Hơn 90% doanh nghiệp vừa và nhỏ chưa tiếp cận vốn ngân hàng

Nhận định trên được đưa ra trong Báo cáo Doanh nghiệp SME tại Việt Nam 2026 vừa được FiinGroup công bố.

Nhóm doanh nghiệp quy mô nhỏ chịu áp lực sàng lọc lớn

Sau một giai đoạn sàng lọc mạnh, bức tranh doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) đang phân hóa rõ hơn: Một bộ phận doanh nghiệp còn hoạt động có rủi ro tích cực hơn, nhưng áp lực đóng cửa vẫn cao và dư địa tăng trưởng không nằm đồng đều ở toàn bộ khu vực SME.

Dựa trên dữ liệu và phân tích từ nền tảng FiinGate, Báo cáo của FiinGroup đánh giá mức độ trưởng thành, sức khỏe tài chính, rủi ro theo ngành và khả năng tiếp cận vốn của khu vực SME; qua đó nhận diện các nhóm doanh nghiệp có tiềm năng tín dụng nhưng chưa được ngân hàng và các tổ chức tài chính tiếp cận đầy đủ.

Theo Fiingroup, hiện cả nước có khoảng 914.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN), chiếm 94% tổng số doanh nghiệp cả nước, tuy nhiên đóng góp vào nền kinh tế nói chung còn rất hạn chế, với doanh thu dưới 20% và tổng kim ngạch xuất nhập khẩu khoảng 8%.

Khả năng mở rộng quy mô của các doanh nghiệp này vẫn còn hạn chế, với tỷ lệ DNVVN phát triển thành doanh nghiệp lớn chỉ dao động 0,7%–0,9% qua các năm, cho thấy thách thức trong quá trình mở rộng quy mô vẫn rất đáng kể.

Đa phần doanh nghiệp vừa và nhỏ chưa tiếp cận vốn tín dụng

Báo cáo cũng chỉ ra, trong năm 2025 ghi nhận tỷ lệ đóng cửa tăng ở cả 3 nhóm quy mô. Trong đó, doanh nghiệp siêu nhỏ có tỷ lệ đóng cửa cao nhất, khoảng 22,7%; tiếp theo là DNVVN với 12,7% và doanh nghiệp lớn với 4,9%.

Trong khi tỷ lệ đóng cửa tăng mạnh, tỷ lệ gia nhập hoặc tái hoạt động giảm ở các nhóm doanh nghiệp. Diễn biến này cho thấy quá trình sàng lọc thị trường diễn ra rõ nét hơn, trong đó doanh nghiệp quy mô nhỏ chịu áp lực lớn nhất.

Xét theo ngành, rủi ro cũng phân hóa rõ. Trong đó, Bất động sản và Lưu trú - ăn uống có tỷ lệ đóng cửa cao nhất trong nhóm ngành phân tích, lần lượt 24,0% và 23,5%.

Hơn 90% doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa tiếp cận vốn ngân hàng

Ngoài ra, báo cáo lần này cũng đánh giá về khả năng tiếp cận vốn của khối doanh nghiệp này. Qua đó, có thể giúp các tổ chức tín dụng nhận diện đúng nhóm DNVVN, từ đó mở ra dư địa để mở rộng tín dụng có chọn lọc, dựa trên dữ liệu và mức độ rủi ro thực tế, thay vì đánh giá khu vực này như một nhóm đồng nhất.

FiinGroup đánh giá, khoảng trống tiếp cận vốn của các DNVVN còn lớn. Trong năm 2026, tỷ lệ DNVVN được tiếp cận vốn vay chỉ khoảng 8,8% - giảm 0,5% so với năm 2025; trong khi đó con số tương ứng với doanh nghiệp lớn là 47,1%. Điều này cho thấy khoảng trống lớn về mặt tiếp cận tài chính đối với DNVVN, ảnh hưởng tới khả năng duy trì hoạt động liên tục và phát triển.

Đáng chú ý, ngân hàng và tổ chức tài chính khác có xu hướng chọn lọc khách hàng có thời gian hoạt động đủ lâu, với gần 85% DNVVN có vay vốn hoạt động từ 5 năm trở lên. Hồ sơ rủi ro của nhóm doanh nghiệp này cũng tốt hơn đáng kể.

Tuy nhiên, theo FiinGroup, vẫn còn khoảng 45% doanh nghiệp có thời gian hoạt động dài trên 5 năm và rủi ro ở mức trung bình và thấp chưa tiếp cận vốn vay - đây có thể là nhóm tiềm năng mà tổ chức tín dụng nên nhắm tới.

Nhóm chưa có nợ vay có quy mô nhỏ hơn đáng kể, với tổng tài sản và doanh thu trung vị thấp hơn. Tỷ lệ doanh nghiệp có dòng tiền từ hoạt động kinh doanh (CFO) dương cũng thấp hơn, ở mức 47,8% so với 56,4% ở nhóm có nợ vay.

Tuy nhiên, nhóm chưa vay có tăng trưởng doanh thu trung vị cao hơn (15,6% so với 9,8%), biên lợi nhuận ròng, ROA và khả năng thanh khoản cũng tích cực hơn. Điều này cho thấy một bộ phận doanh nghiệp có thể đang tự tài trợ hoặc chưa có nhu cầu vay lớn; trong đó, 67.000 doanh nghiệp đồng thời có dòng tiền từ hoạt động kinh doanh và tăng trưởng doanh thu dương là tệp đáng ưu tiên tiếp cận và đánh giá nhu cầu vốn.