Nữ sinh Gia Lai tìm giải pháp biến ý thức bảo vệ môi trường thành hành động

Từ khoảng cách giữa nhận thức và thói quen phân loại rác, Phạm Bảo Thy - học sinh lớp 11A4, Trường THPT FPT Quy Nhơn (Gia Lai), xây dựng giải pháp Green proof lab, hướng đến thay đổi hành vi bảo vệ môi trường bằng những cách làm gần gũi, có thể đo lường và kiểm chứng hiệu quả.

Tìm lời giải từ... những chiếc thùng rác

Phân loại rác quen thuộc ở trường học. Học sinh được hướng dẫn hạn chế đồ nhựa dùng một lần, nhận biết rác tái chế và giữ gìn vệ sinh trường lớp. Thế nhưng, từ kiến thức đến thói quen mỗi ngày vẫn là một khoảng cách. Ngay trước chiếc thùng rác, không ít người còn lúng túng khi lựa chọn nơi bỏ rác phù hợp.

Nữ sinh Phạm Bảo Thy tại hội thi “Giải pháp bảo vệ môi trường và khắc phục hậu quả ô nhiễm môi trường” cấp tỉnh năm học 2026 - 2027 do Sở Giáo dục và Đào tạo Gia Lai tổ chức.

Nữ sinh Phạm Bảo Thy tại hội thi “Giải pháp bảo vệ môi trường và khắc phục hậu quả ô nhiễm môi trường” cấp tỉnh năm học 2026 - 2027 do Sở Giáo dục và Đào tạo Gia Lai tổ chức.

Khoảng cách ấy khiến Phạm Bảo Thy - học sinh lớp 11A4, Trường THPT FPT Quy Nhơn (Gia Lai), nghĩ đến một hướng nghiên cứu gần gũi với đời sống học đường. Em muốn tìm hiểu vì sao việc phân loại rác được quan tâm nhưng khó duy trì, và làm thế nào để biết những thay đổi có thực sự mang lại hiệu quả.

“Ý tưởng Green proof lab xuất phát từ việc em nhận thấy nhiều người quan tâm đến bảo vệ môi trường nhưng chưa thực sự duy trì các hành động xanh”, Bảo Thy chia sẻ. Em xây dựng đề tài “Green proof lab - lớp học xanh có bằng chứng”, lấy phân loại rác làm điểm khởi đầu.

Để hiểu những trở ngại, Bảo Thy khảo sát trực tuyến và thu nhận 508 phản hồi từ học sinh tại Gia Lai. Em bất ngờ khi 61,2% người tham gia quan tâm hoặc rất quan tâm đến phân loại rác, trong khi chỉ 13,8% thường xuyên thực hiện. Hai tỷ lệ thuộc những câu hỏi khác nhau, song vẫn gợi ra khoảng cách đáng suy nghĩ giữa sự quan tâm và thói quen.

Tìm hiểu sâu hơn, em ghi nhận 51% phản hồi đề cập nhãn hướng dẫn chưa rõ, 44,9% nêu tình trạng thiếu thùng phân loại và 37,4% chưa biết phân loại chính xác. Những trở ngại nhỏ ấy dễ khiến người dùng lúng túng. Bảo Thy cho biết, khó khăn lớn nhất là tổng hợp, phân tích dữ liệu và lựa chọn thông tin có giá trị cho đề tài.

Từ đó, em chú ý hơn đến những chiếc thùng rác. Em thiết kế bộ nhãn ba tầng với biểu tượng trực quan, ví dụ từ các vật phẩm quen thuộc và hướng dẫn thao tác dễ hiểu. Các thùng được đề xuất bố trí theo cụm, thuận tiện cho người sử dụng cũng như khâu thu gom.

Bảo Thy còn xây dựng hướng dẫn nhận diện 10 vật phẩm dễ phân loại nhầm kèm mã QR để tra cứu khi cần. Tuy nhiên, mã QR chỉ hỗ trợ thêm. Học sinh không có điện thoại vẫn có thể đọc nhãn và lựa chọn đúng thùng rác. Nhờ vậy, giải pháp dễ áp dụng ở trường.

Bộ nhãn chưa phải toàn bộ Green proof lab. “Em chọn hướng tiếp cận đo lường vì em không muốn dự án môi trường chỉ dừng lại ở khẩu hiệu hay hoạt động phong trào”, Bảo Thy nói. Với em, giải pháp hợp lý vẫn cần thử nghiệm trước khi kết luận.

Vì vậy, đề tài được xây dựng theo quy trình quan sát hiện trạng, đặt giả thuyết, thay đổi một yếu tố, đo lại rồi đối chiếu kết quả. Đi cùng là “Hộ chiếu bằng chứng xanh”, nơi lưu dữ liệu ban đầu, nhật ký thực hiện, chi phí, kết quả đo và cả những hạn chế. Ngay cả thử nghiệm chưa đạt kỳ vọng cũng cần được ghi lại để tìm nguyên nhân và điều chỉnh cách làm.

Trong khảo sát, 90,6% phản hồi cho biết hiểu rõ hơn về phân loại rác và 89% sẵn sàng duy trì hành vi. Bảo Thy không xem đây là bằng chứng giải pháp đã giảm rác thải. Các con số mới phản ánh cảm nhận của người tham gia, còn hiệu quả thực tế phải được xác định qua quan sát và đo lường.

Phạm Bảo Thy tự tin xung phong trả lời các câu hỏi về môi trường do ban tổ chức đưa ra.

Phạm Bảo Thy tự tin xung phong trả lời các câu hỏi về môi trường do ban tổ chức đưa ra.

