Hơn 2,5 triệu người nộp thuế có thể được xóa tiền chậm nộp

Xóa nợ lệ phí môn bài, kể cả với doanh nghiệp đang hoạt động

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của Quốc hội ban hành chính sách đặc thù về xử lý tiền thuế nợ để tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế.

Theo dự thảo, các khoản nợ lệ phí môn bài phát sinh đến hết ngày 31/12/2025, đã được hạch toán trên hệ thống quản lý thuế, sẽ được đề xuất xóa cùng tiền chậm nộp tương ứng.

Theo tờ trình của Bộ Tài chính, tính đến ngày 31/12/2025, hệ thống quản lý thuế đang theo dõi khoảng 764.000 người nộp thuế còn nợ lệ phí môn bài, với tổng số tiền khoảng 1.450 tỷ đồng.

Chính sách dự kiến áp dụng với tất cả người nộp thuế có khoản nợ thuộc phạm vi xử lý, không phân biệt đang hoạt động hay đã ngừng hoạt động. Theo cơ quan soạn thảo, việc này nhằm xử lý dứt điểm nghĩa vụ tồn đọng của khoản thu đã chấm dứt từ ngày 1/1/2026, đồng thời giảm chi phí quản lý.

Bộ Tài chính đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài phát sinh đến hết năm 2025 và cơ chế xóa tiền chậm nộp đối với hơn 2,5 triệu người nộp thuế ở trạng thái 03 và 06. Ảnh: Nam Khánh

Đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh đã ngừng hoạt động, các khoản lệ phí môn bài tồn đọng có thể trở thành rào cản khi thực hiện thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Thời gian ngừng hoạt động càng dài, nghĩa vụ phải xử lý càng lớn, khiến một số trường hợp không đủ khả năng tài chính để hoàn tất thủ tục.

Ngoài ra, hiện còn gần 2 triệu người nộp thuế ở trạng thái ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế (03) hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký (06) mà hệ thống chưa hạch toán nghĩa vụ lệ phí môn bài trong thời gian ngừng hoạt động.

Nếu toàn bộ số người nộp thuế này quay lại thực hiện thủ tục khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế, nghĩa vụ lệ phí môn bài chưa hạch toán có thể vào khoảng 15.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, Bộ Tài chính lưu ý đây là con số ước tính theo giả định, không phải số nợ đã được xác định trên hệ thống hay khoản ngân sách chắc chắn có thể thu hồi.

Theo dự thảo, cơ quan thuế sẽ căn cứ dữ liệu quản lý thuế để chủ động xử lý các khoản nợ lệ phí môn bài thuộc diện được xóa, không yêu cầu người nộp thuế lập hồ sơ đề nghị xóa tiền thuế nợ. 

Việc xử lý dự kiến hoàn thành trong 6 tháng kể từ ngày Nghị quyết có hiệu lực. Cơ quan thuế cũng phải chấm dứt biện pháp cưỡng chế đang áp dụng đối với khoản nợ thuộc diện được xóa.

Muốn xóa tiền chậm nộp, phải trả đủ nợ gốc

Một nội dung khác của dự thảo là cơ chế xóa tiền chậm nộp có điều kiện đối với người nộp thuế ở trạng thái 03 và 06.

Theo số liệu trong tờ trình, tính đến ngày 23/10/2026, có hơn 2,5 triệu trường hợp thuộc hai trạng thái này. Tổng số tiền thuế nợ khoảng 27.805 tỷ đồng, gồm 18.090 tỷ đồng nợ gốc và 9.715 tỷ đồng tiền chậm nộp.

Bộ Tài chính cho biết, nhiều trường hợp đã ngừng hoạt động trong thời gian dài, không còn tài sản hoặc nguồn thu để thực hiện cưỡng chế; chủ doanh nghiệp, hộ kinh doanh không còn liên hệ với cơ quan thuế. Trong khi đó, tiền chậm nộp tiếp tục tăng theo thời gian, khiến tổng nghĩa vụ ngày càng lớn và người nộp thuế càng khó quay lại hoàn tất thủ tục.

Vì vậy, dự thảo đề xuất xóa tiền chậm nộp có điều kiện, gắn với việc thu hồi đầy đủ nợ gốc và xử lý tình trạng pháp lý của mã số thuế.

Theo phương án đề xuất, người nộp thuế phải nộp đủ hồ sơ hợp lệ đề nghị khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế, được cơ quan thuế tiếp nhận chậm nhất vào ngày 30/6/2028; đồng thời thanh toán đủ nợ gốc trong thời hạn này.

Trường hợp người nộp thuế không còn nợ gốc được xác định là đáp ứng điều kiện này trên cơ sở dữ liệu đã được cơ quan thuế đối chiếu, xác nhận.

Nợ gốc được tính theo dự thảo gồm tiền thuế, khoản thu xử phạt vi phạm hành chính do cơ quan quản lý thuế thực hiện và các khoản thu khác, không bao gồm nợ lệ phí môn bài được xóa.

Chính sách không áp dụng đối với khoản nợ liên quan đến hành vi trốn thuế, gian lận thuế, sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc các vụ việc đang được thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử.

Ngoài ra, dự thảo quy định ngoại lệ đối với người nộp thuế có phát sinh hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc nghĩa vụ thuế từ hoạt động này trong thời gian thuộc trạng thái 03, 06 nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế; ngoại lệ không bao gồm việc xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp tương ứng thuộc diện được xem xét xóa.

Thủ trưởng cơ quan thuế có trách nhiệm kiểm tra điều kiện, phê duyệt và điều chỉnh giảm tiền chậm nộp trên hệ thống trong vòng 10 ngày làm việc kể từ khi có đủ hồ sơ hợp lệ và căn cứ xác định người nộp thuế đáp ứng đầy đủ điều kiện. Việc xử lý tiền chậm nộp được thực hiện đồng thời với quá trình giải quyết thủ tục khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Các chính sách dự kiến áp dụng đến hết ngày 30/6/2028. Trường hợp người nộp thuế đã nộp đủ hồ sơ hợp lệ và đáp ứng điều kiện về thanh toán nợ gốc trước thời hạn này nhưng cơ quan thuế chưa hoàn thành việc xử lý tiền chậm nộp hoặc giải quyết hồ sơ khôi phục hay chấm dứt mã số thuế, cơ quan thuế tiếp tục giải quyết.

Bộ Tài chính đánh giá việc xóa tiền chậm nộp có điều kiện có thể làm giảm khoản nợ đang theo dõi khoảng 9.715 tỷ đồng. Tuy nhiên, đây không phải số thu ngân sách chắc chắn có thể thu hồi, do nhiều người nộp thuế đã ngừng hoạt động, mất dấu hoặc không còn tài sản, nguồn thu.

Cơ quan soạn thảo cho rằng chính sách có thể tạo động lực để người nộp thuế nộp nợ gốc, qua đó tăng khả năng thu hồi thực tế và giảm chi phí quản lý nợ.

Nghị quyết dự kiến có hiệu lực kể từ ngày được Quốc hội thông qua. Chính phủ tổ chức thực hiện, không đặt thêm điều kiện, hồ sơ hoặc thủ tục hành chính ngoài quy định của Nghị quyết và báo cáo Quốc hội kết quả thực hiện tại kỳ họp cuối năm 2028.