Hơn 50 năm không có ca tử vong, Chile trở thành quốc gia đầu tiên Nam Mỹ được WHO công nhận loại trừ bệnh dại

WHO cho biết trường hợp mắc bệnh dại ở người do chó lây truyền cuối cùng tại Chile được ghi nhận vào năm 1972.

Thành quả này là kết quả của nhiều thập kỷ duy trì các chương trình tiêm phòng cho động vật, giám sát dịch tễ, xét nghiệm và cung cấp kịp thời biện pháp dự phòng sau phơi nhiễm cho người có nguy cơ.

Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus chúc mừng Chile, đồng thời nhấn mạnh thành tựu này cho thấy hiệu quả của việc đầu tư bền vững vào y tế công cộng và có thể mang lại những bài học quan trọng cho các quốc gia đang nỗ lực chấm dứt tử vong do bệnh dại.

Hơn 50 năm kiểm soát bệnh dại

Bệnh dại là bệnh do virus gây ra và gần như luôn gây tử vong khi các triệu chứng lâm sàng xuất hiện.

Tuy nhiên, bệnh dại có thể được ngăn ngừa nếu người bị phơi nhiễm được xử lý vết thương và tiếp cận kịp thời với vaccine, cùng các biện pháp dự phòng cần thiết.

Ảnh: WHO

Chile đã duy trì Chương trình Phòng ngừa và Kiểm soát Bệnh dại Quốc gia, trong đó có các chiến dịch tiêm phòng miễn phí cho chó và mèo, giám sát dịch tễ, tăng cường năng lực xét nghiệm và theo dõi sự lưu hành của virus ở động vật.

Nước này cũng triển khai tiêm phòng cho chó tại cộng đồng, quản lý quần thể chó, nâng cao nhận thức về phòng ngừa vết cắn và tăng cường giám sát tại những khu vực biên giới có nguy cơ bệnh dại tái xuất hiện.

WHO thẩm định nghiêm ngặt

Để được công nhận, Chile phải chứng minh không chỉ việc gián đoạn lây truyền bệnh dại từ chó sang người mà còn phải duy trì hệ thống giám sát, xét nghiệm, tiêm phòng và ứng phó đủ mạnh để ngăn bệnh tái xuất hiện.

Hồ sơ kỹ thuật của Chile được một nhóm chuyên gia quốc tế độc lập do PANAFTOSA/PAHO/WHO triệu tập thẩm định. Kết quả cho thấy quốc gia này đáp ứng các tiêu chí quốc tế để được công nhận loại trừ bệnh dại lây truyền từ chó.

Thành tựu của Chile mang ý nghĩa khu vực

Giám đốc WHO khu vực châu Mỹ kiêm Giám đốc PAHO Jarbas Barbosa đánh giá thành công của Chile là minh chứng cho hiệu quả của hợp tác khu vực và đầu tư lâu dài vào tiêm chủng, giám sát cũng như hệ thống chăm sóc sức khỏe.

Tại châu Mỹ, số ca bệnh dại ở người do chó truyền đã giảm hơn 98% kể từ năm 1983. Thành tựu của Chile góp phần vào mục tiêu loại trừ bệnh dại lây truyền từ chó sang người trong khu vực này.

Trên phạm vi toàn cầu, bệnh dại lây truyền từ chó vẫn gây ra hàng chục nghìn ca tử vong mỗi năm, chủ yếu tại châu Á và châu Phi. Thành công của Chile cho thấy việc duy trì tiêm phòng, giám sát và điều trị dự phòng sau phơi nhiễm có thể giúp kiểm soát căn bệnh nguy hiểm nhưng có thể phòng ngừa này.

Đây cũng là một ví dụ điển hình cho cách tiếp cận “Một sức khỏe” (One Health), trong đó y tế con người, thú y và các lĩnh vực liên quan phối hợp để kiểm soát bệnh truyền từ động vật sang người.

Bệnh dại là một trong 21 bệnh nhiệt đới bị lãng quên (NTD) được WHO xác định. Việc được công nhận loại trừ bệnh dại cũng đánh dấu thành tựu loại trừ NTD thứ hai của Chile, sau khi quốc gia này được WHO xác nhận loại trừ bệnh phong hồi đầu năm 2026.