Hơn 1 triệu doanh nghiệp góp sức thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân

Ảnh minh họa.

Theo Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam và Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2025 do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố, đến cuối năm 2025, cả nước có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, tăng 6,6% so với năm trước. Riêng số doanh nghiệp gia nhập thị trường đạt khoảng 297.500 doanh nghiệp, tăng 27,4%.

Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế VCCI cho biết khu vực kinh tế tư nhân hiện chiếm tới 96,6% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam. Dù vậy, phần lớn doanh nghiệp vẫn có quy mô nhỏ và năng lực cạnh tranh hạn chế.

Theo thống kê, hơn 80% doanh nghiệp có dưới 50 lao động và trên 70% có vốn điều lệ dưới 10 tỷ đồng. Chỉ 30,9% doanh nghiệp có kế hoạch mở rộng quy mô, trong khi hơn một nửa lựa chọn duy trì hoạt động ở trạng thái ổn định để theo dõi diễn biến thị trường.

Khó khăn lớn nhất hiện nay tiếp tục là bài toán vốn và đầu ra. Có tới 60,2% doanh nghiệp cho biết gặp trở ngại trong tìm kiếm khách hàng, tăng mạnh so với các năm trước. Trong khi đó, 75,5% doanh nghiệp cho biết không thể tiếp cận vốn vay nếu thiếu tài sản bảo đảm.

Theo đánh giá của VCCI, dòng tín dụng vẫn chủ yếu dựa trên tài sản thế chấp thay vì hiệu quả phương án kinh doanh hay dòng tiền thực tế. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp dù có ý tưởng khả thi vẫn gặp khó trong tiếp cận nguồn vốn.

Ngoài áp lực tài chính, tính ổn định và minh bạch của môi trường chính sách cũng là vấn đề đáng chú ý. Chỉ khoảng 6-8% doanh nghiệp cho biết có thể thường xuyên dự báo các thay đổi chính sách, trong khi hơn một nửa phải tiếp cận thông tin dự thảo văn bản qua mạng xã hội.

Đáng chú ý, khoảng 26% doanh nghiệp phản ánh phát sinh chi phí ngoài quy định trong quá trình xin giấy phép kinh doanh, cao gần gấp ba mức trung bình của khu vực.

Ở góc độ đổi mới sáng tạo, tỷ lệ doanh nghiệp thực hiện đổi mới sản phẩm vẫn ở mức thấp, chỉ khoảng 8,8%. Phần lớn doanh nghiệp vẫn vận hành theo mô hình gia đình, chủ sở hữu đồng thời trực tiếp quản lý, khiến quá trình chuyên nghiệp hóa và mở rộng quy mô gặp nhiều hạn chế.

Báo cáo cũng cho thấy khu vực hộ kinh doanh tiếp tục đóng vai trò quan trọng với khoảng 6,1 triệu hộ, tạo việc làm cho khoảng 10 triệu lao động. Tuy nhiên, hơn 81% hộ kinh doanh cho biết doanh thu sụt giảm, còn gần 74% chỉ duy trì mức lợi nhuận rất thấp.

Đáng chú ý, chỉ 15,6% hộ kinh doanh có ý định chuyển đổi thành doanh nghiệp do lo ngại áp lực thuế, thủ tục kế toán phức tạp và tần suất thanh tra, kiểm tra.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, để khu vực kinh tế tư nhân phát triển bền vững, cần đa dạng hóa các kênh huy động vốn, cải thiện tính minh bạch và ổn định của chính sách, đồng thời thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Cùng với đó, việc xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi và có tính đồng hành thực chất từ phía chính quyền địa phương sẽ là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp tư nhân nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn tới.