Hội nghị thượng đỉnh BRICS 2026: Định hình trật tự quốc tế cân bằng hơn

Hội nghị thượng đỉnh BRICS 2026 được tổ chức tại Ấn Độ. (Nguồn: The Hindustan Times)

Không chỉ đánh dấu chặng đường gần hai thập niên phát triển, Hội nghị còn được xem là phép thử đối với năng lực của nhóm trong việc thúc đẩy hợp tác giữa các nền kinh tế mới nổi, đóng góp vào giải quyết các thách thức toàn cầu và định hình một trật tự quốc tế cân bằng hơn.

Những phép thử hiện hữu

Hội nghị năm 2026 diễn ra trong bối cảnh môi trường an ninh quốc tế tiếp tục đối mặt nhiều thách thức. Xung đột Nga - Ukraine đang để lại hệ lụy nặng nề đối với an ninh lương thực, năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu. Tại Trung Đông, căng thẳng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, trong khi nguy cơ gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz luôn là mối đe dọa hiện hữu đối với thị trường năng lượng quốc tế.

Cùng với đó là xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại, cạnh tranh công nghệ, sức ép lạm phát và rủi ro suy giảm tăng trưởng tại nhiều nền kinh tế lớn. Những diễn biến này khiến nhu cầu tăng cường phối hợp giữa các nền kinh tế mới nổi trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Trong bối cảnh đó, vai trò của BRICS được kỳ vọng không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ lợi ích của các nước thành viên mà còn góp phần duy trì đối thoại, giảm chia rẽ giữa các trung tâm quyền lực và thúc đẩy chủ nghĩa đa phương. Đây cũng là lý do khiến hội nghị năm nay thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận quốc tế.

Nhìn lại chặng đường phát triển, BRICS đã đạt nhiều thành tựu đáng chú ý. Từ nhóm gồm năm nền kinh tế mới nổi, BRICS đã mở rộng thành một cơ chế gồm 11 thành viên với sự tham gia của nhiều quốc gia có vị trí chiến lược tại Trung Đông, châu Phi và Đông Nam Á. Quy mô mở rộng giúp BRICS đại diện cho gần một nửa dân số thế giới và khoảng 40% GDP toàn cầu tính theo sức mua tương đương, đồng thời chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong thương mại và tiêu dùng năng lượng thế giới.

Bên cạnh mở rộng thành viên, BRICS cũng từng bước củng cố các cơ chế hợp tác nội khối. Ngân hàng Phát triển Mới (NDB) tiếp tục đóng vai trò hỗ trợ tài chính cho các dự án hạ tầng và phát triển bền vững. Các sáng kiến về thanh toán bằng đồng nội tệ, kết nối hệ thống thanh toán nhanh, hợp tác tài chính số, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và kết nối hạ tầng được thúc đẩy nhằm giảm chi phí giao dịch và nâng cao khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài. Dù còn nhiều thách thức, những kết quả này cho thấy BRICS đang từng bước chuyển từ một diễn đàn đối thoại sang cơ chế hợp tác thực chất hơn.

Việc các nhà lãnh đạo như Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Tổng thống Nga Vladimir Putin hiện diện tại thượng đỉnh tạo ra nhiều cơ hội tiếp xúc song phương và đa phương. (Nguồn: Wion)

Động lực cải cách quản trị toàn cầu

Một trong những yếu tố được giới quan sát đặc biệt quan tâm tại Hội nghị thượng đỉnh BRICS 2026 là sự hiện diện của hầu hết các nhà lãnh đạo chủ chốt của nhóm. Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, với tư cách nước chủ nhà, sẽ chủ trì hội nghị. Trong khi đó, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ tham dự sau khi vắng mặt tại Hội nghị BRICS năm 2025 ở Brazil.

