Hội thảo khoa học phát triển nông nghiệp sinh thái, xanh, tuần hoàn gắn với bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu và xây dựng nông thôn mới bền vững

Quang cảnh Hội thảo.

Tham dự Hội thảo có các đồng chí: Ngô Đông Hải, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương; Trần Huy Tuấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy; Nguyễn Đức Toàn, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy; lãnh đạo các bộ, ban, ngành Trung ương; đại diện các Viện nghiên cứu, Trường đại học; các chuyên gia, nhà khoa học, các doanh nghiệp, hợp tác xã và đại diện lãnh đạo Ban Tuyên giáo, Sở Nông nghiệp và Môi trường của 15 tỉnh, thành phố khu vực phía Bắc.

Đồng chí Trần Huy Tuấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy phát biểu chào mừng Hội thảo.

Phát biểu chào mừng tại Hội thảo, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Trần Huy Tuấn nhấn mạnh: Hội thảo diễn ra trong bối cảnh yêu cầu chuyển đổi mô hình phát triển nông nghiệp đang đặt ra ngày càng rõ nét và cấp thiết. Việc quán triệt các nghị quyết của Trung ương như Nghị quyết số 19-NQ/TW về nông nghiệp, nông dân, nông thôn; Nghị quyết số 57-NQ/TW về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng các chủ trương mới về bảo vệ môi trường, thích ứng với BĐKH đều hướng tới mục tiêu chung: Phát triển hiệu quả hơn, xanh hơn, phát thải thấp hơn, có sức chống chịu cao hơn và mang lại đời sống tốt hơn cho người dân.

Nông nghiệp trong giai đoạn mới không thể chỉ được nhìn bằng sản lượng, mà còn phải tạo ra giá trị gia tăng, bảo vệ đất và nước, giữ gìn đa dạng sinh học, giảm phát thải, thích ứng với thiên tai và BĐKH, đồng thời tạo sinh kế bền vững và không gian sống có chất lượng ở nông thôn.

Tỉnh Ninh Bình sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh có diện tích tự nhiên gần 4.000 km², dân số trên 4,4 triệu người, hội tụ không gian sinh thái rất đa dạng từ đồng bằng, bán sơn địa, núi đá vôi đến vùng ven biển, đất ngập nước, rừng đặc dụng và rừng ngập mặn. Không gian phát triển mới tạo điều kiện để tỉnh tổ chức lại nền nông nghiệp theo hướng đa ngành, đa sản phẩm, đa giá trị; gắn sản xuất với chế biến, thương mại, logistics, du lịch và bảo tồn thiên nhiên.

Theo Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Ninh Bình lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, tỉnh đặt mục tiêu phấn đấu đến năm 2030 trở thành thành phố trực thuộc Trung ương; kết hợp hài hòa giữa bảo tồn di sản văn hóa, bảo vệ môi trường với tăng trưởng kinh tế, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Tỉnh đang triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm hiện thực hóa quan điểm xuyên suốt: Phát triển nông nghiệp phải đồng thời giải quyết ba bài toán: Nâng cao hiệu quả kinh tế; sử dụng bền vững tài nguyên, bảo vệ môi trường và nâng cao thu nhập, chất lượng sống của người dân nông thôn.

Thực tiễn triển khai tại Ninh Bình thời gian qua cho thấy những tín hiệu tích cực rõ nét: Toàn tỉnh hiện có trên 400 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, 1.074 hợp tác xã nông nghiệp, trên 120 chuỗi liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm. Đã có 279 vùng trồng được cấp mã số với tổng diện tích trên 7.500 ha. Đáng chú ý, từ năm 2024, tỉnh Ninh Bình phối hợp với Học viện Nông nghiệp Việt Nam và đối tác Nhật Bản triển khai mô hình canh tác lúa tiết kiệm nước, giảm phát thải, hướng tới tạo tín chỉ các-bon. Đến nay, diện tích thực hiện đã mở rộng trên 8.800 ha tại 21 xã và dự kiến vụ Xuân năm 2027 sẽ tiếp tục mở rộng lên trên 15.000 ha. Trong lĩnh vực thủy sản, vùng nuôi ngao đạt chứng nhận ASC tại xã Kim Đông với quy mô khoảng 1.205 ha đang tạo nền tảng vững chắc cho thủy sản xuất khẩu. Toàn tỉnh có 1.001 sản phẩm OCOP, trong đó có 7 sản phẩm đạt 5 sao.

