Hợp tác song phương phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia

Khu vực Đông Nam Á, với vị trí địa lý đặc thù và đường biên giới dài, đang phải đối mặt với làn sóng ma túy từ "Tam giác vàng" - một trong những trung tâm sản xuất ma túy tổng hợp lớn nhất thế giới. Chính vì vậy, Hội thảo tập huấn "Nâng cao năng lực điều tra tội phạm và kiểm soát ma túy cho lực lượng phòng, chống tội phạm ma túy Vương quốc Campuchia" diễn ra từ ngày 26 - 31/7/2026 tại TPHCM không chỉ là một khóa đào tạo nghiệp vụ, mà còn là biểu tượng sống động của tình hữu nghị, sự chia sẻ trách nhiệm và khát vọng chung về một tương lai không có "cái chết trắng".

Tạo ra "mạng lưới phòng thủ” linh hoạt

Việt Nam và Campuchia, hai quốc gia láng giềng có chung đường biên giới dài hơn một nghìn cây số, đều đang gánh chịu áp lực khổng lồ từ nguồn cung ma túy từ "Tam giác vàng". Khu vực này, nằm ở ngã ba biên giới Myanmar - Lào - Thái Lan, từ lâu đã trở thành điểm nóng về sản xuất và buôn bán ma túy, đặc biệt là ma túy tổng hợp như amphetamine, methamphetamine và các chất hướng thần mới. Những con đường mòn, đường tiểu ngạch xuyên biên giới đã trở thành "huyết mạch" vận chuyển ma túy vào nội địa cả hai nước, biến cuộc chiến chống ma túy thành một trận chiến không khoan nhượng và đầy cam go. Sự phối hợp giữa lực lượng thực thi pháp luật hai nước không chỉ là nhu cầu mà còn là yêu cầu khách quan xuất phát từ bản chất xuyên quốc gia của loại tội phạm này. Nhận thức về thực tế đó đã thúc đẩy hai bên tăng cường các cơ chế hợp tác như đường dây nóng, Văn phòng liên lạc qua biên giới (BLO) và các hội nghị giao ban định kỳ. Những công cụ này không chỉ giúp trao đổi thông tin nhanh chóng mà còn tạo ra một "mạng lưới phòng thủ” linh hoạt, cho phép hai bên kịp thời phát hiện và ngăn chặn các đường dây tội phạm ngay khi chúng mới hình thành.

Trung tướng Pa Sophorn, Phó Cục trưởng Cục Thực thi pháp luật, Văn phòng Ủy ban quốc gia phòng, chống ma túy Vương quốc Campuchia và Thượng tá Phan Ngọc Cầm tại buổi khai mạc Hội thảo

Trong những năm qua, các chuyên án chung giữa Việt Nam và Campuchia đã đạt được nhiều chiến công nổi bật, triệt phá hàng loạt đường dây mua bán và vận chuyển ma túy xuyên quốc gia. Điển hình là chuyên án vào tháng 4/2023, khi lực lượng hai nước phối hợp bắt giữ 18 đối tượng (12 tại Việt Nam, 6 tại Campuchia), thu giữ lượng lớn ma túy và tang vật liên quan. Những chiến thắng này không chỉ là kết quả của nỗ lực nghiệp vụ mà còn là thành quả của sự tin cậy và hiểu biết sâu sắc giữa hai bên về phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm. Việc định kỳ, luân phiên tổ chức các hội nghị giao ban và trao đổi thông tin qua các kênh liên lạc đã tạo ra một nền tảng vững chắc, nơi những kinh nghiệm thực tiễn được chia sẻ, những bài học xương máu được rút ra, và những chiến lược đấu tranh được điều chỉnh kịp thời. Điều này càng khẳng định rằng, trong cuộc chiến chống ma túy, không một quốc gia nào có thể đơn phương chiến thắng; thay vào đó, sức mạnh tập thể và sự đồng lòng mới là vũ khí chiến lược tối ưu.

Chuyến tham quan thực tế tại Chi cục Hải quan cửa khẩu sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất và Phân viện Khoa học hình sự tại TPHCM đã đóng vai trò như một "cầu nối tri thức", đưa lý thuyết vào thực tiễn một cách sinh động và hiệu quả. Tại Tân Sơn Nhất một trong những cảng hàng không bận rộn nhất khu vực, đoàn công tác Campuchia đã được tận mắt chứng kiến quy trình kiểm soát và hàng hóa xuất nhập khẩu. Hệ thống máy soi chiếu hiện đại, các trang thiết bị kỹ thuật tiên tiến và kinh nghiệm nhận diện thủ đoạn cất giấu tinh vi của tội phạm đã được chia sẻ một cách cởi mở và chi tiết. Đối với các sĩ quan Campuchia, đây là bài học quý giá bởi đất nước họ cũng có những sân bay quốc tế trọng yếu với những nguy cơ tương tự, như Phnom Penh và Siem Reap. Đặc biệt, chuyến thăm Phân viện Khoa học hình sự Bộ Công an đã mở ra một chân trời nhận thức mới về vai trò then chốt của giám định kỹ thuật trong điều tra và xử lý tội phạm. Các học viên được giới thiệu quy trình tiếp nhận, bảo quản, phân tích mẫu vật với các phương pháp và kỹ thuật tiên tiến giúp xác định chính xác loại chất, hàm lượng và thậm chí truy nguyên nguồn gốc ma túy. Trong các chất ma túy thế hệ mới (như fentanyl, bath salt) liên tục biến đổi và xuất hiện, năng lực giám định mạnh mẽ trở thành "vũ khí chiến lược" giúp lực lượng chức năng không bị tụt hậu. Campuchia cử cán bộ tham quan, học hỏi quy trình vận hành phòng thí nghiệm phản ánh một thực tế: khoảng cách công nghệ đang dần được thu hẹp thông qua hợp tác thực chất, thay vì chỉ dừng lại ở các cam kết trên văn bản.

