng là những kiến thức có thể áp dụng ngay vào công việc và cuộc sống. Sau cuộc thi, tôi chủ động chia sẻ những điều mình học được với đồng nghiệp, học sinh và người thân.

Em Đường Khánh Ngọc, lớp 11A2, Trường THPT chuyên Chu Văn An

“Không để công nghệ suy nghĩ thay mình”

Làm quen với máy tính từ những năm tiểu học, tham gia các cuộc thi trực tuyến rồi tiếp cận STEM, Robotics, em nhận thấy công nghệ đã mở thêm nhiều cơ hội học tập. Internet giúp em tìm kiếm tài liệu, trao đổi với bạn bè ở nhiều địa phương; các hoạt động STEM, Robotics lại giúp em đưa kiến thức trên sách vở vào thực hành, tự tìm nguyên nhân, sửa lỗi và thử lại khi sản phẩm chưa thành công.

Đặc biệt, trong quá trình thực hiện dự án khởi nghiệp “Lương Phấn Thảo – Nâng tầm sinh kế vùng cao”, em có cơ hội sử dụng Internet và AI để tìm kiếm, tổng hợp thông tin và phát triển ý tưởng. Qua đó, em hiểu rằng có thông tin chưa có nghĩa là có kiến thức. Không phải thông tin nào trên Internet cũng chính xác và câu trả lời của AI cũng không phải lúc nào cũng đúng. Vì vậy, chúng em phải biết kiểm tra, đối chiếu nhiều nguồn, tự suy nghĩ và đưa ra quyết định.

Theo em, AI có thể giúp học sinh tìm ý tưởng, giải thích một vấn đề hay tiết kiệm thời gian, nhưng không nên để AI làm thay việc học. Nếu chỉ chép một lời giải có sẵn, học sinh có thể có đáp án nhưng chưa chắc hiểu bài. Nếu giao toàn bộ việc làm bài, thuyết trình cho AI, sản phẩm có thể hoàn chỉnh nhưng chưa chắc thể hiện kiến thức và suy nghĩ của chính mình.

Với em, học tập trong môi trường số cần sự chủ động, thực hành và trách nhiệm. Công nghệ mở ra thêm cơ hội, nhưng người học phải là người làm chủ công nghệ, biết chọn lọc thông tin, kiểm chứng và sử dụng công nghệ đúng cách.