Hội nhập toàn cầu: Việt Nam lấy gì để không bị hòa tan?

Nằm trong khuôn khổ diễn đàn Nhân văn Mùa thu 2026, hôm nay 24/10, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn tổ chức chương trình “Đối thoại khoa học quốc tế: Khoa học Xã hội và Nhân văn trong thời đại trí tuệ nhân tạo và hội nhập quốc tế”.

Ông Bùi Hoài Sơn, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương phát biểu tại chương trình. Ảnh: Trọng Tài

GS.TS Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn nhấn mạnh, khoa học xã hội và nhân văn là bộ phận quan trọng cấu thành năng lực đổi mới sáng tạo, nhận diện biến đổi và chuyển hóa nguồn lực văn hóa thành sức mạnh phát triển quốc gia. Diễn đàn Nhân văn Mùa thu được xây dựng thành một diễn đàn học thuật quốc tế thường niên, gồm hơn 20 hội thảo với 9 hội thảo quốc tế, kết nối 250 học giả quốc tế cùng mạng lưới nghiên cứu sâu rộng. Cùng với công tác đào tạo, tư vấn chính sách được xác định là trách nhiệm học thuật then chốt.

GS.TS Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) thông tin các nội dung được trao đổi tại diễn đàn Nhân văn Mùa thu 2026. Ảnh: Trọng Tài

Riêng năm 2026, nhà trường đã và đang triển khai hơn 10 báo cáo tư vấn chính sách trọng điểm về văn hóa tộc người, thể chế, công nghệ truyền thông. Nhà trường thúc đẩy cơ chế đặt hàng, đối thoại thường xuyên với cơ quan chính sách và doanh nghiệp, chuyển hóa tri thức nhân văn vào ứng dụng AI, thiết kế sản phẩm, di sản số và công nghiệp văn hóa để tạo lợi thế cạnh tranh bền vững.

Bài toán dịch chuyển lao động

Phát biểu tại sự kiện, PGS.TS Bùi Thế Duy, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, chỉ rõ ba nhóm thách thức lớn đặt ra cho khoa học xã hội và nhân văn.

Thứ nhất là bài toán triển khai nghị quyết của Trung ương về đổi mới mô hình phát triển toàn diện đất nước, đòi hỏi các nhà khoa học làm rõ sự biến đổi của mô hình xã hội, cách thức con người Việt Nam thích ứng làm việc cùng AI cũng như giữ gìn bản sắc dân tộc khi hội nhập sâu rộng.

PGS.TS Bùi Thế Duy, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội phát biểu tại chương trình. Ảnh: Trọng Tài

Thứ hai, thách thức bắt kịp tốc độ bứt phá của công nghệ số. Trước làn sóng phát triển mạnh mẽ của các hệ thống trí tuệ nhân tạo tự chủ (agent) có khả năng thay thế nhiều khâu lập trình, tính toán và vận hành, khoa học xã hội và nhân văn cần giải quyết căn cơ các vấn đề về thay đổi mô hình đào tạo, suy giảm kĩ năng làm việc thực tế, khủng hoảng tâm sinh lí, suy giảm động lực phấn đấu và biến đổi cấu trúc gia đình. Đại học Quốc gia Hà Nội đã chủ động đi tiên phong cùng các tổ chức quốc tế như UNESCO, Ngân hàng Thế giới xây dựng mô hình trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm.

Thứ ba, trong tiến trình hội nhập quốc tế không khoảng cách, chính các giá trị chiều sâu văn hóa và con người sẽ tạo nên bản sắc và năng lực cạnh tranh cốt lõi của Việt Nam. PGS Bùi Thế Duy mong muốn các nhà khoa học đẩy mạnh nghiên cứu liên ngành, đưa kết quả nghiên cứu thành những mô hình thực nghiệm giải quyết trực tiếp bài toán chuyển đổi số chính quyền địa phương hai cấp, bài toán dịch chuyển lao động tự động hóa, học hỏi kinh nghiệm từ các mô hình thành công trên thế giới

Nghiên cứu phải bám sát đời sống, "chạm" vấn đề khó

Đại diện cơ quan chỉ đạo, ông Bùi Hoài Sơn, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, khẳng định máy móc hay trí tuệ nhân tạo dù thông minh đến đâu cũng không thể thay thế con người quyết định mục tiêu phát triển của xã hội, phẩm giá con người và các giá trị cốt lõi cần gìn giữ. Văn hóa, đạo đức và niềm tin chính là yếu tố tạo nên chiều sâu cho sự phát triển của đất nước.

Đông đảo sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn tham dự chương trình. Ảnh: Trọng Tài

Bám sát tinh thần các nghị quyết của Đảng về khoa học công nghệ, giáo dục đào tạo, văn hóa và công tác tư tưởng, ông Bùi Hoài Sơn đặt ra ba kì vọng lớn cho nghiên cứu nhân văn.

Đầu tiên, đưa đề tài khoa học bám sát những vấn đề hệ trọng của đất nước và đời sống của nhân dân, dũng cảm "chạm" vào các vấn đề khó với tinh thần tôn trọng sự thật khách quan.

Tiếp theo, phát huy sức mạnh nghiên cứu liên ngành, kết hợp nghiên cứu cơ bản với khảo sát thực địa và phân tích chính sách để giải quyết thấu đáo các bài toán đa chiều của thời đại số.

Cuối cùng, bắc nhịp cầu bền chặt giữa giảng đường, cơ quan tham mưu chính sách và đời sống thực tiễn, đảm bảo mỗi công trình không dừng lại ở khâu nghiệm thu mà phải chuyển hóa thành các giải pháp, chính sách khả thi.

Ban Tuyên giáo Trung ương sẽ tiếp tục đồng hành, đặt hàng nhiệm vụ và mong muốn các cơ sở học thuật chủ động đề xuất các chương trình nghiên cứu chiến lược, góp phần xây dựng đất nước phát triển nhanh, nhân văn và bền vững.