Hội thảo khoa học 50 năm Thành phố mang tên Bác: Khơi dậy niềm tự hào và khát vọng vươn mình

Ngày 25/6, UBND TPHCM tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “50 năm Thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh: Dấu ấn lịch sử, khát vọng phát triển và đột phá thể chế”. TS. Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TPHCM và PGS.TS Nguyễn Tấn Vinh, Giám đốc Học viện Chính trị khu vực II, chủ trì hội thảo.

Khẳng định và tôn vinh thành tựu có ý nghĩa lịch sử

Các đại biểu tham dự hội thảo

Năm 2026 đánh dấu tròn 50 năm Quốc hội quyết nghị chính thức đặt tên thành phố Sài Gòn - Gia Định là Thành phố Hồ Chí Minh (2/7/1976 - 2/7/2026). Đây là dấu mốc chính trị, lịch sử đặc biệt quan trọng, thể hiện tình cảm thiêng liêng của Đảng, Nhà nước và Nhân dân đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời khẳng định sứ mệnh lịch sử của Thành phố trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước.

Hội thảo một lần nữa khẳng định và tôn vinh thành tựu có ý nghĩa lịch sử của Thành phố trong 50 năm vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, khẳng định sự chuyển biến toàn diện trên mọi lĩnh vực làm nên diện mạo mới của Thành phố.

TS. Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TPHCM và PGS.TS Nguyễn Tấn Vinh, Giám đốc Học viện Chính trị khu vực II, chủ trì hội thảo

Hội thảo là dịp khơi dậy niềm tự hào, ý chí tự lực tự cường và khát vọng vươn mình của Đảng bộ và Nhân dân Thành phố; thúc đẩy tinh thần cống hiến vì một Thành phố văn minh - hiện đại - nghĩa tình; tạo diễn đàn khoa học để các chuyên gia, nhà khoa học thảo luận và hiến kế về những vấn đề liên quan tới xây dựng thể chế, nhằm thiết lập các cơ chế, chính sách đột phá cho Thành phố trong tương lai.

Phát biểu tại hội thảo, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TPHCM Trương Minh Huy Vũ cho biết đây là một trong những hoạt động hướng tới kỷ niệm 50 năm Thành phố vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh. Theo ông Vũ, trong bối cảnh Thành phố bước vào giai đoạn phát triển mới sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và triển khai các chủ trương lớn của Trung ương, việc nghiên cứu mô hình quản trị đô thị hiện đại và cơ chế phát triển đặc thù càng trở nên cấp thiết.

Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TPHCM Trương Minh Huy Vũ phát biểu

Trình bày báo cáo đề dẫn, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TPHCM Phạm Bình An cho rằng TPHCM đang đứng trước những cơ hội và yêu cầu phát triển mới, đòi hỏi phải xây dựng mô hình quản trị phù hợp với một siêu đô thị có không gian phát triển mở rộng và mức độ liên kết vùng ngày càng sâu rộng. Thành phố cần chuyển hóa hiệu quả các nguồn lực về văn hóa, con người, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo thành động lực phát triển thực chất; xây dựng hệ thống an sinh xã hội hiện đại, bao trùm, thích ứng với các xu hướng như già hóa dân số, chuyển đổi số và biến đổi khí hậu.

Theo ông Phạm Bình An, TPHCM vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức về hạ tầng đô thị, chất lượng nguồn nhân lực, hiệu quả quản trị công và hoàn thiện thể chế. Hội thảo không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường phát triển 50 năm mà còn hướng tới việc xác lập các luận cứ khoa học và thực tiễn cho chiến lược phát triển Thành phố trong giai đoạn mới.

Khát vọng vươn mình cùng đất nước

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận các nhóm vấn đề trọng tâm.

Thứ nhất, tầm vóc lịch sử và hành trình 50 năm phát triển của Thành phố, qua đó làm rõ ý nghĩa chính trị, lịch sử của việc đổi tên thành phố Sài Gòn - Gia Định thành TPHCM năm 1976, cũng như những chuyển biến nổi bật về kinh tế, xã hội và diện mạo đô thị trong nửa thế kỷ qua.

Thứ hai, khát vọng vươn mình cùng đất nước với mục tiêu xây dựng TPHCM trở thành siêu đô thị thông minh, xanh, hiện đại và đáng sống; giữ vai trò đô thị hạt nhân, cực tăng trưởng chủ đạo của cả nước, đồng thời là trung tâm tài chính, logistics, giáo dục, y tế và văn hóa mang tầm khu vực, quốc tế.

Thứ ba, động lực thể chế cho phát triển đột phá trong kỷ nguyên mới. Trong đó tập trung làm rõ yêu cầu xây dựng khung pháp lý đặc thù cho một siêu đô thị đa trung tâm, có quy mô và mức độ liên kết kinh tế ngày càng lớn; đề xuất các cơ chế, chính sách và giải pháp pháp lý đột phá thông qua Luật Đô thị đặc biệt nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, nâng cao hiệu quả quản trị và chất lượng sống của người dân.

PGS.TS Hà Minh Hồng, phát biểu

PGS.TS Hà Minh Hồng, Phó chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử TPHCM, chia sẻ tư liệu lịch sử quý báu về nguồn gốc danh xưng Thành phố Hồ Chí Minh. Cách đây tròn 80 năm, ngày 25/8/1946, nhân kỷ niệm một năm chính quyền cách mạng, tại Thủ đô Hà Nội, các nhân sĩ, trí thức Nam Bộ tiêu biểu do bác sĩ Trần Hữu Nghiệp đại diện, cùng đồng bào cả nước đã họp mặt và đồng lòng ký tên vào bản kiến nghị gửi Quốc hội và Chính phủ xin chính thức đặt tên Sài Gòn là Thành phố Hồ Chí Minh.

