Học nghề trồng trọt, nâng cao thu nhập cho đồng bào dân tộc thiểu số

Những mô hình trồng cây ăn quả gắn với hỗ trợ kỹ thuật, vật tư và tiêu thụ sản phẩm đang cho thấy hiệu quả thiết thực của đào tạo nghề trong tạo sinh kế, giảm nghèo bền vững.

Học nghề, thay đổi cách làm, nâng cao thu nhập

Với nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng núi Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa, trồng trọt là nghề gắn bó qua nhiều thế hệ. Tuy nhiên, sản xuất chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, thiếu kiến thức kỹ thuật khiến năng suất và thu nhập chưa ổn định. Những lớp đào tạo nghề nông nghiệp đã giúp người dân từng bước thay đổi phương thức canh tác, nâng cao hiệu quả kinh tế.

Ông Cao Diện, người dân tộc Raglai ở thôn Ka Thiêu, xã Trung Khánh Vĩnh, là một trường hợp tiêu biểu. Ông được tham gia học nghề trồng trọt và vận dụng kiến thức được học vào chăm sóc vườn bưởi da xanh rộng 5ha của gia đình. Áp dụng mô hình chăm sóc sức khỏe cây trồng, chú trọng kỹ thuật canh tác, phòng ngừa sâu bệnh và sử dụng vật tư hợp lý, ông Diện từng bước nâng cao năng suất, tiết kiệm chi phí sản xuất. Bình quân mỗi năm, vườn bưởi mang lại nguồn thu từ 200 triệu đồng trở lên.

Hiệu quả đào tạo nghề trồng trọt tiếp tục được khẳng định qua mô hình quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM) trên cây bưởi da xanh tại xã Tây Khánh Vĩnh, triển khai từ tháng 5 đến tháng 10/2026. Với 29 học viên, mô hình hướng dẫn nông dân kỹ thuật chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hợp lý.

Theo kết quả tổng kết ngày 13/10, vườn bưởi thực hành 0,5ha đạt sản lượng 9,3 tấn, lợi nhuận gần 113 triệu đồng, cao hơn vườn đối chứng 12,66 triệu đồng. Đáng chú ý, phương pháp vừa học vừa thực hành tại vườn giúp người dân dễ tiếp thu, ứng dụng kỹ thuật, tiết kiệm chi phí và nâng cao năng suất. Kết quả cho thấy đào tạo nghề gắn với thực tiễn sản xuất là hướng đi hiệu quả, giúp đồng bào dân tộc thiểu số phát triển sinh kế, tăng thu nhập ngay tại địa phương.

Nhờ được hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc cây ăn quả, người dân vùng núi Khánh Hòa từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất, cải thiện thu nhập. - Ông Cao Diện người dân tộc Raglai, ở thôn Ka Thiêu (xã Trung Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa).

Đào tạo nghề gắn với giải quyết việc làm

Theo Tiểu dự án 3 thuộc Dự án 5 của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021–2030, giai đoạn I từ năm 2021 đến năm 2025, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1719/QĐ-TTg, phát triển giáo dục nghề nghiệp gắn với giải quyết việc làm là một trong những nội dung trọng tâm. Trên cơ sở đó, Khánh Hòa chú trọng đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu lao động, điều kiện sản xuất và đặc thù vùng miền núi.

Một trong những kết quả đáng chú ý là dự án liên kết sản xuất, tiêu thụ bưởi da xanh tại khu vực Khánh Vĩnh, được triển khai trong giai đoạn 2024–2025 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia. Dự án có 26 hộ tham gia trên diện tích 34,85ha, trong đó 18 hộ nghèo, cận nghèo; nhiều hộ là đồng bào Raglai.

Thông qua ba lớp tập huấn, người dân được hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc, nhận diện và xử lý sâu bệnh; đồng thời được hỗ trợ cây giống, phân bón, vật tư sản xuất và kết nối tiêu thụ sản phẩm. Đến cuối năm 2025, nhiều vườn cây tham gia dự án đã giảm sâu bệnh, sinh trưởng tốt hơn; một số hộ bắt đầu thu hoạch, đạt nguồn thu khoảng 70 triệu đồng/năm. Kết quả cho thấy hiệu quả của việc kết hợp đào tạo nghề với hỗ trợ kỹ thuật, vật tư và tiêu thụ sản phẩm, đặc biệt đối với các hộ nghèo, cận nghèo.

Phát triển sinh kế bền vững từ lợi thế địa phương

Tính đến tháng 8/2026, khu vực Khánh Vĩnh có khoảng 600ha bưởi da xanh, trong đó 289,4ha cho thu hoạch, sản lượng ước đạt 1.253 tấn. Một số diện tích đã ứng dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến, đạt chứng nhận VietGAP và OCOP 3 sao. Đặc biệt, sau khi Việt Nam và Trung Quốc ký nghị định thư xuất khẩu bưởi tươi vào tháng 4/2026, Khánh Hòa đẩy mạnh hướng dẫn kỹ thuật, xây dựng mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, tạo cơ hội mở rộng thị trường tiêu thụ. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, đào tạo nghề cần gắn chặt với sản xuất hàng hóa, tiêu chuẩn chất lượng và bảo đảm đầu ra. Bởi nâng cao năng suất chỉ thực sự có ý nghĩa khi sản phẩm tiêu thụ thuận lợi, mang lại thu nhập ổn định cho người dân.

Từ mô hình trồng bưởi của ông Cao Diện đến các lớp huấn luyện kỹ thuật tại Tây Khánh Vĩnh và dự án hỗ trợ đồng bào Raglai, có thể thấy hiệu quả chương trình không chỉ nằm ở số lớp đào tạo mà quan trọng hơn là khả năng ứng dụng kiến thức vào sản xuất, giảm chi phí, tăng năng suất và thu nhập. Việc kết hợp đào tạo nghề với hỗ trợ vốn, chuyển giao kỹ thuật và kết nối thị trường chính là hướng đi thiết thực, giúp đồng bào dân tộc thiểu số chủ động phát triển sinh kế, từng bước thoát nghèo bền vững.