Học ngành xã hội thời AI: Ngành nào có thể bị ảnh hưởng, ngành nào sẽ 'lên ngôi'?
Trước những thay đổi không ngừng của xã hội, từ sự phát triển thần tốc của AI đến những thay đổi trong chính sách khiến không ít thí sinh băn khoăn khi lựa chọn ngành nghề, đặc biệt ở khối khoa học xã hội và nhân văn.
Nguyễn Thanh Trà (Ninh Bình) muốn xét tuyển vào ngành báo chí và truyền thông đa phương tiện, song lại lo ngại khi nhiều cơ quan báo chí trên cả nước đã và đang sáp nhập, bên cạnh đó, với sự phát triển của AI, việc viết một bài báo chuyên nghiệp, hay dựng video, thiết kế các sản phẩm truyền thông chỉ mất vài giây. Nữ sinh lo ngại những thay đổi của xã hội cũng như sự phát triển của công nghệ sẽ thu hẹp cơ hội việc làm trong tương lai của nhóm ngành nghề này.
Tương tự, Phạm Mỹ Hạnh (Bắc Ninh) cũng yêu thích các ngành về ngôn ngữ nhưng lại lo ngại với công nghệ hiện nay, để dịch thuật một văn bản chỉ mất vài giây, đến vài phút, tương lai việc làm ngành dịch thuật, ngôn ngữ sẽ bị ảnh hưởng.
Trao đổi với VOV.VN về cơ hội việc làm các ngành khoa học xã hội, nhân văn, ngôn ngữ trong bối cảnh hiện nay, TS Nguyễn Thị Thu Hà, Cố vấn về công tác đào tạo và đảm bảo chất lượng, Trường Đại học Thăng Long cho rằng, sự phát triển mạnh mẽ của AI đã tác động rất lớn đến sự chuyển dịch ngành nghề không chỉ ở Việt Nam nói riêng mà còn ở thế giới nói chung. Trên thực tế, AI có thể hỗ trợ lập trình, hỗ trợ xử lý dữ liệu, hỗ trợ dịch thuật, tự động hóa... tuy nhiên, AI cũng chỉ là công cụ hỗ trợ để nâng cao năng lực làm việc và sáng tạo của con người, không thay thế được con người. Dù AI có phát triển mạnh, con người vẫn là chủ thể đóng vai trò quan trọng nhất, bởi ý thức, tư duy và khả năng sáng tạo, sự am hiểu về văn hóa, đời sống, xã hội, tâm lý con người; khả năng giao tiếp, thuyết phục, đánh giá bối cảnh xã hội và đạo đức.
TS. Nguyễn Thị Thu Hà cho rằng AI đã và đang tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, ngôn ngữ...
Theo TS Nguyễn Thị Thu Hà, về một khía cạnh nào đó, sự phát triển AI đang tạo ra các công việc mới cho người học các ngành khoa học xã hội và nhân văn hoặc ngôn ngữ như biên tập nội dung cho hệ thống AI, kỹ sư thiết kế câu lệnh cho ngôn ngữ, huấn luyện dữ liệu ngôn ngữ cho mô hình AI, viết nội dung cho giao diện sản phẩm công nghệ...
“Do đó, đối với các ngành thuộc lĩnh vực khoa học xã hội nhân văn, nhất là các ngành truyền thông đa phương tiện, Việt Nam học; các ngành về ngôn ngữ trong lĩnh vực thương mại quốc tế, du lịch – dịch vụ, truyền thông đa ngôn ngữ vẫn là các ngành mà thị trường lao động đang rất cần trong thời gian tới.
Nếu các em vừa nắm vững kiến thức của các ngành này vừa có kiến thức cơ bản về dữ liệu, công nghệ, truyền thông số, sử dụng thành thạo công nghệ số, công cụ AI để hỗ trợ công việc thì đây sẽ là vũ khí rất mạnh để các em tự tin và trở nên vượt trội trong bối cảnh môi trường số của thị trường lao động.
AI không làm mất cơ hội của sinh viên khối nhân văn – xã hội hay ngôn ngữ. Ngược lại, nếu biết kết hợp kiến thức các ngành thuộc lĩnh vực này với công nghệ thì cơ hội việc làm có thể còn đa dạng hơn trước”, TS Nguyễn Thị Thu Hà nhấn mạnh.
PGS.TS Đặng Hồng Sơn, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn (ĐHQGHN) cũng cho rằng với nhóm ngành về ngôn ngữ, AI có thể thay đổi một phần việc làm, nhưng không thể thay đổi hoàn toàn.
PGS.TS Đặng Hồng Sơn dẫn chứng, AI có thể dịch tương đối tốt, nhưng các trường đào tạo ngoại ngữ hiện nay không chỉ đào tạo về ngôn ngữ mà còn đào tạo về văn hóa các quốc gia, người làm trong lĩnh vực ngoại ngữ chính là làm công tác kết nối các nền văn hóa. Khi sinh viên ra trường, làm việc trong các doanh nghiệp, tổ chức, không chỉ dịch thuật thông thường mà còn làm công tác chuyển dịch văn hóa, kết nối văn hóa, vì vậy AI chắc chắn sẽ thay đổi phần nào công việc của các phiên dịch viên, nhưng không thể thay thế được vai trò của con người.
PGS.TS Đặng Hồng Sơn, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn (ĐHQGHN)
Với lĩnh vực báo chí, PGS.TS Đặng Hồng Sơn cho biết, ngoài mảng báo chí chính trị, thời sự, còn có các công việc truyền thông doanh nghiệp, thậm chí ngày nay truyền thông cá nhân cũng đang phát triển mạnh mẽ. Do đó, sự thay đổi của các cơ quan quản lý nhà nước về truyền thông, truyền hình không ảnh hưởng đến cơ hội việc làm mà ngược lại ngày càng có thêm nhiều cơ hội.
Với lĩnh vực nhân văn, khoa học xã hội hành vi, hiện nay Đảng và Nhà nước ban hành nhiều chính sách lớn thúc đẩy sự phát triển văn hóa, đây là hướng đi tất yếu khi sự phát triển của công nghệ, AI đã tạo ra một thế giới phẳng và mục tiêu, nhu cầu tạo ra bản sắc văn hóa của mỗi quốc gia, dân tộc ngày càng cấp thiết.
“Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam, trong đó có quy định riêng 1 ngày để tôn vinh văn hóa Việt Nam (24/11), và ngày đó người lao động cả nước được nghỉ làm việc. Bên cạnh đó còn có nhiều chính sách phát triển văn hóa của địa phương, chương trình chấn hưng văn hóa dân tộc. Bên cạnh đó, Chính phủ cũng nói đến việc đào tạo chuyên sâu 5.000 người phát triển trò chơi điện tử phục vụ giáo dục lịch sử Việt Nam, như vậy cơ hội việc làm trong các lĩnh vực về văn hóa rất rộng mở, thậm chí là văn hóa kết nối với AI, không còn gói gọn trong các lĩnh vực văn hóa truyền thống như trước đây", PGS.TS Đặng Hồng Sơn nói.