Để khắc phục những khó khăn, hạn chế như sản xuất còn nhỏ lẻ, liên kết chuỗi chưa thật bền vững hay thị trường chưa nhận diện đầy đủ giá trị xanh, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Trần Huy Tuấn đề nghị các đại biểu tham gia Hội thảo tập trung thảo luận, làm rõ 4 vấn đề cốt lõi: Tổ chức lại không gian sản xuất và chuỗi giá trị theo điều kiện sinh thái của từng vùng, hình thành các chuỗi liên kết chặt chẽ từ sản xuất đến tiêu thụ, xuất khẩu. Biến các giá trị xanh thành giá trị kinh tế, bảo đảm tiêu chuẩn xanh phải được thị trường ghi nhận bằng giá trị cụ thể để tạo động lực lâu dài cho người nông dân và doanh nghiệp. Đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đi vào từng ngành hàng, từng vùng sản xuất (cảm biến, thiết bị bay không người lái, trí tuệ nhân tạo, nhật ký điện tử, truy xuất nguồn gốc...). Đặt người nông dân và cộng đồng nông thôn ở vị trí trung tâm, trong đó Nhà nước kiến tạo thể chế, doanh nghiệp dẫn dắt thị trường, hợp tác xã là hạt nhân tổ chức, nhà khoa học cung cấp tri thức, và nông dân là chủ thể thực hiện trực tiếp.

Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy mong muốn sẽ tiếp tục nhận được nhiều ý kiến đóng góp sâu sắc, các luận cứ khoa học và kinh nghiệm thực tiễn giá trị từ các bộ, ban, ngành Trung ương, các chuyên gia và nhà khoa học để giúp Ninh Bình hoàn thiện cơ chế chính sách, xây dựng các mô hình nông nghiệp sinh thái, xanh, tuần hoàn hiệu quả trong thời gian tới.

Phát biểu khai mạc và đề dẫn tại Hội thảo, đồng chí Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Ngô Đông Hải nhấn mạnh: Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn xác định nông nghiệp là nền tảng, nông dân là chủ thể, nông thôn là địa bàn chiến lược. Trước những thách thức của BĐKH, tài nguyên suy giảm, ô nhiễm môi trường gia tăng và yêu cầu khắt khe từ thị trường quốc tế, việc phát triển nông nghiệp sinh thái, xanh, tuần hoàn không còn là lựa chọn mang tính khuyến khích mà đã trở thành con đường bắt buộc…

Yêu cầu cấp bách đặt ra hiện nay là thực hiện bước chuyển dịch chiến lược sâu sắc: Chuyển mạnh từ "tư duy sản xuất nông nghiệp" sang "tư duy kinh tế nông nghiệp", xây dựng hoàn chỉnh mô hình "Nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh". Để Hội thảo đạt kết quả thiết thực, đồng chí Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận và làm rõ 4 nhóm nội dung trọng tâm: Làm rõ căn cứ khoa học, sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các nghị quyết của Bộ Chính trị và định hướng Đại hội XIV của Đảng trong phát triển nông nghiệp sinh thái, xanh, tuần hoàn gắn với bảo vệ môi trường, thích ứng với BĐKH và phát triển nông thôn bền vững.

Đồng thời, thảo luận sâu về cơ chế, chính sách hỗ trợ, huy động nguồn lực và gói hỗ trợ tài chính, tín dụng ưu đãi trong "giai đoạn chuyển đổi" từ nông nghiệp truyền thống sang tuần hoàn, sinh thái và hướng tới chứng nhận hữu cơ. Làm rõ mô hình kết hợp hài hòa giữa 3 trụ cột: Tuần hoàn (giải pháp kỹ thuật tái chế phụ phẩm), sinh thái (tư duy hệ thống thuận tự nhiên) và hữu cơ (chuẩn mực thị trường, gia tăng giá trị). Liên hệ với kinh nghiệm thực tiễn từ các địa phương như Ninh Bình - nơi đang chuyển mình từ "ký ức cánh đồng" thành di sản nông nghiệp sinh thái gắn với du lịch, văn hóa.

Đánh giá vai trò then chốt của khoa học công nghệ, ứng dụng công nghệ số trong tối ưu hóa chuỗi giá trị nông nghiệp tuần hoàn; phát huy vai trò nhân lực số, đội ngũ trí thức, thanh niên và các hội đoàn thể trong việc thay đổi tập quán sản xuất của người dân. Phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp chính sách nhằm thúc đẩy đầu tư phát triển nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn, truy xuất nguồn gốc, tổ chức chuỗi giá trị, kết nối và mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước và xuất khẩu (đặc biệt là vùng đồng bằng sông Hồng).