Chuyến thăm Ấn Độ đầu tiên sau nhiều năm của nhà lãnh đạo cao nhất của Trung Quốc cũng được xem là tín hiệu tích cực để cải thiện quan hệ hai nước. Về phía Nga, Tổng thống Vladimir Putin đã xác nhận tham dự, trong bối cảnh Nga tiếp tục coi BRICS là một trong những diễn đàn quan trọng để thúc đẩy hợp tác với các nền kinh tế mới nổi và giảm tác động từ các lệnh trừng phạt của phương Tây.

Trong vai trò Chủ tịch BRICS năm 2026, Ấn Độ xác định chủ đề của hội nghị năm nay là “Xây dựng khả năng chống chịu, đổi mới, hợp tác và phát triển bền vững”, với mong muốn đưa BRICS trở thành diễn đàn hành động thực chất thay vì chỉ là một cơ chế đối thoại.

Hội nghị dự kiến tập trung thảo luận tiến trình cải cách các thể chế quốc tế như Liên hợp quốc, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) nhằm phản ánh tốt hơn tương quan sức mạnh của các nền kinh tế mới nổi. Các nội dung về hợp tác trí tuệ nhân tạo, kinh tế số, thanh toán xuyên biên giới, chuỗi cung ứng bền vững và hỗ trợ Nam bán cầu cũng là trọng tâm nghị sự.

Một điểm đáng chú ý là Ấn Độ chủ trương xây dựng hình ảnh BRICS như một diễn đàn hợp tác cởi mở, không đối đầu với phương Tây mà hướng tới các giải pháp thực tiễn cho những vấn đề toàn cầu. Cách tiếp cận này phản ánh chính sách “tự chủ chiến lược” của New Delhi, đồng thời góp phần dung hòa những khác biệt lợi ích giữa các thành viên, đặc biệt trong bối cảnh quan hệ giữa một số nước vẫn tồn tại nhiều bất đồng. Việc cân bằng giữa hợp tác kinh tế, cạnh tranh địa chính trị và lợi ích quốc gia sẽ là yếu tố quyết định thành công của hội nghị.

Tuy nhiên, kỳ vọng cũng đi kèm không ít thách thức. BRICS là một tập hợp đa dạng về thể chế chính trị, trình độ phát triển và lợi ích chiến lược. Quan điểm khác biệt trong các vấn đề quốc tế, đặc biệt liên quan đến xung đột khu vực, cải cách tài chính toàn cầu hay quan hệ với phương Tây, có thể ảnh hưởng đến khả năng đạt được đồng thuận. Trong bối cảnh đó, kỳ vọng về kết quả của hội nghị có lẽ không nằm ở những tuyên bố chính trị mạnh mẽ mà ở khả năng xây dựng lòng tin, duy trì đối thoại và mở rộng các lĩnh vực hợp tác có lợi ích chung.

Đối với thế giới, thượng đỉnh lần này là dịp để các nền kinh tế mới nổi khẳng định vai trò ngày càng lớn trong quản trị toàn cầu, thúc đẩy cải cách các thiết chế quốc tế và đóng góp vào việc xây dựng một trật tự đa cực cân bằng hơn. Trong bối cảnh thế giới tiếp tục đối mặt với xung đột, cạnh tranh chiến lược và những bất ổn kinh tế kéo dài, bất kỳ sáng kiến nào giúp tăng cường đối thoại, kết nối và hợp tác đều có giá trị tích cực.

Xét từ góc độ ngoại giao, việc các nhà lãnh đạo như Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Tổng thống Nga Vladimir Putin cùng hiện diện tại New Delhi không chỉ bảo đảm sức nặng chính trị của hội nghị mà còn tạo cơ hội cho các cuộc tiếp xúc song phương và đa phương bên lề.

Nếu các bên tận dụng được cơ hội này để thúc đẩy đối thoại, kiểm soát bất đồng và mở rộng hợp tác kinh tế, thượng đỉnh sẽ không chỉ củng cố vai trò của nhóm mà còn phát đi thông điệp tích cực về khả năng duy trì đối thoại giữa các trung tâm quyền lực trong một thế giới ngày càng phân cực.