'Hồn quê trong phố' kể câu chuyện Nam Bộ giữa không gian di sản

Không gian bảo tàng trở thành sân khấu tái hiện văn hóa Nam Bộ

Tối 4.7, tại Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM, Nhà hát Ca múa nhạc dân tộc Bông Sen phối hợp Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM ra mắt chương trình nghệ thuật "Hồn quê trong phố – Hành trình nghệ thuật và di sản văn hóa Nam Bộ”.

Chương trình mang đến cách tiếp cận mới trong giới thiệu văn hóa Nam Bộ, kết hợp nghệ thuật truyền thống với công nghệ trình diễn hiện đại ngay trong không gian di sản.

Đây là hoạt động chào mừng kỷ niệm 50 năm ngày thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2.7.1976 - 2.7.2026), do Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM chỉ đạo.

Đến dự và thưởng thức chương trình có bà Đinh Thị Thanh Thủy, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM; NSND Nguyễn Thị Thanh Thúy, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, đại diện lãnh đạo Hội Nhạc sĩ Việt Nam, Hội Âm nhạc TP.HCM, Hội Sân khấu TP.HCM, Hội Nghệ sĩ Múa TP.HCM, Trung tâm Nghệ thuật TP.HCM cùng đông đảo nghệ sĩ, khán giả.

Trình diễn nhạc cụ dân tộc

Điểm nhấn của “Hồn quê trong phố” là biến không gian kiến trúc Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM thành một phần của tác phẩm nghệ thuật. Thay vì chỉ là nơi trưng bày, bảo tàng trở thành sân khấu, nơi những mái vòm, ban công, cửa sổ, mặt đứng công trình hòa quyện cùng âm thanh, ánh sáng, công nghệ mapping và nghệ thuật thị giác.

Lấy âm nhạc dân tộc làm ngôn ngữ chủ đạo, chương trình tái hiện hành trình hình thành vùng đất phương Nam, từ thuở khai hoang, đời sống cư dân, sinh hoạt gia đình, lễ hội dân gian, Đờn ca tài tử đến nhịp sống của Sài Gòn - Gia Định - TP.HCM hôm nay.

Tái hiện cảnh đám cưới ở các làng quê Nam Bộ

Nhiều hình ảnh quen thuộc như đám cưới quê, ghe xuồng, cảnh bán trái cây tấp nập, múa lân, gánh hàng rong... được tái hiện bằng ngôn ngữ nghệ thuật đương đại, cho thấy các giá trị truyền thống vẫn tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay.

Trước giờ biểu diễn, khán giả còn được tham gia không gian trải nghiệm “chợ quê trong phố” với bánh dân gian, trái cây miền sông nước, thức uống truyền thống cùng các hoạt động nghệ thuật dân gian. Hoạt động này giúp người xem có thêm trải nghiệm về văn hóa Nam Bộ trước khi bước vào chương trình chính.

Ông Lê Anh Tuấn, Trưởng phòng Tổ chức Biểu diễn và Đối ngoại Nhà hát Ca múa nhạc dân tộc Bông Sen cho biết, đơn vị định hướng phát triển “Hồn quê trong phố” thành chương trình biểu diễn định kỳ tại Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM.

Theo ông, mô hình kết hợp giữa nghệ thuật biểu diễn, bảo tàng, kiến trúc di sản, công nghệ trình diễn và các hoạt động trải nghiệm văn hóa hướng đến xây dựng một sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng của TP.HCM. Việc khai thác sáng tạo không gian di sản sẽ góp phần gia tăng sức hấp dẫn cho các thiết chế văn hóa, tạo thêm điểm đến nghệ thuật về đêm cho người dân và du khách.

Đại biểu trải nghiệm thưởng thức nghệ thuật trong không gian bảo tàng

Trao đổi với Văn Hóa, PGS.TS. Nguyễn Thị Mỹ Liêm, Phó Chủ tịch Hội Âm nhạc TP.HCM bày tỏ sự ủng hộ đối với mô hình kết hợp giữa bảo tàng và nghệ thuật biểu diễn. Theo bà, đây là hướng đi phù hợp với chủ trương phát huy giá trị di sản của thành phố, góp phần thay đổi cách hoạt động truyền thống của các thiết chế văn hóa, tạo thêm sản phẩm phục vụ phát triển văn hóa đêm và du lịch.

Theo PGS.TS. Nguyễn Thị Mỹ Liêm, TP.HCM có nguồn tài nguyên di sản rất phong phú nhờ sự hội tụ của nhiều cộng đồng dân cư, từ người Hoa, Chăm, Khmer đến cư dân từ nhiều vùng miền trên cả nước. Đây là nguồn chất liệu dồi dào để phát triển các sản phẩm văn hóa đặc sắc.

Tuy nhiên, PGS.TS. Mỹ Liêm cũng lưu ý việc khai thác cần có chọn lọc, tránh sân khấu hóa quá mức trong không gian bảo tàng vì có thể làm giảm tính nguyên bản của di sản. Thay vào đó, cần tăng cường các hoạt động để công chúng trực tiếp trải nghiệm, tương tác với di sản và liên tục đổi mới nội dung để tạo sức hút lâu dài.

Tiết mục múa truyền thống của các nghệ sĩ, diễn viên Nhà hát Ca múa nhạc Dân tộc Bông Sen

Phó Chủ tịch Hội Âm nhạc TP.HCM cũng cho rằng công tác quảng bá bảo tàng hiện vẫn còn hạn chế. Thành phố cần mạnh dạn đổi mới cách truyền thông, học hỏi kinh nghiệm từ các mô hình bảo tàng ở nước ngoài nhằm đưa các thiết chế văn hóa trở thành điểm đến hấp dẫn hơn đối với người dân và du khách.

Ông Trần Minh Công, Phó Giám đốc phụ trách Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM cho biết chương trình sẽ biểu diễn trong hai đêm 4 và 5.7. Hai đêm diễn lần này là giai đoạn thử nghiệm nhằm lấy ý kiến công chúng trước khi tiếp tục hoàn thiện chương trình.

Theo ông, mục tiêu lâu dài là phát triển “Hồn quê trong phố” thành sản phẩm văn hóa - du lịch có thể bán vé, góp phần triển khai định hướng “kinh tế di sản”, theo tinh thần Đề án phát triển công nghiệp văn hóa TP.HCM và Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

“Việc tổ chức các hoạt động nghệ thuật tại bảo tàng vào buổi tối cũng nhằm tạo thêm không gian văn hóa đêm, góp phần khai thác hiệu quả hơn giá trị của bảo tàng và thu hút du khách”, ông Trần Minh Công cho hay.

Với thời lượng khoảng 90 phút (bao gồm hoạt động trải nghiệm văn hóa trước giờ biểu diễn và chương trình nghệ thuật), chương trình sử dụng âm nhạc dân tộc kết hợp trình diễn đa phương tiện, mapping, múa, thời trang và nghệ thuật thị giác để kể câu chuyện về hành trình văn hóa Nam Bộ, từ vùng đất khai mở đến một TP.HCM hiện đại nhưng vẫn gìn giữ hồn cốt truyền thống.

Sau đêm diễn đầu tiên, chương trình sẽ tiếp tục phục vụ khán giả vào tối 5.7 tại Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM.