Hội thảo khoa học “Sự kiện Vịnh Cam Ranh tháng 10 năm 1946 trong hành trình Chủ tịch Hồ Chí Minh đấu tranh thực hiện khát vọng hòa bình và độc lập dân tộc”

Sáng 17-10, tại phường Cam Ranh, Tỉnh ủy Khánh Hòa phối hợp với Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo khoa học cấp bộ “Sự kiện Vịnh Cam Ranh tháng 10 năm 1946 trong hành trình Chủ tịch Hồ Chí Minh đấu tranh thực hiện khát vọng hòa bình và độc lập dân tộc”, nhân kỷ niệm 80 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đến vịnh Cam Ranh (18-10-1946 - 18-10-2026).

Quang cảnh hội thảo.

Tham dự và chủ trì Hội thảo có các đồng chí: PGS.TS Đoàn Minh Huấn - Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; Trần Phong - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa; Hồ Xuân Trường - Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Khánh Hòa; PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng - Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương. 

Các đồng chí lãnh đạo Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh và Tỉnh ủy Khánh Hòa chủ trì Hội thảo.

Tham dự hội thảo có các đồng chí: Thiếu tướng Trần Thanh Hải - Phó Tư lệnh Quân khu 5; PGS.TS Phạm Minh Tuấn - Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản; Lâm Đông - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh; Nguyễn Khắc Hà - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBMTTQ Việt Nam tỉnh; Lương Đức Hải - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng Ban Tổ chức Tỉnh ủy; Võ Hoàn Hải - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy; Trần Thu Mai -  Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBMTTQ Việt Nam tỉnh; Nguyễn Thanh Hà - Phó Chủ tịch UBND tỉnh. 

Các đại biểu tham dự Hội thảo.

Tham dự Hội thảo có đại diện Bộ Ngoại giao, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương, Tạp chí Cộng sản, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam. Về phía lực lượng vũ trang có đại diện Bộ Tư lệnh Quân khu 5, Bộ Tư lệnh Vùng 4 Hải quân, Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển Việt Nam, Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam, Học viện Chính trị (Bộ Quốc phòng) và Học viện Hải quân. Cùng dự còn có lãnh đạo các sở, ban, ngành của tỉnh, UBND đặc khu Trường Sa và Đảng ủy phường Cam Ranh.

Làm sáng tỏ tầm vóc sự kiện Bác Hồ đến Cam Ranh

Phát biểu khai mạc và đề dẫn Hội thảo, PGS.TS Đoàn Minh Huấn - Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh nhấn mạnh bối cảnh và diễn biến sự kiện Vịnh Cam Ranh năm 1946, ngày 18-10-1946, trên đường từ Pháp trở về nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh hội kiến Cao ủy Pháp d’Argenlieu trên chiến hạm Suffren ở vịnh Cam Ranh. Khi đó, hòa bình hết sức mong manh; chỉ hơn 2 tháng sau, cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ. Trong hoàn cảnh ấy, Người vẫn kiên trì đối thoại để bảo vệ nền độc lập non trẻ và tránh cho đồng bào những mất mát của chiến tranh. Sự kiện này không chỉ là một dấu mốc ngoại giao năm 1946, mà còn thể hiện bản lĩnh chính trị, tầm nhìn chiến lược và tấm lòng sâu nặng của Người đối với đất nước, đồng bào.

PGS.TS Đoàn Minh Huấn - Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh phát biểu khai mạc và đề dẫn Hội thảo.

PGS.TS Đoàn Minh Huấn cũng nhấn mạnh giá trị lịch sử và tầm vóc tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh, bài học từ sự kiện Vịnh Cam Ranh đối với đất nước hôm nay và phát huy giá trị sự kiện gắn với trách nhiệm của Khánh Hòa. Để làm rõ giá trị lịch sử của sự kiện Vịnh Cam Ranh tháng 10 năm 1946, PGS.TS Đoàn Minh Huấn đề nghị các đại biểu tham dự Hội thảo tập trung thảo luận, làm rõ bốn nội dung có quan hệ chặt chẽ với nhau: Bối cảnh, tương quan lực lượng, diễn biến và kết quả cụ thể của cuộc hội kiến; cách Chủ tịch Hồ Chí Minh kết hợp giữa kiên định nguyên tắc với linh hoạt về sách lược; giá trị của sự kiện đối với nhận thức về độc lập, tự chủ và bảo vệ hòa bình; các giải pháp nghiên cứu, giáo dục và phát huy giá trị của sự kiện tại Khánh Hòa.