Đoàn công tác tham quan phòng giám định ma túy tại Phân Viện Khoa học hình sự Bộ Công an

Hoàn thiện pháp luật, nâng cao nhận thức và tăng cường hợp tác quốc tế

Mục tiêu xây dựng TPHCM không ma túy vào năm 2030, đã được khẳng định như một thông điệp mạnh mẽ, không chỉ từ phía Việt Nam mà còn là khát vọng chung của cả hai quốc gia. Phát biểu của Thượng tá Nguyễn Hoàng Hà, Phó Phân viện trưởng Phân viện Khoa học hình sự tại buổi tham quan, đã nhấn mạnh rằng mục tiêu này đòi hỏi sự đồng bộ từ hoàn thiện pháp luật, nâng cao nhận thức cộng đồng đến tăng cường hợp tác quốc tế. TPHCM, với vị thế là trung tâm kinh tế, văn hóa lớn nhất cả nước, việc xây dựng một môi trường không có ma túy sẽ tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, góp phần hình thành chuẩn mực xã hội mới và nâng cao chất lượng sống cho hàng triệu người dân.

Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, Việt Nam không thể đơn lẻ hành động. Sự chung tay của cộng đồng quốc tế, trong đó có Campuchia, là vô cùng quan trọng. Chính vì vậy, các hoạt động tập huấn và tham quan thực tế như lần này không chỉ là cơ hội để học hỏi, mà còn là dịp để hai bên cùng nhìn nhận lại những khoảng trống và cùng xây dựng một chiến lược hợp tác dài hạn.

Đoàn Campuchia làm việc tại Chi cục Hải quan cửa khẩu sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất

Hội thảo tập huấn và các hoạt động thực tế đã khẳng định: cuộc chiến chống ma túy là cuộc chiến của lòng dân, của sự đoàn kết và của tình hữu nghị bền chặt. Hình ảnh các sĩ quan hai nước cùng nhau trao đổi, cùng nhau thực hành và cùng nhau chia sẻ những khó khăn, thách thức đã vượt ra ngoài khuôn khổ của một khóa đào tạo thông thường. Nó trở thành một biểu tượng của sự tin cậy và quyết tâm chung. Đại tá Nguyễn Văn Cường, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy - Bộ Công an, phát biểu khai mạc đã nhấn mạnh rằng "nỗ lực hợp tác và chia sẻ trách nhiệm chung của các nước sẽ là tiền đề để hiện thực hóa mục tiêu chung là bảo vệ cộng đồng chống lại tội phạm ma túy".

Điều này cho thấy Việt Nam không chỉ xem Campuchia là một đối tác chiến lược mà còn là một người đồng hành thực sự trong cuộc chiến khốc liệt này. Chính những hoạt động thực chất như chuyến tham quan và các buổi tập huấn chuyên sâu đã tạo ra một "diễn đàn chia sẻ tri thức" sống động, nơi lý thuyết được kiểm chứng bằng thực tiễn, kinh nghiệm của mỗi bên trở thành tài sản chung và nơi tình đồng chí, tình hữu nghị được vun đắp qua từng nhiệm vụ khó khăn. Đây chính là nền tảng vững chắc để biến cuộc chiến chống "cái chết trắng" từ một trận chiến đơn lẻ thành một chiến dịch toàn cầu, vì một tương lai hòa bình, thịnh vượng cho cả hai quốc gia và toàn thể khu vực Đông Nam Á.

Nâng cao năng lực điều tra tội phạm và kiểm soát ma túy cho lực lượng phòng, chống tội phạm ma túy Vương quốc Campuchia không chỉ là một sự kiện đào tạo kỹ thuật mà còn là một dấu mốc quan trọng trong quan hệ hợp tác song phương giữa hai nước. Thông qua việc nhận diện đúng cảnh chung, điểm lại những thành tựu đã đạt được, thiết kế các chủ đề đào tạo toàn diện và tổ chức các chuyến tham quan thực tế có chiều sâu, hội thảo đã góp phần trang bị cho lực lượng Campuchia những vũ khí tư duy và kỹ năng tác chiến mới. Đồng thời củng cố vững chắc tình cảm và sự tin cậy giữa hai bên, hướng tới mục tiêu cao cả là bảo vệ cuộc sống bình yên của Nhân dân và xây dựng một tương lai không có ma túy cho thế hệ mai sau. Trong hành trình dài đầy gian nan phía trước, sự đồng hành và chia sẻ của hai nước láng giềng chắc chắn sẽ tạo ra sức mạnh to lớn, góp phần đưa quan hệ hữu nghị Việt Nam - Campuchia lên một tầm cao mới, vì lợi ích thiết thực của mỗi nước và vì sự ổn định chung của cả khu vực.