Những ý kiến tâm huyết, luận cứ khoa học và bài học thực tiễn tại hội thảo sẽ là căn cứ quan trọng để Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổng hợp, tham mưu cho Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Chính phủ trong việc cụ thể hóa các chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển "Tam nông" trong thời kỳ mới.

Tiến sỹ Hà Phúc Mịch, Chủ tịch Hội Hữu cơ Việt Nam phát biểu tại Hội thảo.

Phó Giáo sư, Tiến sỹ Đào Thế Anh, Chủ tịch Hội Khoa học Phát triển Nông thôn Việt Nam tham luận tại Hội thảo.

Ông Trần Quốc Toản, Giám đốc Công ty TNHH Toản Xuân, xã Vạn Thắng phát biểu tham luận tại Hội thảo.

Tại Hội thảo, các đại biểu đã tập trung trao đổi, thảo luận về các nội dung: Cơ sở lý luận và thực tiễn, quan điểm, chủ trương của Đảng và công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện các chủ trương, nhiệm vụ về phát triển nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sinh thái, xanh, tuần hoàn. Thực trạng, mô hình và kinh nghiệm thực tiễn; phát triển và ứng dụng khoa học và công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong phát triển nông nghiệp sinh thái, xanh, tuần hoàn gắn với bảo vệ môi trường, thích ứng với BĐKH và phát triển nông thôn bền vững. Làm gì để thay đổi nhận thức của các cấp ủy Đảng, chính quyền và người dân về nông nghiệp sinh thái, tuần hoàn. Phương hướng, quan điểm, nhiệm vụ và giải pháp phát triển nông nghiệp sinh thái, xanh, tuần hoàn gắn với bảo vệ môi trường, thích ứng với BĐKH và phát triển nông thôn bền vững trong thời gian tới…

Đồng chí Ngô Đông Hải, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương phát biểu kết luận Hội thảo.

Phát biểu kết luận Hội thảo, đồng chí Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Ngô Đông Hải khẳng định: Hội thảo đã thống nhất cao về nhận thức và tính tất yếu chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp sinh thái, xanh, tuần hoàn gắn với bảo vệ môi trường và thích ứng với BĐKH là yêu cầu cấp bách và xu thế tất yếu. Định hướng này hoàn toàn phù hợp với các chủ trương của Đảng qua nhiều kỳ đại hội, đặc biệt là định hướng Đại hội XIV của Đảng. Làm rõ lộ trình và phương thức kết hợp các mô hình nông nghiệp bền vững, lấy nông nghiệp tuần hoàn làm khâu khởi đầu kỹ thuật để tái chế phụ phẩm, giảm chi phí; nâng cấp lên nông nghiệp sinh thái nhằm thiết kế hệ thống thuận tự nhiên, cân bằng hệ sinh thái và hướng tới nông nghiệp hữu cơ để chuẩn hóa chất lượng, xây dựng thương hiệu và gia tăng giá trị thương mại. Mục tiêu cao nhất là nâng cao đời sống của nhân dân, đặc biệt là lực lượng nông dân và khu vực nông thôn. Giữ vững tư duy coi hệ sinh thái kinh tế tham gia trực tiếp vào phát triển kinh tế bền vững của đất nước để đảm bảo nông nghiệp Việt Nam theo kịp yêu cầu phát triển của khu vực và thế giới, giúp nông sản thâm nhập tốt vào thị trường trong nước lẫn quốc tế.

Hội thảo khẳng định chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo chính là đòn bẩy thúc đẩy nông nghiệp xanh. Trong đó, vai trò của nguồn nhân lực trẻ, trí thức khoa học - công nghệ và lực lượng thanh niên nông thôn là nhân tố then chốt giúp chuyển giao tri thức, thay đổi tập quán sản xuất truyền thống sang sản xuất thông minh, phát thải thấp.

Đồng chí Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương khẳng định vai trò chủ thể của người dân, doanh nghiệp, Hợp tác xã, Hiệp hội và các tổ chức tại địa phương; lấy doanh nghiệp làm trung tâm, lấy người dân làm chủ thể để chuyển mạnh sang mô hình sản xuất mới. Những kết quả thu nhận được từ Hội thảo có giá trị cả về mặt lý luận lẫn thực tiễn. Sau hội thảo, Ban Tổ chức, Ban Thư ký sẽ tổng hợp đầy đủ, xây dựng báo cáo kết quả Hội thảo và các khuyến nghị chính sách để gửi Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan chức năng đề xuất kiến nghị chính sách cho các cấp, các ngành.