Học sinh phổ thông thật sự cần thiết giáo dục khởi nghiệp?

Mới đây, Trung tâm Đổi mới sáng tạo – Trường Đại học Nha Trang (ĐMST-NTU) tổ chức khóa tập huấn “Giáo dục khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong trường THPT” theo mô hình Training of Trainers (TOT), nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng và phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục khởi nghiệp cho giáo viên phổ thông.

Chương trình có sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Văn Vũ An (Đại học Trà Vinh, Giám đốc Vườn ươm doanh nghiệp tỉnh Vĩnh Long, Phó Chủ tịch Mạng lưới ĐMST và Khởi nghiệp Đại học, Cao đẳng Việt Nam (VNEI))và ông Nguyễn Tiến Dũ, đồng sáng lập Công ty TNHH Hoa Yến Nha Trang.

Khóa tập huấn quy tụ 50 giáo viên phổ thông, giảng viên đại học về đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp đến từ 4 tỉnh: Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đắk Lắk và Gia Lai. Chương trình gồm 2 ngày trực tiếp, 2 ngày trực tuyến; sau đó, chuyên gia tiếp tục đồng hành cùng học viên trong 90 ngày thực hành tại cơ sở.

Giảng viên và học viên

Từ truyền đạt kiến thức đến vai trò dẫn dắt sáng tạo

Trong giáo dục khởi nghiệp ở trường phổ thông, vai trò của giáo viên không chỉ là truyền đạt kiến thức hay hướng dẫn học sinh hoàn thiện hồ sơ dự thi. Quan trọng hơn, người thầy cần khơi gợi tư duy, thiết kế hoạt động học tập và đồng hành để học sinh tự nhận diện vấn đề, đề xuất giải pháp, thử nghiệm ý tưởng, rút kinh nghiệm từ thực tiễn.

Theo định hướng đó, khóa tập huấn được thiết kế theo mô hình đào tạo giảng viên nguồn, xây dựng đội ngũ giáo viên nòng cốt có khả năng lan tỏa phương pháp giáo dục khởi nghiệp tại trường học. Học viên trực tiếp tham gia trò chơi, bài tập tình huống, thảo luận nhóm và thực hành trên những ý tưởng, dự án cụ thể.

Thông qua phương pháp học tập trải nghiệm, kỹ thuật đặt câu hỏi, lắng nghe, phản hồi và huấn luyện (coaching), giáo viên được trang bị cách hỗ trợ học sinh chủ động tư duy, tự đưa ra quyết định, thay vì phụ thuộc vào sự hướng dẫn hoặc làm thay của người lớn.

Nội dung tập huấn theo hành trình phát triển ý tưởng khởi nghiệp: nhận diện vấn đề, tìm hiểu nhu cầu, sàng lọc ý tưởng, xây dựng mô hình kinh doanh và thử nghiệm sản phẩm. Học viên thực hành các công cụ tư duy thiết kế, SCAMPER, Business Model Canvas (BMC) và sản phẩm khả dụng tối thiểu (MVP).

Chương trình TOT hấp dẫn

Các phương pháp được giới thiệu linh hoạt, phù hợp với học sinh THPT, đồng thời gợi mở cách hướng dẫn các em phát triển ý tưởng STEM/STEAM, nghiên cứu khoa học kỹ thuật gắn với ứng dụng thực tiễn.

Chương trình cũng đề cập đạo đức, sở hữu trí tuệ, sử dụng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm và trung thực trong nghiên cứu. Giáo dục khởi nghiệp vì vậy không chỉ hướng đến sản phẩm, giải thưởng mà còn rèn cho học sinh trách nhiệm, kiên trì, hợp tác và tinh thần dám thử nghiệm, học hỏi từ thất bại.

Biến ý tưởng thành hành động hữu ích thực tế

Học viên tiếp tục trình bày kết quả thực hành trực tuyến, nhận góp ý và hoàn thiện dự án. Mỗi giáo viên xây dựng một bài học mẫu, dạy thử và lập kế hoạch hành động 90 ngày phù hợp điều kiện, nguồn lực của nhà trường để triển khai, chia sẻ với đồng nghiệp.

Thầy giáo Nguyễn Anh Tuấn, Trợ lý chuyên môn Trường Tiểu học, THCS và THPT Yersin Đà Lạt (Lâm Đồng), nhận định: “Chương trình học rất thiết thực, giúp giáo viên hiểu rõ hơn cách tổ chức hoạt động để học sinh trải nghiệm, chủ động hình thành ý tưởng và phát triển ý tưởng thành sản phẩm có giá trị. Điều tôi tâm đắc là sự chuyển đổi tư duy của người thầy: không làm thay, cũng không áp đặt ý tưởng của mình lên học sinh, mà cần tạo môi trường, đặt câu hỏi, định hướng và trao cơ hội để các em tự khám phá, thử nghiệm, kể cả chấp nhận thất bại để trưởng thành.

Giáo dục khởi nghiệp ở bậc phổ thông không nhất thiết đặt mục tiêu tạo ra doanh nhân hay những dự án kinh doanh hoàn chỉnh. Giá trị quan trọng hơn là giúp học sinh rèn luyện năng lực và phẩm chất ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Sau khóa tập huấn này, tôi sẽ chia sẻ nội dung, phương pháp đã học với giáo viên toàn trường, đồng thời mong muốn mô hình được nhân rộng để hình thành mạng lưới giáo viên cùng đồng hành với học sinh".

Tất cả học viên đều hứng khởi tiếp thu

Thông qua chương trình, Trung tâm ĐMST-NTU hướng đến tăng cường kết nối giữa trường đại học với các cơ sở giáo dục phổ thông, chia sẻ nguồn lực chuyên môn và phát triển đội ngũ giáo viên có năng lực hướng dẫn hoạt động đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp.

Khi được khuyến khích quan sát cuộc sống, nhận diện vấn đề, tìm kiếm giải pháp và biến ý tưởng thành hành động, học sinh có cơ hội phát triển tư duy sáng tạo, phản biện, kỹ năng làm việc nhóm, tinh thần trách nhiệm và sự tự tin. Đó cũng là giá trị lâu dài của giáo dục khởi nghiệp: không chỉ tạo ra dự án, mà còn vun đắp năng lực và phẩm chất cho thế hệ trẻ.