Học sinh trên không gian mạng: 6 nội dung tập huấn quan trọng
Trong 2 ngày 17-18/11, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) phối hợp với Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) tổ chức tập huấn hỗ trợ học sinh tương tác an toàn trên không gian mạng. Chương trình tập trung trang bị kỹ năng nhận diện nguy cơ, phòng ngừa và hỗ trợ học sinh khi gặp sự cố trên môi trường số.
Nhiều học sinh chưa chủ động tìm kiếm sự giúp đỡ khi gặp sự cố trên mạng
Phát biểu tại lớp tập huấn, Phó Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên Nguyễn Thị Nhung cho biết, chuyển đổi số đã trở thành phương thức vận hành thường xuyên trong giảng dạy, học tập và quản trị nhà trường. Không gian mạng không còn đơn thuần là công cụ công nghệ mà đã trở thành môi trường học tập, giao tiếp và giải trí của học sinh.
Bên cạnh những lợi ích về tiếp cận tri thức và sáng tạo, học sinh đang phải đối mặt với nhiều nguy cơ trên môi trường số. Trong đó có lừa đảo trực tuyến, chiếm đoạt tài khoản, bắt cóc online, lộ lọt dữ liệu cá nhân, tin giả, bắt nạt trực tuyến, nghiện game và mạng xã hội, các thử thách nguy hiểm, cờ bạc trá hình.

Phó Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên Nguyễn Thị Nhung phát biểu khai mạc tập huấn.
Đáng chú ý, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) còn làm gia tăng nguy cơ hình ảnh, video giả mạo; cùng với đó là những rủi ro về xâm hại và tống tiền tình dục trẻ em trên mạng.
Theo kết quả khảo sát do Bộ GD&ĐT thực hiện vào cuối năm 2025 trên hơn 1 triệu học sinh, giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục, phần lớn học sinh khi gặp sự cố trên mạng không chủ động tìm kiếm sự giúp đỡ từ cha mẹ, thầy cô.
Nguyên nhân chủ yếu là các em sợ bị la mắng, sợ bị tịch thu điện thoại hoặc thiếu niềm tin để chia sẻ vấn đề mình gặp phải.
Trong khi đó, một bộ phận cán bộ quản lý, giáo viên còn lúng túng khi tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng mang tính thực hành, tiếp nhận chia sẻ của học sinh cũng như thực hiện quy trình xử lý và phối hợp giữa các lực lượng liên quan.
Phó Vụ trưởng Nguyễn Thị Nhung nhấn mạnh, bảo vệ học sinh trên không gian mạng không phải nhiệm vụ nhất thời, cũng không thể giải quyết bằng một vài văn bản hành chính hay những biện pháp cấm đoán cực đoan. Công tác này đòi hỏi quá trình kiên trì, sự vào cuộc đồng bộ và tâm huyết của toàn hệ thống.
6 chuyên đề nâng cao kỹ năng bảo vệ học sinh trên không gian mạng
Để tăng cường năng lực cho đội ngũ làm công tác giáo dục, chương trình tập huấn được thiết kế theo hướng lấy trải nghiệm và thực hành làm trung tâm, tập trung vào 6 chuyên đề.
Cụ thể, các nội dung gồm: Học sinh trong môi trường số và khung bảo vệ học sinh trên không gian mạng ở Việt Nam; nhận diện các nguy cơ phổ biến đối với học sinh trên không gian mạng; giáo dục kỹ năng tương tác an toàn trên không gian mạng cho học sinh.
Bên cạnh đó, học viên được hướng dẫn phát hiện, hỗ trợ và xử lý ban đầu khi học sinh gặp sự cố trên mạng; phối hợp với cha mẹ học sinh và các lực lượng liên quan trong quá trình hỗ trợ; đồng thời nghiên cứu ví dụ minh họa và thực hành thiết kế hoạt động giáo dục phù hợp với từng cấp học.

Ảnh minh họa.
Theo bà Nguyễn Thị Nhung, giáo viên là lực lượng tiếp xúc với học sinh hằng ngày, giữ vai trò then chốt trong giáo dục phòng ngừa, phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường và trở thành chỗ dựa tin cậy khi các em gặp sự cố.
Vì vậy, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên cốt cán được xác định là giải pháp quan trọng, mang tính nền tảng và lâu dài. Sau tập huấn, lực lượng này sẽ tiếp tục triển khai, nhân rộng các hoạt động hỗ trợ học sinh tương tác an toàn trên không gian mạng tại địa phương và cơ sở giáo dục.
Trước đó, nhiều chủ trương, chính sách về bảo vệ trẻ em trên môi trường số đã được ban hành, trong đó có Luật Trẻ em năm 2016, Luật An ninh mạng năm 2025 (có hiệu lực từ ngày 1/7/2026), Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 (có hiệu lực từ ngày 1/1/2026) và Quyết định số 468/QĐ-TTg ngày 23/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026-2030”.
Việc nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý, giáo viên được kỳ vọng góp phần xây dựng môi trường giáo dục số an toàn, giúp học sinh biết tự bảo vệ mình và chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp rủi ro trên không gian mạng.

