Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV: Xứng đáng với niềm tin của nhân dân

Phân cấp, phân quyền phải đi cùng nguồn lực, trách nhiệm

Phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo, khắc phục tình trạng bao biện, làm thay hoặc xin ý kiến nhiều vòng đối với công việc thuộc thẩm quyền. Đã được giao thẩm quyền thì phải quyết định và chịu trách nhiệm. Trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, yêu cầu này càng có ý nghĩa khi nhiều nhiệm vụ được chuyển giao về cấp xã, đòi hỏi địa phương chủ động hơn trong giải quyết công việc. Tuy nhiên, phân cấp, phân quyền phải đi cùng thẩm quyền, nhân lực, kinh phí và cơ chế kiểm tra, giám sát tương ứng.

Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND xã Cường Lợi, Thái Nguyên khảo sát thực tế công trình cấp nước sinh hoạt tập trung dẫn nước từ thôn Kéo Cà, xã Tân Tiến, tỉnh Lạng Sơn về xã Cường Lợi. Ảnh: Hương Ly

Thực tiễn tại cơ sở cho thấy, nếu trách nhiệm giữa các cấp chưa rõ, nguồn lực chưa đáp ứng hoặc công việc thuộc thẩm quyền vẫn phải xin ý kiến nhiều vòng, việc giải quyết dễ kéo dài. Vì vậy, cần xác định rõ trách nhiệm của cấp giao việc và cấp thực hiện; việc thuộc thẩm quyền phải được chủ động xử lý, còn những vướng mắc vượt thẩm quyền cần được kịp thời tháo gỡ.

Bà Nguyễn Thị Lựu, đại biểu HĐND xã Ia Nan (Gia Lai), chia sẻ: sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Chính phủ ban hành 28 nghị định phân cấp nhiệm vụ trên nhiều lĩnh vực về cấp xã. Tuy nhiên, việc triển khai tại cơ sở còn gặp khó khăn do năng lực, nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu, trong khi khối lượng công việc tăng lên đáng kể sau sáp nhập. Điển hình là lĩnh vực tư pháp - hộ tịch, nhiều thủ tục hành chính trước đây thuộc cấp huyện được chuyển về cấp xã, khiến công chức quá tải.

Một trong những lĩnh vực phân cấp nhưng gặp nhiều bất cập, vướng mắc ở cấp xã là đất đai, tình trạng quá hạn hồ sơ, lập văn bản xin ý kiến cấp trên xảy ra khá nhiều. Bất cập lớn nhất là phân cấp nhiệm vụ chưa đồng bộ với điều kiện thực thi, từ nhân lực, năng lực chuyên môn đến thẩm quyền và cơ chế hướng dẫn, hỗ trợ. Vì vậy, cần rà soát nhiệm vụ đã phân cấp, có phương án bổ sung, nâng cao chất lượng đội ngũ và làm rõ thẩm quyền xử lý.

Cùng với phân cấp, phân quyền, Hội nghị nhấn mạnh yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ có phẩm chất, năng lực, uy tín, lấy kết quả công việc làm căn cứ đánh giá. Với cán bộ cơ sở, trách nhiệm phải thể hiện ở khả năng nắm chắc địa bàn, phối hợp xử lý và giải quyết công việc đến cùng; người đứng đầu phải chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng thực hiện nhiệm vụ. Đây cũng là yêu cầu đặt ra với chính quyền địa phương trong đổi mới lề lối làm việc. Mỗi nhiệm vụ cần xác định rõ người chịu trách nhiệm, thời hạn hoàn thành và cơ chế kiểm tra kết quả.

Lắng nghe dân, giám sát đến cùng việc thực hiện cam kết

Nếu năng lực tổ chức thực hiện quyết định hiệu quả chủ trương thì khả năng lắng nghe, tiếp nhận và phản hồi ý kiến nhân dân là thước đo trách nhiệm của hệ thống chính trị. Phát biểu bế mạc Hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu phát huy dân chủ, khuyến khích cán bộ, đảng viên nói thẳng, nói có trách nhiệm; người đứng đầu phải cầu thị, lắng nghe cả những ý kiến khác với mình. Lắng nghe phải đi đôi với trả lời, giải quyết; nếu chưa thể tiếp thu phải giải thích rõ.

Yêu cầu này đặt ra trách nhiệm đổi mới cả hoạt động giám sát của HĐND; tại phường Nam Hồng Lĩnh (Hà Tĩnh), việc theo dõi thực hiện nghị quyết về chất vấn, tái chất vấn cho thấy giám sát phải tiếp nối sau kỳ họp. Các vấn đề về đầu tư công, công trình dân sinh, trật tự đô thị, quản lý đất đai cần được đánh giá bằng tiến độ xử lý và chuyển biến thực tế. Nếu chưa giải quyết dứt điểm, cần tiếp tục theo dõi, yêu cầu giải trình, làm rõ trách nhiệm, không chờ đến kỳ họp sau. Đó cũng là cách cụ thể hóa yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời tháo gỡ vướng mắc, chấn chỉnh thiếu sót và kiểm tra việc khắc phục, bảo đảm kiến nghị chính đáng của người dân được giải quyết thực chất.

“Giám sát chỉ thực sự có ý nghĩa khi kiến nghị của cử tri được theo dõi đến khi có kết quả. Có những vấn đề cần thời gian và sự phối hợp của nhiều cơ quan, nhưng phải xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm, thời hạn giải quyết và thông tin lại cho người dân. Nếu chưa thể thực hiện thì cần giải thích rõ nguyên nhân, lộ trình khắc phục; không để kiến nghị kéo dài mà người dân không biết đang được xử lý đến đâu”, đại biểu Nguyễn Thùy, xã Mai Phụ (Hà Tĩnh), chia sẻ.

Vì vậy, HĐND cần chuyển từ theo dõi việc ban hành văn bản sang giám sát kết quả thực hiện; từ yêu cầu báo cáo chung sang làm rõ từng nhiệm vụ, thời hạn và trách nhiệm. Các cam kết sau chất vấn, kết luận sau giám sát phải được kiểm tra đến cùng, nhất là những vấn đề tồn tại kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân. Kết quả giải quyết cũng cần được thông tin công khai, dễ hiểu để cử tri theo dõi. Cùng với đó, HĐND cần phối hợp với Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, giám sát và phản biện xã hội. Ý kiến người dân vừa giúp phát hiện bất cập, vừa là căn cứ để cơ quan có thẩm quyền điều chỉnh cách làm, chính sách và nâng cao chất lượng phục vụ.

Từ kết luận Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV có thể thấy, đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao hiệu quả quản trị phải gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ và niềm tin của người dân. Với chính quyền địa phương 2 cấp, điều đó cần thể hiện qua từng quyết định đúng thẩm quyền, công việc đúng hạn, kiến nghị được phản hồi và trách nhiệm được thực hiện đến cùng. Khi phân cấp đi cùng nguồn lực, quyền hạn gắn với trách nhiệm, nêu gương thể hiện bằng kết quả và giám sát đi liền với phản hồi, chủ trương của Trung ương mới thực sự đi vào cuộc sống, góp phần xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh, xứng đáng với niềm tin của người dân.