Hội đồng nhân dân với sứ mệnh khơi thông nguồn lực, thúc đẩy kinh tế địa phương

Hoạt động của HĐND các cấp cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, góp phần tháo gỡ điểm nghẽn và khơi thông nguồn lực phát triển của địa phương. Ảnh: ST

Giám sát thực chất để nhận diện và tháo gỡ “điểm nghẽn” phát triển

Phát biểu bế mạc Hội nghị HĐND toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026-2031, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, bối cảnh mới mở ra nhiều thời cơ lớn nhưng cũng đặt ra rất nhiều thách thức. HĐND các cấp phải tiếp tục nỗ lực cao hơn nữa, trách nhiệm lớn hơn, hành động quyết liệt hơn nữa, đổi mới và sáng tạo, để đáp ứng yêu cầu phát triển mới của đất nước.

Trong đó, HĐND các cấp phải khẳng định vai trò thông qua hoạt động giám sát thực chất, hiệu quả, có trọng tâm, trọng điểm; tập trung vào những lĩnh vực người dân, doanh nghiệp và cử tri đặc biệt quan tâm như đất đai, môi trường, cải cách hành chính, đầu tư công. Đặc biệt, cần tăng cường tái giám sát, theo dõi đến cùng việc thực hiện các kết luận sau giám sát, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực thi chính sách.

Thực tiễn từ nhiều địa phương cho thấy, khi hoạt động giám sát của HĐND gắn với thực tiễn và đồng hành cùng chính quyền, đã tạo động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Tại Đồng Nai - cực tăng trưởng mới của vùng Đông Nam Bộ, HĐND Thành phố đã chủ động đổi mới phương thức giám sát, chuyển mạnh từ “kiểm tra quy trình” sang “tháo gỡ và đôn đốc thực thi”. Thay vì chỉ đánh giá đơn thuần việc tuân thủ thủ tục hành chính, hoạt động giám sát tập trung vào những lĩnh vực tác động trực tiếp đến môi trường đầu tư, sản xuất kinh doanh như đầu tư công, giải phóng mặt bằng, cải cách hành chính và môi trường kinh doanh.

Trong nhiệm kỳ, Thường trực và các Ban HĐND Thành phố đã tổ chức hàng trăm cuộc tiếp công dân, khảo sát thực tế, tiếp nhận và xử lý hàng nghìn ý kiến của cử tri và doanh nghiệp.

“Qua giám sát thực tiễn, chúng tôi nhận diện rõ, nhiều điểm nghẽn hiện nay không phải do thiếu chủ trương hay nguồn lực, mà xuất phát từ việc chậm xử lý thủ tục, thiếu phối hợp liên ngành và tâm lý e ngại trách nhiệm. Những kiến nghị sau giám sát đã góp phần đẩy nhanh tiến độ Dự án Vành đai 3, các tuyến cao tốc và hạ tầng kết nối Cảng hàng không quốc tế Long Thành” - Phó Chủ tịch Thường trực HĐND Thành phố Đồng Nai Đặng Minh Nguyệt cho biết.

Tương tự, tại TP. Hồ Chí Minh, hoạt động giám sát của HĐND thành phố ngày càng hướng đến hiệu quả đầu ra và giải quyết các vấn đề thực tiễn. HĐND Thành phố tập trung giám sát việc triển khai các cơ chế, chính sách đặc thù, tiến độ các dự án giao thông trọng điểm, các dự án chống ngập, chỉnh trang đô thị và đặc biệt là việc xử lý các dự án đầu tư kéo dài, chậm triển khai.

Không chỉ dừng lại ở giám sát, HĐND còn yêu cầu các cơ quan chức năng rà soát, tập trung giải quyết dứt điểm các tồn tại nhằm khơi thông nguồn lực phát triển và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực xã hội.

Những kết quả đạt được cho thấy, khi hoạt động giám sát gắn với thực tiễn phát triển và nhu cầu của người dân, doanh nghiệp, HĐND đã thực sự trở thành kênh phát hiện sớm các rào cản, bất cập trong quản lý, điều hành để kịp thời tháo gỡ.

Kiến tạo thể chế, khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng

Cùng với hoạt động giám sát, HĐND các địa phương đang ngày càng thể hiện rõ vai trò kiến tạo thể chế và quyết định các chính sách phát triển.

Tại Quảng Ninh, địa phương duy trì tăng trưởng hai con số liên tục trong suốt một thập kỷ, HĐND tỉnh đã chủ động thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng thành những quyết sách sát thực tiễn địa phương. Đồng thời, qua thực tiễn giám sát, khảo sát, HĐND tỉnh đã kịp thời ban hành, bổ sung nhiều giải pháp nhằm khắc phục những điểm nghẽn trong tăng trưởng. Các nghị quyết về phát triển kinh tế - xã hội, đầu tư công, ngân sách, quy hoạch, đất đai đã tạo hành lang pháp lý quan trọng để huy động nguồn lực và thúc đẩy các dự án động lực.

Đáng chú ý, HĐND tỉnh đã tổ chức nhiều kỳ họp chuyên đề để kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh từ thực tiễn, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và địa phương, đồng thời ban hành nhiều cơ chế, chính sách trực tiếp giải quyết các nút thắt về đất đai, đầu tư công, ngân sách và phát triển hạ tầng.

Với TP. Hồ Chí Minh, HĐND Thành phố đóng vai trò trung tâm trong quá trình cụ thể hóa các cơ chế đặc thù của Quốc hội thành những chính sách phù hợp với điều kiện thực tiễn địa phương. Hàng trăm nghị quyết đã được ban hành nhằm tạo hành lang pháp lý cho phát triển hạ tầng, thu hút đầu tư chiến lược, phát triển trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do và hệ thống đường sắt đô thị. Qua đó, nhiều nguồn lực mới được khơi thông, tạo động lực tăng trưởng mạnh mẽ cho Thành phố trong giai đoạn phát triển mới.

Từ những kết quả bước đầu, Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Hữu Đông nêu rõ, nhiệm kỳ 2026-2031 là nhiệm kỳ đầu tiên HĐND thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Bối cảnh đó đòi hỏi HĐND các cấp không chỉ cụ thể hóa 12 nhóm nhiệm vụ trọng tâm của Trung ương mà còn tập trung vào việc tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế tại địa phương, đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, nhằm khơi thông mọi nguồn lực, phát huy sức mạnh của hệ thống chính trị, các tầng lớp nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp, bảo đảm kinh tế địa phương phát triển hài hòa, bền vững, nâng cao đời sống nhân dân.

Các ý kiến, tham luận tại Hội nghị cũng nhấn mạnh thông điệp, hoạt động của HĐND cần đổi mới mạnh mẽ, thực chất hơn cả về năng lực quyết định chính sách, năng lực giám sát, năng lực phản ứng chính sách và khả năng đồng hành cùng chính quyền các cấp trong giải quyết các vấn đề phát sinh từ thực tiễn.

Thực tiễn đã chứng minh, phát triển địa phương không chỉ phụ thuộc vào năng lực điều hành của UBND, mà còn phụ thuộc rất lớn vào chất lượng quyết định chính sách của HĐND. Một địa phương muốn bứt phá phải có những cơ chế phù hợp để huy động nguồn lực xã hội, tháo gỡ kịp thời các điểm nghẽn về hạ tầng, đất đai, đầu tư công, cải cách hành chính, khoa học công nghệ… Bước vào nhiệm kỳ mới, những vấn đề này đều cần được HĐND xem xét, quyết định, giám sát bằng tư duy mới, tầm nhìn mới và trách nhiệm mới./.