Hợp tác quốc tế - chìa khóa ứng phó khủng hoảng y tế toàn cầu

Theo thông tin từ WHO, đã có ít nhất 500 ca nghi nhiễm và 130 ca tử vong nghi liên quan đến Ebola kể từ khi đợt bùng phát bắt đầu. Bản tin hằng ngày của cơ quan y tế cho biết, Congo ghi nhận 516 ca nghi nhiễm và 33 ca xác nhận mắc Ebola, trong khi nước láng giềng Uganda có 2 ca xác nhận.

Dù chưa đạt tiêu chí để tuyên bố đại dịch toàn cầu, các nước có chung biên giới với Congo đang đối mặt với nguy cơ lây lan rất cao. Đây là đợt bùng phát Ebola thứ 17 tại Congo kể từ khi căn bệnh này được phát hiện năm 1976. Đợt dịch hiện nay được cho là “bất thường” vì chưa có thuốc điều trị hoặc vắc xin chuyên biệt được phê duyệt cho chủng Bundibugyo, khác với chủng Ebola-Zaire.

Phát biểu trước Đại hội đồng Y tế thế giới lần thứ 79, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết, các con số sẽ còn thay đổi khi hoạt động thực địa được mở rộng, bao gồm tăng cường giám sát, truy vết tiếp xúc và xét nghiệm trong phòng thí nghiệm.

Theo WHO, có nhiều yếu tố làm gia tăng lo ngại dịch Ebola sẽ tiếp tục lan rộng, như việc xuất hiện ca bệnh tại các khu vực đô thị gồm: Kampala (Uganda), Goma (Congo), cũng như tỉnh Ituri (Congo) vốn đang chịu ảnh hưởng của xung đột. Ông Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết, các ca nhiễm Ebola xuất hiện trong đội ngũ nhân viên y tế cũng cho thấy nguy cơ lây nhiễm trong cơ sở chăm sóc sức khỏe.

Cùng thời điểm, WHO vẫn đang phối hợp ứng phó ổ dịch vi rút Hanta trên tàu du lịch MV Hondius vừa cập cảng Hà Lan hôm 18-5 sau chiến dịch sơ tán và hồi hương do Tây Ban Nha, WHO phối hợp thực hiện tại Tenerife thuộc quần đảo Canary. Các thành viên thủy thủ đoàn còn lại sẽ phải cách ly 42 ngày trong khi con tàu được khử trùng toàn diện.

Trong bối cảnh này, cả hai tình huống khẩn cấp đều cho thấy tầm quan trọng của sự phối hợp quốc tế kịp thời trong ứng phó với các mối đe dọa y tế xuyên biên giới.

Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh châu Phi (Africa CDC) cho biết, đang phối hợp với Nam Sudan để giám sát hoạt động qua biên giới và hạn chế nguy cơ lây lan quốc tế. WHO cũng đã phê duyệt gói hỗ trợ khẩn cấp trị giá 3,9 triệu USD nhằm hỗ trợ các cơ quan chức năng ứng phó với đợt dịch.

Bên cạnh đó, vấn đề nguồn lực tài chính ứng phó với những thách thức y tế toàn cầu cũng đang nóng lên. Kỳ họp tại Geneva diễn ra trong bối cảnh hệ thống y tế toàn cầu đối mặt với nhiều sức ép từ khủng hoảng nhân đạo, biến đổi khí hậu và khó khăn kinh tế. WHO cũng đang đối diện với bất ổn tài chính sau khi nhiều nhà tài trợ cắt giảm mạnh ngân sách trong năm qua, buộc tổ chức này phải tái cơ cấu chương trình và cắt giảm nhân sự.

Theo tài liệu ngân sách WHO, các khoản đóng góp bắt buộc chưa thanh toán từ các kỳ tài chính hiện tại và trước đó đã lên tới gần 360 triệu USD vào cuối năm 2025. Ông Tedros Adhanom Ghebreyesus thừa nhận tác động từ việc cắt giảm ngân sách, nhưng khẳng định, WHO đã trở nên “kiên cường hơn” sau gần một thập kỷ cải cách. Đồng thời khẳng định, các quyết sách đổi mới trong 9 năm qua đã giúp thay đổi năng lực khoa học, ứng phó khẩn cấp và tài chính của WHO.

Một số sáng kiến được nhắc tới gồm: Trung tâm Tình báo đại dịch và dịch bệnh WHO tại Berlin, trung tâm chuyển giao công nghệ mRNA ở Nam Phi và Quỹ Đại dịch phối hợp với Ngân hàng Thế giới, hiện đã cấp 1,4 tỷ USD tài trợ cho 128 quốc gia.

Các đại biểu cũng đề cập tới thỏa thuận đại dịch được các quốc gia thành viên thông qua năm ngoái cùng các sửa đổi đối với quy định y tế quốc tế nhằm tăng cường năng lực chuẩn bị ứng phó với các đại dịch trong tương lai.

Trong tuần này, các đại biểu sẽ thảo luận nhiều chủ đề như: Ứng phó với dịch sốt rét, kháng kháng sinh, sức khỏe tâm thần, tiêm chủng, bao phủ y tế toàn dân, y tế số, trí tuệ nhân tạo, chuẩn bị ứng phó khẩn cấp và tình hình y tế tại các khu vực xung đột; cũng như xem xét cải tổ cấu trúc y tế toàn cầu và tăng cường phối hợp giữa các tổ chức quốc tế.