'Hồn tre Việt': Từ chất liệu truyền thống đến sản phẩm công nghiệp văn hóa

Lấy hình tượng cây tre - biểu tượng của làng quê Việt làm trung tâm, vở diễn “Hồn tre Việt” của Nhà hát Múa rối Việt Nam khắc hoạ câu chuyện về đất nước, văn hoá, con người bằng ngôn ngữ múa rối. Từ chất liệu văn hóa truyền thống, tác phẩm hướng tới hình thành sản phẩm du lịch văn hóa, góp phần đưa nghệ thuật múa rối tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa.

Lấy cây tre làm cảm hứng sáng tạo, “Hồn tre Việt” của Nhà hát Múa rối Việt Nam mở hướng khai thác chất liệu truyền thống để phát triển sản phẩm nghệ thuật phục vụ du lịch

Lấy cây tre làm cảm hứng sáng tạo, “Hồn tre Việt” của Nhà hát Múa rối Việt Nam mở hướng khai thác chất liệu truyền thống để phát triển sản phẩm nghệ thuật phục vụ du lịch

Cây tre Việt bước lên sân khấu múa rối

Từ lũy tre làng, mái nhà tranh đến sân đình, cánh đồng, cây tre đã ăn sâu vào đời sống và tâm thức người Việt. Dáng tre mộc mạc, dẻo dai, bền bỉ qua mưa giông trở thành biểu tượng cho cốt cách con người Việt Nam: Cần cù, kiên cường và giàu tinh thần gắn kết cộng đồng.

Hình ảnh cây tre còn hiện diện trong lịch sử, văn hóa và ký ức nhiều thế hệ. Đó là bụi tre gắn với truyền thuyết Thánh Gióng đánh giặc, là tiếng sáo diều trên đồng ruộng, những nhạc cụ dân gian, trò chơi tuổi thơ hay không gian hội hè nơi sân đình. Từ đời sống đến nghệ thuật, tre mang theo những câu chuyện về đất nước, con người và bản sắc dân tộc.

Khai thác nguồn cảm hứng ấy, Giám đốc Nhà hát Múa rối Việt Nam, NSND Nguyễn Tiến Dũng dàn dựng vở diễn Hồn tre Việt, lấy hình tượng cây tre làm trục xuyên suốt để kết nối những lớp ký ức văn hóa.

Qua ngôn ngữ múa rối, tre hiện lên vừa gần gũi với sinh hoạt thường ngày, vừa gợi nhắc truyền thống dựng nước, giữ nước và sức sống bền bỉ của dân tộc.

“Hồn tre Việt” kết hợp âm nhạc truyền thống và nghệ thuật múa rối, tái hiện những nét văn hóa đặc sắc của người Việt

Không gian sân khấu mở ra những lát cắt làng quê với hội hè, trò chơi dân gian, âm nhạc truyền thống và hình ảnh quân rối bên sân đình.

Các tác phẩm Kể chuyện ngày mùa của nhạc sĩ Thao Giang, Trống hội đầu xuân của nhạc sĩ Nguyễn Chín được đưa vào chương trình, tạo nên sắc thái âm nhạc đậm hơi thở đời sống.

Đặc biệt,  Hồn tre Việt mở ra nhiều liên tưởng về lịch sử, phong tục và phẩm chất con người Việt Nam. Những chất liệu truyền thống được chuyển hóa thành ngôn ngữ múa rối, tạo nên một không gian nghệ thuật giàu bản sắc, đồng thời gợi hướng khai thác mới cho sân khấu múa rối trong việc kể câu chuyện văn hóa dân tộc.

Hình thành sản phẩm nghệ thuật phục vụ du lịch

Một trong những định hướng của Nhà hát khi xây dựng Hồn tre Việt là phát triển tác phẩm thành sản phẩm nghệ thuật phục vụ du lịch, góp phần đưa nghệ thuật múa rối tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa.

Bên cạnh khán giả trong nước, Nhà hát Múa rối Việt Nam hướng đến đối tượng khách du lịch quốc tế, qua đó mở rộng không gian biểu diễn và khả năng tiếp cận công chúng.

Lợi thế của Hồn tre Việt nằm ở hình tượng trung tâm là cây tre - chất liệu gần gũi trong đời sống người Việt, đồng thời chứa đựng nhiều tầng ý nghĩa văn hóa. Từ hình ảnh quen thuộc ấy, tác phẩm chuyển tải câu chuyện về làng quê, con người, lịch sử và bản sắc dân tộc bằng ngôn ngữ sân khấu trực quan.

Đặc biệt, nghệ thuật múa rối có khả năng tạo sự kết nối với khán giả thông qua tạo hình, chuyển động, âm nhạc và hiệu ứng thị giác. Người xem có thể tiếp nhận nội dung bằng cảm nhận trực tiếp, không nhất thiết phải am hiểu ngôn ngữ hay tường tận bối cảnh văn hóa Việt Nam. Đây là ưu thế để tác phẩm tiếp cận khách quốc tế, nhất là trong bối cảnh du lịch ngày càng chú trọng những trải nghiệm văn hóa bản địa.

Đặt trong định hướng phát triển công nghiệp văn hóa, Hồn tre Việt cho thấy hướng chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành sản phẩm sáng tạo.

Cây tre vốn hiện diện trong đời sống vật chất và tinh thần của người Việt, khi bước lên sân khấu được tái hiện bằng góc nhìn nghệ thuật mới, kết hợp âm nhạc, tạo hình và kỹ thuật biểu diễn. Vì thế, giá trị của chất liệu truyền thống được mở rộng, từ biểu tượng văn hóa trở thành sản phẩm nghệ thuật có khả năng phục vụ nhiều nhóm công chúng.

Vở diễn đưa khán giả trở về không gian làng quê Việt với những hình ảnh thân thuộc, ký ức văn hóa và âm hưởng nghệ thuật truyền thống

Hơn thế, hình tượng cây tre còn gợi liên tưởng đến tinh thần “ngoại giao cây tre” của Việt Nam. Nếu trong đối ngoại, cây tre biểu trưng cho bản lĩnh, sự mềm dẻo và kiên định, thì trong nghệ thuật, hình tượng ấy tiếp tục chuyển tải cốt cách, tâm hồn và bản sắc dân tộc.

Qua đó, Hồn tre Việt góp phần trong quảng bá văn hóa, giới thiệu hình ảnh đất nước, con người Việt Nam đến bạn bè quốc tế.

THANH MAI

Nguồn Văn hóa: https://baovanhoa.vn/tu-chat-lieu-truyen-thong-den-san-pham-cong-nghiep-van-hoa.html