Hợp đồng 20.000 máy tính NeXT bí mật với CIA đã cứu vãn sự nghiệp Steve Jobs như thế nào

Thập niên 1980, hợp đồng bí mật cung cấp 20.000 máy trạm NeXT cho Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) và Văn phòng Trinh sát Quốc gia (NRO) đã trở thành giải pháp tài chính then chốt giúp Steve Jobs duy trì doanh nghiệp sau khi rời Apple. Hệ thống máy tính chuyên dụng này đóng vai trò quan trọng trong việc phân tích hình ảnh vệ tinh quân sự và chia sẻ dữ liệu tình báo theo thời gian thực.

Nhu cầu công nghệ xử lý ảnh vệ tinh của giới tình báo Mỹ

Năm 1986, trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh gia tăng căng thẳng, chính quyền Mỹ tập trung ngân sách cho các chương trình trinh sát vệ tinh và phòng thủ tên lửa. Cơ quan CIA, thông qua "Chương trình B", đã tìm kiếm giải pháp công nghệ máy tính tiên tiến tại Thung lũng Silicon nhằm nâng cao năng lực xử lý dữ liệu trinh sát không gian.

Steve Jobs, người đồng sáng lập Apple, cùng với chiếc máy tính NeXT vào năm 1988. Ảnh: Getty Images

Bên cạnh việc thành lập NeXT vào năm 1985, Steve Jobs mua lại bộ phận đồ họa của Lucasfilm (sau này là Pixar) và hợp tác với công ty quốc phòng ESL để phát triển hệ thống máy tính hỗ trợ phân tích hình ảnh. Hệ thống phần cứng của NeXT với màn hình độ phân giải cao và khả năng xử lý đồ họa vượt trội đã đáp ứng được yêu cầu của giới tình báo trong việc đánh giá dữ liệu quan sát từ vệ tinh.

Cấu hình kỹ thuật và quy trình giao nhận máy trạm NeXT

Để đáp ứng yêu cầu tác chiến thông tin, đại diện CIA đã đưa ra đơn đặt hàng 20.000 máy trạm NeXT. Nhằm đảm bảo tính bảo mật quốc phòng, thương vụ được ký kết dưới tên Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ (NSA), còn công ty quốc phòng ESL đảm nhận vai trò điều phối tích hợp hệ thống.

Steve Jobs (ngồi) và Dain Ehring (đứng bên phải) trong một căn hộ được sử dụng cho công việc tối mật năm 1988

Về mặt cấu hình, các máy trạm NeXTcube được tùy chỉnh sau khi xuất xưởng bằng việc tích hợp vi xử lý tốc độ cao từ Motorola và card đồ họa chuyên dụng của Intel. Nhờ đơn hàng này, năng lực sản xuất của NeXT tăng trưởng từ 100 máy/tháng lên 5.000 máy/tháng. Sản phẩm sau khi hoàn thiện được vận chuyển bằng xe tải không nhãn hiệu tới cơ sở quân sự Moffett Field, sau đó xếp lên máy bay vận tải C-5 để đưa tới các căn cứ mật.

Ứng dụng trinh sát không gian và tác động chiến thuật

Các máy trạm NeXTcube được trang bị cho lực lượng phân tích thuộc Văn phòng Trinh sát Quốc gia Mỹ (NRO). Nhờ khả năng xử lý đồ họa nâng cao, các chuyên gia có thể phát hiện chính xác biến động di chuyển quân, vị trí hầm phóng tên lửa và các công trình quân sự của đối phương qua ảnh vệ tinh.

Hợp đồng giữa CIA và NeXT giúp cơ quan tình báo Mỹ tiếp cận công nghệ xử lý đồ họa tiên tiến, phục vụ việc phân tích những hình ảnh tình báo như ảnh sân bay ở Moscow (thủ đô Nga) hiện đã được giải mật. Ảnh: NRO

Hệ thống máy tính này cũng cho phép kết nối mạng diện rộng nội bộ giữa các cơ quan tình báo, truyền dữ liệu ảnh trinh sát thô trực tiếp đến các chỉ huy chỉ huy chiến trường gần như theo thời gian thực. Việc tiếp cận thông tin trực tiếp giúp lực lượng tại căn cứ tự đánh giá tình hình, làm thay đổi phương thức phân tích tình báo tập trung truyền thống.

Nền tảng công nghệ kế thừa cho hệ điều hành Apple

Hợp đồng với cộng đồng tình báo Mỹ đã cung cấp nguồn tài chính quan trọng giúp NeXT duy trì hoạt động trong giai đoạn sản phẩm thương mại gặp khó khăn do giá thành cao. Thời gian tồn tại này giúp NeXT hoàn thiện hệ điều hành NeXTSTEP.

Khi Apple thâu tóm NeXT vào năm 1997 để đưa Steve Jobs trở lại, nền tảng phần mềm NeXTSTEP đã được phát triển thành Mac OS X, đồng thời đặt nền móng kiến trúc cho hệ điều hành iOS sau này. Mối hợp tác công nghệ - quốc phòng trong giai đoạn Chiến tranh Lạnh đã tạo ra bước đệm chiến lược cho sự phát triển của hệ sinh thái sản phẩm Apple hiện đại.