Niềm vinh dự, tự hào của Khánh Hòa

Phát biểu chào mừng Hội thảo, Bí thư Tỉnh ủy Trần Phong đã ôn lại sự kiện Bác Hồ đến vịnh Cam Ranh.  Ngày 18-10-1946, trên hành trình từ Pháp trở về nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đến vịnh Cam Ranh và hội kiến với Đô đốc d’Argenlieu - Cao ủy Pháp ở Đông Dương để trao đổi về việc thi hành Tạm ước 14-9-1946.  Đồng chí Trần Phong nhấn mạnh: Cuộc hội kiến với Cao ủy Pháp d’Argenlieu tại vịnh Cam Ranh để lại dấu ấn sâu sắc về tầm nhìn chiến lược và phong cách ngoại giao của Người: Kiên định mục tiêu độc lập, chủ quyền quốc gia; mềm dẻo, linh hoạt về sách lược; kiên trì đối thoại, yêu chuộng hòa bình nhưng luôn đặt lợi ích quốc gia - dân tộc lên trên hết. Những giá trị ấy vẫn có ý nghĩa thiết thực đối với công tác đối ngoại, hội nhập quốc tế và sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc hôm nay. Đối với Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Khánh Hòa, sự kiện là niềm vinh dự, tự hào sâu sắc. Niềm tự hào ấy nhắc nhở mỗi cán bộ, đảng viên và người dân gìn giữ, phát huy giá trị lịch sử của quê hương, đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh bằng những việc làm cụ thể, thiết thực; bằng tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến cho quê hương, đất nước.  

Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Trần Phong phát biểu chào mừng Hội thảo.

Đồng chí nhấn mạnh, Hội thảo là hoạt động có ý nghĩa chính trị, lịch sử và khoa học sâu sắc. Bí thư Tỉnh ủy kỳ vọng Hội thảo tiếp tục làm sáng tỏ bối cảnh, ý nghĩa và giá trị lịch sử của sự kiện. Hội thảo cũng được mong đợi sẽ bổ sung những tư liệu, luận cứ khoa học về bản lĩnh chính trị, tư tưởng ngoại giao hòa bình và khát vọng độc lập dân tộc của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Kết quả Hội thảo cần được vận dụng thiết thực trong nghiên cứu, giáo dục truyền thống yêu nước, cách mạng, nhất là đối với thế hệ trẻ. Đồng thời, kết quả ấy cần được phát huy trong bảo tồn giá trị lịch sử, văn hóa của sự kiện và quảng bá hình ảnh quê hương Khánh Hòa. Từ những bài học lịch sử quý báu đó, tỉnh mong muốn tiếp tục khơi dậy tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường và trách nhiệm cống hiến, tạo sự đồng thuận, chung sức, đồng lòng thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển trong giai đoạn mới.

Các đồng chí Lâm Đông, Nguyễn Khắc Hà, Lương Đức Hải dự Hội thảo.

Tại Hội thảo, các đại biểu được nghe các tham luận: Âm mưu của thực dân Pháp khi lựa chọn vịnh Cam Ranh làm địa điểm hội kiến với Chủ tịch Hồ Chí Minh; Hội kiến Cam Ranh - Nỗ lực của Chủ tịch Hồ Chí Minh để duy trì đối thoại và tìm kiếm giải pháp hòa bình trong quan hệ Việt - Pháp; Nghệ thuật đấu tranh ngoại giao của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong cuộc gặp với Cao ủy d’Argenlieu tại vịnh Cam Ranh và bài học về công tác đối ngoại hiện nay; Vận dụng tinh thần ngoại giao Hồ Chí Minh qua sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh đến vịnh Cam Ranh năm 1946 trong phát huy tiềm năng, lợi thế, chủ động hội nhập, xây dựng tỉnh Khánh Hòa phát triển nhanh, bền vững; Phát huy giá trị sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh đến vịnh Cam Ranh gắn với việc đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh ở Khánh Hòa trong giai đoạn hiện nay...

Các đại biểu dự Hội thảo.

