Hội chứng burnout: Kiệt sức nghề nghiệp

Trong xã hội hiện đại, áp lực công việc ngày càng lớn khiến nhiều người rơi vào trạng thái mệt mỏi kéo dài, mất động lực và suy giảm hiệu suất làm việc. Các chuyên gia tâm lý gọi hiện tượng này là hội chứng burnout – hay còn gọi là kiệt sức nghề nghiệp.

Không chỉ đơn thuần là cảm giác mệt mỏi sau những ngày làm việc căng thẳng, burnout được xem là tình trạng căng thẳng mãn tính liên quan đến công việc, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe thể chất, tinh thần và chất lượng cuộc sống.

Burnout là gì?

Theo định nghĩa của các chuyên gia y tế quốc tế, burnout là hội chứng phát sinh từ căng thẳng nghề nghiệp kéo dài nhưng không được kiểm soát hiệu quả.

Tổ chức Y tế Thế giới cũng mô tả burnout là một hiện tượng nghề nghiệp, đặc trưng bởi ba dấu hiệu chính:

Kiệt sức về năng lượng và cảm xúc.
Cảm giác xa cách, tiêu cực hoặc hoài nghi với công việc.
Giảm hiệu quả và năng suất làm việc.
Khái niệm này được nhà tâm lý học Herbert Freudenberger mô tả lần đầu vào những năm 1970 khi nghiên cứu tình trạng kiệt sức của nhân viên y tế.

Ngày nay, burnout không chỉ xuất hiện trong ngành y mà còn phổ biến ở nhiều lĩnh vực như công nghệ, giáo dục, tài chính, truyền thông hay dịch vụ.

Áp lực công việc kéo dài có thể khiến nhiều người rơi vào hội chứng burnout – trạng thái kiệt sức cả về thể chất và tinh thần.

Vì sao ngày càng nhiều người bị burnout?

Các chuyên gia cho rằng burnout thường không xuất hiện đột ngột mà hình thành dần dần khi áp lực công việc kéo dài vượt quá khả năng thích nghi của cơ thể.

Một số nguyên nhân phổ biến bao gồm:

Khối lượng công việc quá lớn

Khi phải làm việc liên tục với cường độ cao, nhiều giờ làm thêm hoặc thời hạn gấp gáp, cơ thể và não bộ không có đủ thời gian phục hồi. Điều này khiến stress tích tụ theo thời gian.

Thiếu kiểm soát công việc

Nhiều người cảm thấy burnout khi họ không có quyền quyết định đối với công việc của mình, chẳng hạn như lịch làm việc quá dày, áp lực từ cấp trên hoặc mục tiêu khó đạt được.

Môi trường làm việc tiêu cực

Sự thiếu hỗ trợ từ đồng nghiệp, xung đột trong công việc hoặc văn hóa doanh nghiệp độc hại có thể làm tăng nguy cơ kiệt sức.

Mất cân bằng giữa công việc và cuộc sống

Khi công việc chiếm quá nhiều thời gian và năng lượng, người lao động dễ mất đi sự cân bằng với gia đình, sở thích cá nhân và nghỉ ngơi.

Ngoài ra, tính cách cầu toàn, trách nhiệm cao hoặc khó nói "không" cũng có thể khiến một số người dễ rơi vào burnout hơn.

Những dấu hiệu cảnh báo sớm

Burnout thường bắt đầu bằng những biểu hiện khá mơ hồ nên nhiều người không nhận ra mình đang gặp vấn đề.

Một số dấu hiệu phổ biến gồm:

Mệt mỏi kéo dài, ngay cả sau khi nghỉ ngơi.
Mất động lực làm việc.
Cảm giác chán nản hoặc hoài nghi với công việc.
Khó tập trung và giảm hiệu suất.
Dễ cáu gắt, căng thẳng hoặc lo âu

Ngoài ra, burnout cũng có thể gây ra nhiều triệu chứng thể chất như đau đầu, rối loạn giấc ngủ, tim đập nhanh hoặc các vấn đề tiêu hóa.

Nếu tình trạng này kéo dài, người lao động có thể rơi vào trầm cảm hoặc rối loạn lo âu.

Burnout đang trở thành vấn đề toàn cầu

Trong những năm gần đây, burnout ngày càng được quan tâm khi nhịp sống và áp lực công việc tăng nhanh.

Một số khảo sát cho thấy tỷ lệ người lao động trải qua burnout ở nhiều quốc gia khá cao, đặc biệt ở các ngành nghề có áp lực lớn như y tế, giáo dục và công nghệ.

Các chuyên gia cho rằng đại dịch COVID-19 và sự thay đổi trong mô hình làm việc cũng góp phần làm tăng tình trạng này. Làm việc từ xa, khối lượng công việc tăng và ranh giới giữa công việc với cuộc sống cá nhân bị xóa nhòa khiến nhiều người cảm thấy kiệt sức.

Burnout khác gì với stress thông thường?

Nhiều người nhầm lẫn burnout với stress. Tuy nhiên, hai trạng thái này có sự khác biệt rõ rệt.

Stress thường khiến con người cảm thấy quá tải, lo lắng và căng thẳng, nhưng vẫn còn động lực để cố gắng.

Trong khi đó, burnout là trạng thái cạn kiệt năng lượng, khiến người lao động mất dần hứng thú với công việc và cảm thấy bất lực.

Nói cách khác, nếu stress giống như "quá tải năng lượng", thì burnout giống như "cạn pin".

Các chuyên gia khuyến cáo người lao động nên cân bằng giữa công việc và cuộc sống để phòng tránh tình trạng kiệt sức nghề nghiệp.

Làm gì để phòng tránh burnout?

Các chuyên gia tâm lý cho rằng burnout có thể được phòng tránh nếu người lao động chủ động chăm sóc sức khỏe tinh thần và xây dựng lối sống cân bằng.

Một số biện pháp hiệu quả gồm:

Thiết lập ranh giới công việc

Hạn chế làm việc ngoài giờ và dành thời gian cho gia đình, nghỉ ngơi.

Nghỉ ngơi và ngủ đủ giấc

Giấc ngủ chất lượng giúp cơ thể phục hồi và giảm căng thẳng.

Tập thể dục thường xuyên

Hoạt động thể chất giúp cải thiện tâm trạng và tăng năng lượng.

Chia sẻ với người khác

Trò chuyện với bạn bè, đồng nghiệp hoặc chuyên gia tâm lý có thể giúp giải tỏa áp lực.

Xem xét lại môi trường làm việc

Trong một số trường hợp, thay đổi công việc hoặc điều chỉnh khối lượng công việc có thể giúp giảm nguy cơ burnout.

Lắng nghe cơ thể trước khi quá muộn

Burnout không phải là dấu hiệu của sự yếu đuối, mà là phản ứng tự nhiên của cơ thể trước áp lực kéo dài.

Các chuyên gia khuyến cáo người lao động nên chú ý đến những dấu hiệu cảnh báo sớm để kịp thời điều chỉnh lối sống và công việc. Việc nhận diện burnout sớm không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe tinh thần mà còn giúp duy trì hiệu quả công việc và chất lượng cuộc sống lâu dài.

iLoveYt.net_YouTube_Tai-sao-noi-stress-la-yeu-to-nguy-co-dan_Media_S5IVO9mEHQE_004_360p

Bs. Nguyễn Mạnh Quang