Học STEM – Rèn kỹ năng số

Phương pháp giáo dục STEM được triển khai từ lớp học đến thực tiễn, giúp học sinh từng bước hình thành năng lực số, phát triển tư duy sáng tạo và giải quyết những vấn đề cụ thể trong học tập, đời sống.

Trong bài học về Cách mạng công nghiệp lần thư Tư của lớp 10D2, học sinh thuyết trình, thảo luận, trực tiếp thao tác với máy in 3D, lắp ráp, lập trình và điều khiển robot. Mỗi nhiệm vụ đòi hỏi các em vận dụng kiến thức đã học, suy nghĩ theo trình tự, phối hợp với bạn để tìm cách thực hiện.

Học sinh trường THPT Nguyễn Huệ thuyết trình tại giờ học STEM.

Với Phạm Thanh Mai, học sinh lớp 10D2, việc điều khiển robot mang lại trải nghiệm khác biệt so với những giờ học thông thường. Em được quan sát phản hồi của thiết bị, điều chỉnh thao tác và phối hợp với các thành viên trong nhóm để hoàn thành nhiệm vụ.

Mai chia sẻ: “Trong giờ học STEM công nghệ số em thích nhất là hoạt động điều khiển robot; rèn cho em kỹ năng tư duy logic, xử lý vấn đề, kỹ năng điều khiển robot, phối hợp cùng đồng đội và giúp em có thêm nhiều kỹ năng về công nghệ số”.

Những thao tác lắp ráp, lập trình và điều khiển thiết bị đòi hỏi học sinh kiên trì thử nghiệm, phát hiện sai sót và tìm cách khắc phục. Qua từng nhiệm vụ, các em học cách vận dụng kiến thức, điều chỉnh phương án và phối hợp với bạn để đạt kết quả. Đây là quá trình rèn luyện tư duy có hệ thống và khả năng giải quyết vấn đề thông qua thực hành.

Để phương pháp học tập này phát huy hiệu quả, cơ sở vật chất và năng lực tổ chức dạy học của giáo viên giữ vai trò quan trọng. Tại Trường THPT Nguyễn Huệ, phòng thực hành giáo dục STEM do Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam tài trợ tạo điều kiện để nhà trường đưa thiết bị công nghệ vào các môn học, mở rộng hoạt động thực hành và khuyến khích học sinh phát triển ý tưởng.

Trong giờ học STEM, học sinh trường THPT Nguyễn Huệ được thực hành lắp ráp, lập trình và điều khiển robot.

Đến nay, 40 giáo viên được phân công giảng dạy, tập huấn STEM; gần 2.000 lượt học sinh của trường và hơn 500 học sinh các trường trên địa bàn tỉnh đã được tiếp cận, trải nghiệm phòng thực hành. Các hoạt động được triển khai ở nhiều môn như Toán, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Công nghệ và Tin học, tạo điều kiện để học sinh kết nối kiến thức liên môn, vận dụng vào thực hành, nghiên cứu và sáng tạo sản phẩm.

Cô giáo Nguyễn Trang Nhung - giáo viên môn Công nghệ cho biết: "Phòng thực hành STEM giúp chúng tôi chuyển từ cách dạy thiên về lý thuyết sang tổ chức cho học sinh trực tiếp thao tác, thử nghiệm và vận dụng kiến thức. Quá trình này cũng đặt ra yêu cầu để giáo viên nâng cao kỹ năng sử dụng thiết bị, cập nhật công nghệ và đổi mới phương pháp giảng dạy, đáp ứng sự phát triển nhanh của khoa học, công nghệ".

Hoạt động STEM tại Trường THPT Nguyễn Huệ còn được tổ chức ở không gian mở, gắn với thực tiễn sản xuất nông nghiệp. Tại vườn thực hành, học sinh quan sát đặc điểm sinh trưởng của cây trồng, tìm hiểu quy trình chăm sóc, sử dụng thiết bị di động quét mã giống cây, ghi hình và thu thập thông tin. Những hoạt động này giúp các em bước đầu làm quen với việc khai thác dữ liệu, sử dụng công nghệ số để tìm hiểu đối tượng nghiên cứu và liên hệ kiến thức với thực tế.