Bản lĩnh và nghệ thuật ngoại giao của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Trình bày tham luận “Âm mưu của thực dân Pháp khi lựa chọn vịnh Cam Ranh làm địa điểm hội kiến với Chủ tịch Hồ Chí Minh”, Thiếu tướng Trần Thanh Hải - Phó Tư lệnh Quân khu 5, phân tích ý đồ của phía Pháp đằng sau cuộc gặp ngày 18-10-1946. Theo tác giả, Cao ủy Pháp d’Argenlieu chọn vịnh Cam Ranh, một vịnh nước sâu có vị trí quân sự đặc biệt quan trọng và tổ chức đón tiếp trọng thể trên tuần dương hạm Suffren. Đó không đơn thuần là nghi thức ngoại giao. Phía Pháp muốn phô trương sức mạnh hải quân, tạo thế áp đảo và gây sức ép tâm lý với phía Việt Nam. Tại cuộc gặp, d’Argenlieu đòi lực lượng vũ trang Việt Nam ở Nam Bộ và Trung Bộ rút ra Bắc, thậm chí tung tin Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đồng ý. Tại buổi hội kiến, Người kiên quyết bác bỏ.

Thiếu tướng Trần Thanh Hải tham luận tại hội thảo.

Thiếu tướng Trần Thanh Hải nhận định, cuộc hội kiến không giải quyết được mâu thuẫn cơ bản giữa hai bên, nhưng đã làm rõ thêm dã tâm tái chiếm Việt Nam của thực dân Pháp. Đây cũng là một trong những nỗ lực ngoại giao cuối cùng trước ngày Toàn quốc kháng chiến. Từ sự kiện này, tham luận rút ra bài học cho công tác đối ngoại quốc phòng hiện nay. Đó là kiên định nguyên tắc, linh hoạt về biện pháp, chủ động nắm chắc tình hình để tránh bị động, bất ngờ, kết hợp chặt chẽ hợp tác với đấu tranh, góp phần bảo vệ Tổ quốc “từ sớm, từ xa”.

Với tham luận “Hội kiến Cam Ranh - Nỗ lực của Chủ tịch Hồ Chí Minh để duy trì đối thoại và tìm kiếm giải pháp hòa bình trong quan hệ Việt - Pháp”, TS. Võ Văn Bé - Phó Giám đốc, Phó Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia cho rằng, đây là sự kiện ngoại giao quan trọng trong những tháng cuối trước khi chiến tranh Việt - Pháp bùng nổ. Tại cuộc hội kiến, hai bên bàn việc thực hiện Tạm ước Việt - Pháp ký ngày 14-9-1946 tại Paris, trọng tâm là ngừng bắn, vấn đề lực lượng quân sự và đạt được một số thỏa thuận về phối hợp ngừng bắn.

TS. Võ Văn Bé tham luận tại hội thảo.

Tuy nhiên, Chủ tịch Hồ Chí Minh bác bỏ yêu cầu rút quân đội Việt Nam tại Nam Bộ ra Bắc. Người khẳng định Nam Bộ là “Một bộ phận không thể tách rời lãnh thổ Việt Nam”. Tại cuộc họp báo trên tàu cùng ngày, Người nêu rõ mục tiêu của Nhân dân Việt Nam là “Giành độc lập hoàn toàn và thống nhất đất nước”, đồng thời mong phía Pháp thực hiện nghiêm túc các cam kết đã ký. Theo tác giả, cuộc hội kiến không tạo ra thỏa thuận mới. Giá trị của nó là phản ánh một “trạng thái chuyển tiếp: Các kênh ngoại giao chưa bị đóng lại”, trong khi khả năng hòa hoãn ổn định ngày càng hạn chế. Cách ứng xử của Người thể hiện rõ phương châm “Dĩ bất biến, ứng vạn biến”: Sẵn sàng thương lượng những vấn đề cụ thể, nhưng không nhượng bộ về độc lập, chủ quyền và thống nhất.

PGS.TS Trần Minh Trưởng tham luận tại hội thảo.

Trình bày tham luận “Nghệ thuật đấu tranh ngoại giao của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong cuộc gặp với Cao ủy d’Argenlieu tại vịnh Cam Ranh và bài học về công tác đối ngoại hiện nay”, PGS, TS. Trần Minh Trưởng - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh đánh giá, cuộc gặp là một trận “đấu trí” đặc sắc, để lại nhiều bài học quý cho công tác đối ngoại hôm nay.  Đó là kiên định mục tiêu độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, nhân nhượng có nguyên tắc theo phương châm “Dĩ bất biến, ứng vạn biến” và kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, bởi “Muốn người ta giúp cho, thì trước mình phải tự giúp lấy mình đã”.

(Tiếp tục cập nhật)