Em mong được thí điểm tại một lớp học khi nhà trường đồng ý. Trong ba tuần, Bảo Thy dự kiến ghi nhận hiện trạng, thử nhãn mới rồi đo lại tỷ lệ bỏ rác đúng theo cùng phương pháp. Nếu kết quả chưa cải thiện, em sẽ tìm nguyên nhân và điều chỉnh, thay vì vội kết luận thành công.

Nữ sinh đã có bộ nhãn, dữ liệu khảo sát và quy trình lưu trữ bằng chứng, song chưa có kết quả thực nghiệm trước và sau can thiệp. Em hy vọng cách làm này dần được áp dụng vào những vấn đề gần gũi khác như tiết kiệm điện, nước hay giảm rác thải nhựa, để học sinh tự tìm lời giải và kiểm chứng những điều mình làm.

Phía sau một ý tưởng xanh

Đồng hành với Bảo Thy từ những ngày đầu là cô Đào Thảo Vy - Phó Hiệu trưởng Trường THPT FPT Quy Nhơn. Dù chưa từng trực tiếp giảng dạy, cô Vy được Bảo Thy chủ động tìm gặp, đề nghị làm cố vấn qua lời giới thiệu của một học sinh khác.

Cô giáo Đào Thảo Vy - Phó Hiệu trưởng Trường THPT FPT Quy Nhơn, đồng hành và chúc mừng nữ sinh Phạm Bảo Thy tại hội thi.

Cô giáo Đào Thảo Vy - Phó Hiệu trưởng Trường THPT FPT Quy Nhơn, đồng hành và chúc mừng nữ sinh Phạm Bảo Thy tại hội thi.

“Tôi trân trọng tinh thần dám thử sức, dám nghĩ, dám làm và ý tưởng giáo dục xanh của em”, cô Vy chia sẻ. Đây cũng là lần đầu tiên cô hướng dẫn học sinh tham gia hội thi sáng kiến cấp tỉnh. Trong những kỉ niệm của hành trình ấy, cô Vy nhớ nhất sự cố xảy ra khi chỉ còn năm phút trước hạn nộp bài vòng loại. Dù đã hoàn thành sản phẩm, Bảo Thy vẫn không thể gửi bài đến Ban Tổ chức do trục trặc đăng nhập. Em vội liên hệ nhờ cô hỗ trợ. Những phút cuối đầy hồi hộp ấy vẫn để lại trong cô nhiều cảm xúc.

Khi Green proof lab bước vào vòng chung kết, Bảo Thy có thêm sự đồng hành của cô Lê Thị Hồng Ngân - giáo viên Địa lí, và cô Nguyễn Thị Phấn - cán bộ tư vấn tâm lí. Sự góp sức của các giáo viên giúp em tiếp tục hoàn thiện đề tài, chuẩn bị tốt hơn cho phần trình bày và bảo vệ ý tưởng trước Ban Giám khảo. Trong quá trình đồng hành, các giáo viên góp ý, định hướng, hỗ trợ hoàn thiện đề tài nhưng luôn tôn trọng những suy nghĩ và tìm tòi riêng của học trò. Các cô trò đã trải qua nhiều buổi tối, ngày cuối tuần cùng chỉnh sửa sản phẩm, luyện thuyết trình và phản biện.

Tại Hội thi “Giải pháp bảo vệ môi trường và khắc phục hậu quả ô nhiễm môi trường” cấp tỉnh năm học 2026 - 2027 do Sở Giáo dục và Đào tạo Gia Lai tổ chức, Green proof lab đã vượt qua vòng sơ loại. Bảo Thy trực tiếp trình bày, bảo vệ đề tài tại vòng chung kết diễn ra ngày 16 - 17/11 và giành giải Khuyến khích.

Nữ sinh Phạm Bảo Thy (áo cam) nhận giải thưởng Hội thi “Giải pháp bảo vệ môi trường và khắc phục hậu quả ô nhiễm môi trường” cấp tỉnh năm học 2026 - 2027 do Sở Giáo dục và Đào tạo Gia Lai tổ chức.

Theo cô Lê Thị Hồng Ngân, điều đáng quý ở Bảo Thy là sự nghiêm túc và tinh thần cầu thị trong quá trình nghiên cứu. “Điều tôi cảm thấy vui nhất không chỉ là kết quả mà Bảo Thy đạt được, mà còn là quá trình trưởng thành của học sinh qua việc được giao lưu, học hỏi và thử sức với những học sinh đến từ các đơn vị trường học khác đã mang đến cho em nhiều trải nghiệm quý báu”, cô Ngân chia sẻ.

Bên cạnh Green proof lab, Bảo Thy còn lọt Top 500 vòng Sơ khảo cuộc thi “Tiếng nói Xanh” 2026, từ 15.008 bài đăng kí trên toàn quốc. Trong phần tranh biện về giảm phát thải đô thị, em đề cao vai trò của giao thông công cộng bên cạnh sự phát triển của xe điện. Dự kiến ngày 30/11, cuộc thi công bố kết quả sơ khảo để chọn thí sinh vào vòng “Đối đầu”. Từ phân loại rác trong trường học đến đô thị xanh, Bảo Thy tiếp tục theo đuổi những ý tưởng nhằm biến nhận thức về môi trường thành hành động thiết thực.

Viên Hữu - Tâm An

Nguồn Doanh Nghiệp: https://doanhnghiepvn.vn/cong-nghe/nu-sinh-gia-lai-tim-giai-phap-bien-y-thuc-bao-ve-moi-truong-thanh-hanh-dong/20261118125621919