Giàng Bảo Anh, học sinh lớp 10D4, cho biết: “Những giờ học ngoài trời giúp em hiểu bài trực quan hơn, biết cách sử dụng thiết bị số để thu thập thông tin và vận dụng kiến thức vào thực tế".

Cô và trò Trường THPT Nguyễn Huệ trong giờ học STEM.

Nếu trong phòng thực hành, học sinh làm quen với lập trình và điều khiển robot, thì tại vườn trường, các em được quan sát đối tượng thực tế, thu thập dữ liệu và liên hệ kiến thức với quá trình chăm sóc cây trồng. Mỗi không gian học tập mở ra một cách tiếp cận khác nhau, giúp học sinh gắn kiến thức với những tình huống cụ thể. Qua đó, các em rèn kỹ năng sử dụng thiết bị, tìm kiếm và xử lý thông tin, phối hợp làm việc nhóm, trình bày kết quả và chủ động tìm hướng giải quyết nhiệm vụ.

Thực tế tại Trường THPT Nguyễn Huệ, kết quả học tập STEM còn được thể hiện qua các sân chơi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật. Năm học 2025 - 2026, học sinh nhà trường đạt 10 giải tại Cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp tỉnh, trong đó có 2 giải Nhất; một dự án lọt vào vòng chung kết toàn quốc Cuộc thi “Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp” lần thứ VIII. Nhà trường cũng đang bồi dưỡng đội tuyển tham dự Cuộc thi Vô địch Quốc gia STEM, AI và Robotics.

Những kết quả này mở ra cơ hội để học sinh phát triển ý tưởng, tìm hiểu kiến thức chuyên sâu và thử sức với các vấn đề từ thực tiễn. Giá trị của giáo dục STEM còn được thể hiện trong những giờ học thường ngày, khi học sinh biết vận dụng kiến thức để xử lý nhiệm vụ, chủ động thử nghiệm và tìm cách khắc phục khó khăn. Đây cũng là cơ sở để nhà trường tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy năng lực người học.

Học sinh sử dụng điện thoại quay hình, thu thập thông tin trong giờ học STEM tại không gian mở.

Để STEM phát huy hiệu quả lâu dài, nhà trường chú trọng đưa hoạt động thực hành vào quá trình dạy học thường xuyên, phù hợp với từng môn học và năng lực của học sinh. Cùng với đầu tư thiết bị, việc bồi dưỡng giáo viên, xây dựng các chủ đề học tập gắn với thực tiễn và khai thác hiệu quả phòng thực hành có ý nghĩa quyết định đối với việc chuyển hóa kiến thức thành kỹ năng, ý tưởng và sản phẩm cụ thể.

Theo cô giáo Bùi Thị Thúy - Phó Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Huệ, nhà trường tiếp tục chú trọng đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao năng lực đội ngũ và phát huy hiệu quả phòng thực hành STEM, tạo điều kiện để học sinh tiếp cận khoa học, công nghệ, AI và Robotics. Qua đó, nhà trường hướng đến xây dựng môi trường học tập khuyến khích học sinh chủ động tìm tòi, sáng tạo và vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

Giáo dục STEM tại Trường THPT Nguyễn Huệ đang từng bước đưa kiến thức vào thực hành, tạo điều kiện để học sinh khám phá, thử nghiệm và phát triển ý tưởng từ những vấn đề thực tế. Khi được tích hợp hiệu quả vào các môn học, STEM góp phần hình thành tư duy khoa học, kỹ năng số và khả năng sáng tạo, giúp học sinh chủ động hơn trong học tập, biết vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề trong cuộc sống. Đây cũng là nền tảng để các em tự tin tiếp cận công nghệ mới, thích ứng với sự thay đổi của thị trường lao động và chuẩn bị năng lực cần thiết cho tương lai trong kỷ nguyên số.