Bản kiến nghị mang tính đại diện toàn dân sâu sắc với 57 chữ ký của các nhà cách mạng, nhân sĩ từ mọi miền Tổ quốc như: Tôn Đức Thắng, Hoàng Quốc Việt, luật sư Trần Công Tường... Ý nguyện này đã được đăng trang trọng trên trang nhất báo Cứu Quốc số ra ngày 27/8/1946, hoàn toàn hòa quyện với tình cảm, ý chí sắt đá mà Chủ tịch Hồ Chí Minh dành cho đồng bào miền Nam ruột thịt.

TS.Trần Du Lịch, nguyên Phó Đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM, ôn lại giai đoạn lịch sử phát triển khi thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong giai đoạn khủng hoảng kinh tế trước Đổi mới (1977 - 1979), trước sức ép khốc liệt về lương thực cho hàng triệu dân và nguồn nguyên liệu cho các xí nghiệp quốc doanh, TPHCM đã chủ động tìm tòi, quyết định “xé rào” để giải phóng sức sản xuất.

Thành phố đã sáng tạo khi linh hoạt cho phép khu vực tư nhân phát triển thông qua mô hình hợp tác xã, tổ sản xuất từ trước Đổi mới năm 1986, thúc đẩy sự hình thành của các tập đoàn kinh tế tư nhân lớn sau này.

Sau thời kỳ Đổi mới, TPHCM tiếp tục đi đầu thử nghiệm của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa như: thí điểm thành lập khu chế xuất, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, phát triển thị trường chứng khoán, áp dụng cơ chế "đổi đất lấy hạ tầng" để xây dựng các khu đô thị kiểu mẫu như Phú Mỹ Hưng.

Những bước đi ban đầu kỳ khó khăn ấy đã mở đường hình thành các phương thức đầu tư phổ biến như BT, BOT ngày nay. Không chỉ bứt phá kinh tế, Thành phố còn là cái nôi khởi xướng các chương trình mang tính nhân văn sâu sắc như xóa đói giảm nghèo, xây dựng nhà tình nghĩa, tình thương.

TS.Trần Du Lịch, phát biểu

Trong giai đoạn phát triển mới, TS. Trần Du Lịch đề xuất bốn nhóm giải pháp trọng tâm để đưa TPHCM vươn tầm trở thành đô thị có sức cạnh tranh trong khu vực. Đó là, thành phố cần đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong Luật Đô thị đặc biệt; tập trung nguồn lực phát triển hạ tầng chiến lược, nhất là hạ tầng giao thông và đường sắt đô thị; thúc đẩy phát triển hạ tầng số, tăng trưởng xanh và chuyển đổi số; đồng thời tái cấu trúc không gian kinh tế và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao nhằm tạo nền tảng cho mô hình tăng trưởng mới.

TS. Trần Du Lịch cho rằng TPHCM cần tiếp tục phát huy vai trò đầu tàu, tiên phong thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, đóng góp vào khát vọng phát triển của cả nước trong giai đoạn mới. Nếu Việt Nam không đạt được tốc độ tăng trưởng hai con số trước khi bước vào giai đoạn dân số già, sẽ rất khó vượt qua bẫy thu nhập trung bình.

PGS.TS, Đại tá Nguyễn Trần Hiếu, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học An ninh nhân dân, điểm lại hành trình 50 năm an ninh thành phố được giữ vững, tạo môi trường thuận lợi thu hút đầu tư nước ngoài và hội nhập quốc tế. Công an Thành phố đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, giữ vững trật tự an toàn xã hội, kéo giảm tội phạm, đồng thời đi đầu trong cải cách hành chính, số hóa dữ liệu dân cư.

PGS.TS, Đại tá Nguyễn Trần Hiếu phát biểu

Tuy nhiên, trong kỷ nguyên mới nhiều thách thức, như hoạt động chống phá tinh vi của các thế lực thù địch trên không gian mạng; tội phạm công nghệ cao và tài chính bất hợp pháp; nhân lực an ninh cơ sở khi vận hành mô hình chính quyền hai cấp; cùng mục tiêu xây dựng thành phố không có ma túy vào năm 2030.

Từ đó, Đại tá Nguyễn Trần Hiếu đề xuất các giải pháp trọng tâm: xây dựng thế trận an ninh nhân dân; tăng cường phối hợp giữa các lực lượng; chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm các nguy cơ; tấn công mạnh vào tội phạm ma túy, tài chính; và xây dựng lực lượng Công an nhân dân trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Ban Tổ chức đã nhận được hơn 100 tham luận tập trung làm rõ tầm vóc lịch sử của sự kiện Thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh; nhận diện bản sắc và vai trò đầu tàu kinh tế; đánh giá công tác chăm lo đời sống vật chất, tinh thần của người dân; đồng thời đề xuất các giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, nâng cao năng lực quản trị đô thị và phát huy vai trò cực tăng trưởng của Thành phố trong giai đoạn mới. Ban Tổ chức cho biết sẽ tiếp thu, tổng hợp các ý kiến tại hội thảo làm cơ sở nghiên cứu, đề xuất các giải pháp hiện thực hóa mục tiêu phát triển TPHCM nhanh và bền vững trong thời gian tới.