Học sinh không phải người Mường, Cơ Tu có thể học hai thứ tiếng này từ lớp 1

Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư ban hành Chương trình giáo dục phổ thông môn Tiếng Mường và Tiếng Cơ Tu cấp tiểu học.

Theo dự thảo, cả hai môn học đều thuộc lĩnh vực giáo dục ngôn ngữ, có tính chất tự chọn, được tổ chức từ lớp 1 đến lớp 5. Đối tượng học tập không chỉ là học sinh dân tộc Mường, Cơ Tu mà còn mở rộng tới học sinh các dân tộc khác có nhu cầu.

Việc xây dựng hai chương trình nhằm đáp ứng nguyện vọng học tập tiếng nói, chữ viết của đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần bảo tồn ngôn ngữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

Tiếng Mường có 29 chữ cái, tiếng Cơ Tu có 36 chữ cái

Theo dự thảo, chương trình được xây dựng theo định hướng phát triển năng lực, lấy bốn kỹ năng đọc, viết, nói và nghe làm trọng tâm, trong đó chú trọng đọc và viết.

Học sinh sẽ được học cách nhận biết chữ viết, đọc hiểu văn bản, viết đúng chính tả, viết câu và đoạn văn ngắn; đồng thời thực hành giao tiếp, trình bày ý kiến, lắng nghe và phản hồi.

Đáng chú ý, chương trình được thiết kế theo đặc điểm riêng của từng ngôn ngữ, không áp dụng máy móc cấu trúc tiếng Việt vào việc dạy tiếng dân tộc.

Cụ thể, phụ lục chương trình Tiếng Mường giới thiệu bảng chữ cái gồm 29 chữ cái, hệ thống âm, vần, thanh điệu và các quy tắc chính tả. Dự thảo cũng đề cập những biến thể tiếng Mường tại các địa bàn khác nhau.

Với tiếng Cơ Tu, bảng chữ cái gồm 36 chữ cái, có hệ thống âm và chữ viết với những đặc điểm riêng. Đây là ngôn ngữ phi thanh điệu. Một số dấu trong chữ viết được sử dụng để phân biệt độ dài nguyên âm, không phải dấu thanh như tiếng Việt.

Theo Bộ GD&ĐT, việc làm rõ đặc điểm hệ thống chữ viết và phương ngữ có ý nghĩa quan trọng trong quá trình hình thành kỹ năng đọc, viết, giúp học sinh nhận diện đúng cấu trúc ngôn ngữ, tránh nhầm lẫn khi học.

Học tiếng dân tộc qua nhà Gươl, nghề dệt Zèng, truyện cổ và lễ hội

Không chỉ dạy đọc, viết và giao tiếp, hai chương trình còn tích hợp nội dung giáo dục văn hóa truyền thống, sử dụng ngữ liệu gần gũi với đời sống cộng đồng.

Với môn Tiếng Mường, học sinh sẽ tiếp cận các chủ đề như cách xưng hô, ẩm thực, nhà ở, trò chơi dân gian, nhạc cụ, nghề thủ công, trang phục, truyện cổ, dân ca, lễ hội và di tích văn hóa.

Trong khi đó, chương trình Tiếng Cơ Tu đưa vào những nội dung về gia đình, nhà Gươl, ẩm thực, trò chơi, nhạc cụ, nghề dệt Zèng, truyện dân gian, phong tục, lễ hội và các địa danh văn hóa.

Thông qua các hoạt động đọc, viết, nói và nghe về những chủ đề này, học sinh vừa rèn luyện khả năng sử dụng ngôn ngữ, vừa tìm hiểu đời sống, phong tục và di sản của cộng đồng.

Dự thảo không ấn định cứng toàn bộ nội dung dạy học mà quy định các yêu cầu cần đạt theo từng lớp, tạo điều kiện để nhà trường lựa chọn ngữ liệu, phương pháp và hoạt động phù hợp với đặc điểm học sinh, phương ngữ và điều kiện địa phương.

Việc dạy học được định hướng tăng cường thực hành, giao tiếp và vận dụng trong những tình huống gần gũi; kết hợp hoạt động trên lớp với trải nghiệm văn hóa phù hợp lứa tuổi.

Kết quả học tập được đánh giá dựa trên mức độ đáp ứng yêu cầu cần đạt và sự tiến bộ của học sinh trong sử dụng ngôn ngữ, tiếp nhận văn hóa, thay vì chỉ chú trọng ghi nhớ kiến thức.